Ένα σύστημα σε κρίση τρώει τις σάρκες του.
Αυτό χαρακτηρίζει τη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα και εν τέλει την κατάσταση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη χώρα μας.
Σε μια οικονομία που:
– η παραγωγικότητα μόλις ξεπερνά το 40% του μέσου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία παρεμπιπτόντως δεν είναι και από τις πιο ανταγωνιστικές περιοχές στον κόσμο,
– που συνεχίζει να βαθαίνει το εμπορικό έλλειμμα προϊόντων προς το 15% του ΑΕΠ,
– που το ιδιωτικό χρέος εκτινάσσεται δυσβάσταχτα, αναδεικνύοντας, μεταξύ άλλων, την αδυναμία του λαϊκού εισοδήματος και της ενεργού ζήτησης,
η διαχρονικά παρασιτική, εγχώρια μεγαλοαστική τάξη, αντί να βιώσει τη βάσανο της παραγωγικής επένδυσης, επιλέγει να στραφεί αδηφάγα σε μια από τις τελευταίες δημόσια καλυπτόμενες ανάγκες της ελληνικής οικογένειας, στη δημόσια δωρεάν τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Σε αυτήν την επιδρομή της βρίσκει δύο αγαστούς συμμάχους: πρώτα και κύρια την ίδια την ελληνική πολιτεία, με την κυβέρνηση να νομοθετεί κατά παραγγελία των αυριανών πανεπιστημιαρχών κόντρα σε κάθε έννοια συνταγματικής νομιμότητας και να αποποιείται με παροιμιώδη κοινωνική αναλγησία της ευθύνης της για στοιχειωδώς επαρκή χρηματοδότηση των δημοσίων ανωτάτων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων.
Δεύτερον, τις όποιες πρόθυμες πρυτανικές αρχές που βλέπουν στην κρατική υποχρηματοδότηση μια ευκαιρία να εμπορευματοποιήσουν πιο πολλές από τις δράσεις των ιδρυμάτων τους, να «εκμεταλλευτούν» πιο πολλές από τις υποδομές τους και την ακίνητη περιουσία τους, να «μοσχοπουλήσουν» περισσότερες εκπαιδευτικές υπηρεσίες, εν τέλει να κάνουν πράξη τη σκέψη «αφού δεν μας δίνει το κράτος, θα τα βρούμε εμείς». Βεβαίως, (κάνουν πως;) αγνοούν ότι στο τέλος το μάρμαρο θα το πληρώσουν γονείς και φοιτητές -ριες.
Απέναντί τους;
Πανεπιστημιακοί δάσκαλοι, ερευνήτριες, λειτουργοί που χωρίς την ελάχιστα απαιτούμενη διοικητική υποστήριξη, πιεζόμενοι -ες από πενιχρές αμοιβές που τους οδηγούν σε πολυαπασχόληση, παλεύουν και κρατούν – ακόμη – ψηλά την ποιότητα της έρευνας και της εκπαίδευσης στα ελληνικά ιδρύματα.
Φοιτήτριες –ές που μάχονται για συνθήκες υγείας και ασφάλειας στα αμφιθέατρα, στους ανελκυστήρες, στις λιγοστές φοιτητικές εστίες, που παλεύουν καθημερινά να γίνουν χρήσιμες -οι επιστήμονες διεκδικώντας ταυτόχρονα τον ελάχιστο σεβασμό στις κατοχυρωμένες ελευθερίες τους ως πολίτες αυτής της χώρας. Γονείς που αγωνιούν μήπως είναι το δικό τους παιδί αυτή που θα πέσει από το επόμενο περβάζι, ή θα ταλαιπωρηθεί στον επόμενο σταματημένο ανελκυστήρα, ή αυτός που θα συρθεί πισθάγκωνα δεμένος στη Ασφάλεια γιατί βρέθηκε τη λάθος ώρα στο λάθος σημείο.
Και όλες, όλοι μαζί προσπαθώντας να πείσουμε για το αυτονόητο: οι φοιτητές -ριες που ξυλοφορτώθηκαν από αγνώστου ταυτότητας στοιχεία πριν δύο εβδομάδες στο ΑΠΘ δεν είναι θύτες, αλλά θύματα! Οι μαυροφορούντες χωρίς διακριτικά που ακολουθούν συχνά τα σώματα ασφαλείας δεν είναι ούτε σώματα πελταστών ούτε μετανοημένοι αντιεξουσιαστές… Και οι διοργανωτές βραδιών κινηματογράφου δεν είναι τρομοκράτες (όσο κι αν «τρομοκρατούν» το «καθώς πρέπει»).
Η ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας (;) κομπάζει πως ότι συμβαίνει στα ελληνικά πανεπιστήμια επιβεβαιώνει το ορθό της πολιτικής της. Πόσο λάθος… Το μόνο που σίγουρα επιβεβαιώνει είναι την κατάντια της πολιτικής της: εξωπανεπιστημιακή βία, συνεχώς υποβαθμιζόμενες υποδομές, ολοένα και βαθαίνουσα υποστελέχωση και υποχρηματοδότηση. Όσοι οδηγούν την κατάσταση στα άκρα, θυσιάζοντας την πανεπιστημιακή ειρήνη στον βωμό μικροπολιτικών σκοπιμοτήτων, θα βρούνε το μέλλον μπροστά τους, απέναντί τους.
Για να μην γελιόμαστε λοιπόν: η «ταμπακιέρα» είναι ο περιορισμός του «βάρους» του ελληνικού κράτος να χρηματοδοτήσει το ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο (καθώς ως τέτοιο το αντιλαμβάνεται…) και, κυρίως, η επιθυμία του εγχώριου (και ξένου) κομπραδόρικου κεφαλαίου να βάλει χέρι στα δίδακτρα. Καθώς αδυνατεί να κερδοφορήσει από την παραγωγή πραγματικής υπεραξίας, συνεχίζει να παρασιτεί σφετεριζόμενο ένα από τα τελευταία «καταφύγια» των νοικοκυριών και της νεολαίας.
Σε αυτό το σκηνικό, εμείς είμαστε εδώ.
*Ο Γρήγορης Ζαρωτιάδης είναι:
Καθηγητής Τμήματος Οικονομικών Επιστημών και Μέλος ΣΔ ΑΠΘ
Διευθυντής του Διεπιστημονικού Εργαστηρίου Παρευξείνιων και Μεσογειακών Μελετών (ΔΕΠΑΜΕΜ)
Μέλος της Παγκόσμιας Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών (WAAS)
Πρόεδρος της Ένωσης Οικονομικών Πανεπιστημίων Νότιας, Ανατολικής Ευρώπης και Παρευξείνιας Ζώνης (ASECU)
