Τα σχέδια για συνομιλίες ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν επανέρχονται αιφνιδιαστικά στο προσκήνιο, έπειτα από έντονες παρεμβάσεις ηγετών της Μέσης Ανατολής προς την κυβέρνηση Τραμπ. Παρότι μέχρι αργά το απόγευμα της Τετάρτης όλα έδειχναν ότι η προγραμματισμένη συνάντηση της Παρασκευής ακυρώνεται, δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν στο Axios ότι ασκήθηκαν πιέσεις ώστε να αποφευχθεί η πλήρης κατάρρευση της διπλωματικής διαδικασίας. Αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου επιβεβαίωσαν στο Anadolu ότι οι συνομιλίες θα πραγματοποιηθούν τελικά την Παρασκευή, όχι όμως στην Κωνσταντινούπολη, αλλά στο Μουσκάτ του Ομάν, όπως είχε ζητήσει η Τεχεράνη.
Από την ακύρωση στο διπλωματικό θρίλερ
Μέχρι πρότινος, η εικόνα ήταν ξεκάθαρη: η προγραμματισμένη συνάντηση ΗΠΑ–Ιράν στην Κωνσταντινούπολη θεωρούνταν ακυρωμένη. Η αμερικανική πλευρά είχε απορρίψει το αίτημα της Τεχεράνης για αλλαγή τόσο της τοποθεσίας όσο και της μορφής των συνομιλιών, οδηγώντας σε ένα επικίνδυνο διπλωματικό αδιέξοδο. Το σκηνικό αυτό τροφοδότησε σενάρια περαιτέρω κλιμάκωσης, ακόμη και αναζωπύρωσης των απειλών για στρατιωτική δράση.
Στο επίκεντρο βρέθηκε η προγραμματισμένη συνάντηση του ειδικού απεσταλμένου των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ, με τον υπουργό Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί. Οι απαιτήσεις της ιρανικής πλευράς για αλλαγές στο αρχικό πλαίσιο των συνομιλιών θεωρήθηκαν, αρχικά, απαράδεκτες από την Ουάσινγκτον.
Η διαφωνία για τον τόπο και το περιεχόμενο
Σύμφωνα με πληροφορίες του Axios, οι ΗΠΑ ξεκαθάρισαν στο Ιράν ότι δεν αποδέχονται μονομερείς αλλαγές στη συμφωνημένη διαδικασία. Όπως ανέφερε ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος, το μήνυμα προς την Τεχεράνη ήταν σαφές: «ή έτσι ή τίποτα», με την αρχική απάντηση του Ιράν να είναι «τότε τίποτα». Ωστόσο, το παρασκήνιο αποδείχθηκε πιο σύνθετο.
Το Ιράν είχε ζητήσει οι συνομιλίες να μεταφερθούν στο Ομάν και να περιοριστούν αποκλειστικά στο πυρηνικό του πρόγραμμα, αφήνοντας εκτός ατζέντας ζητήματα όπως το βαλλιστικό πρόγραμμα και η περιφερειακή του πολιτική. Αντίθετα, οι ΗΠΑ επιμένουν σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, που να περιλαμβάνει όλα τα θέματα ασφάλειας που απασχολούν την περιοχή.
Πιέσεις από τη Μέση Ανατολή και αλλαγή πορείας
Η ανατροπή ήρθε όταν ηγέτες χωρών της Μέσης Ανατολής παρενέβησαν, προειδοποιώντας ότι η κατάρρευση των συνομιλιών θα αύξανε τον κίνδυνο γενικευμένης αποσταθεροποίησης. Υπό αυτές τις πιέσεις, η κυβέρνηση Τραμπ φέρεται να επανεξέτασε τη στάση της, αποδεχόμενη τελικά τη μεταφορά των συνομιλιών στο Μουσκάτ, έστω και ως προσωρινό συμβιβασμό.
Παράλληλα, ο Γουίτκοφ και ο γαμπρός και σύμβουλος του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, αναμένεται να μεταβούν στο Κατάρ για επαφές με την εκεί ηγεσία, πριν αποφασιστεί αν θα υπάρξει άμεση συνάντηση με τους Ιρανούς.
Ρούμπιο: Ανοιχτοί σε διάλογο, αλλά με όρους
Την ίδια ώρα, ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας, Μάρκο Ρούμπιο, ξεκαθάρισε ότι οι ΗΠΑ παραμένουν ανοιχτές σε συνομιλίες. «Εάν οι Ιρανοί θέλουν να μας συναντήσουν, είμαστε έτοιμοι», δήλωσε, υπογραμμίζοντας όμως ότι μια ουσιαστική διαπραγμάτευση δεν μπορεί να περιοριστεί μόνο στο πυρηνικό πρόγραμμα.
Σύμφωνα με τον Ρούμπιο, στο τραπέζι πρέπει να βρεθούν και το βεληνεκές των βαλλιστικών πυραύλων, η υποστήριξη του Ιράν σε οργανώσεις στην περιοχή και η εσωτερική του πολιτική. Πρόκειται για μια θέση που δείχνει ότι, παρά την επανεκκίνηση των συνομιλιών, οι διαφορές παραμένουν βαθιές.
Εύθραυστη επανεκκίνηση
Η απόφαση να επανέλθει η συνάντηση ΗΠΑ–Ιράν στο τραπέζι δεν σημαίνει ότι το διπλωματικό αδιέξοδο έχει ξεπεραστεί. Αντίθετα, αναδεικνύει πόσο εύθραυστη παραμένει η διαδικασία και πόσο καθοριστικό ρόλο παίζουν οι περιφερειακές ισορροπίες. Το Μουσκάτ μετατρέπεται προσωρινά σε ουδέτερο έδαφος διαλόγου, όμως το ερώτημα παραμένει ανοιχτό: πρόκειται για μια πραγματική επανεκκίνηση ή απλώς για μια ακόμη αναβολή της σύγκρουσης που όλοι φοβούνται.
Διαβάστε επίσης:
Λευκός Οίκος: Ρίχνουν στροφές μετά το ιρανικό drone
ΗΠΑ – Ιράν: Διπλωματική αντεπίθεση στην Κωνσταντινούπολη υπό τη σκιά του πολέμου
Χαραμάδα αποκλιμάκωσης σε Ιράν: Συνομιλίες ανάμεσα σε Ουάσιγκτον και Τεχεράνη στην Κωνσταντινούπολη
