Η διπλωματική σύγκρουση ανάμεσα στην Ισπανία και το Ισραήλ εισέρχεται σε νέα, πιο σκληρή φάση. Αφορμή αποτέλεσε το πακέτο μέτρων που ανακοίνωσε η κυβέρνηση Σάντσεθ κατά του Ισραήλ, με αιχμή τις απαγορεύσεις σε πλοία και αεροσκάφη που μεταφέρουν στρατιωτικά φορτία, αλλά και τον αποκλεισμό προϊόντων από ισραηλινές εγκαταστάσεις σε κατεχόμενα εδάφη.
του Χρήστου Μυτιλινιού
Η απόφαση αυτή οδήγησε τον Ισραηλινό υπουργό Εξωτερικών Γκιντεόν Σαάρ να κατηγορήσει ευθέως τη Μαδρίτη για «αντισημιτισμό», προκαλώντας την έντονη αντίδραση της ισπανικής κυβέρνησης, η οποία κάλεσε τον πρεσβευτή της στο Τελ Αβίβ για διαβουλεύσεις.
Τα μέτρα της Ισπανίας
Το νέο πλαίσιο που παρουσίασε ο Πέδρο Σάντσεθ περιλαμβάνει:
- απαγόρευση εξυπηρέτησης πλοίων και αεροσκαφών με στρατιωτικά φορτία προς το Ισραήλ,
- ενισχυμένους τελωνειακούς ελέγχους και εμπάργκο σε προϊόντα που προέρχονται από οικισμούς στα κατεχόμενα,
- αυξημένη χρηματοδότηση στην Παλαιστινιακή Αρχή και την UNRWA,
- περιορισμούς εισόδου σε άτομα που θεωρούνται υπεύθυνα για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Στόχος της Μαδρίτης είναι, όπως υπογραμμίζει, η πίεση για άμεση αποκλιμάκωση στη Γάζα και η προστασία του διεθνούς δικαίου.
Η απάντηση του Ισραήλ
Από την άλλη πλευρά, το Ισραήλ αντιμετωπίζει τα μέτρα ως πολιτική στοχοποίηση. Ο Γκιντεόν Σαάρ μίλησε για «αντιϊσραηλινή καμπάνια» και επεσήμανε ότι οι ισπανικές αποφάσεις χρησιμοποιούνται για να αποσπαστεί η προσοχή από τα εσωτερικά σκάνδαλα διαφθοράς της κυβέρνησης Σάντσεθ. Το Ισραήλ έχει ήδη απαγορεύσει την είσοδο σε ανώτερους Ισπανούς αξιωματούχους, κίνηση που αναμένεται να συνεχιστεί, επιβαρύνοντας ακόμα περισσότερο το κλίμα.
Οι παλιές πληγές
Η ένταση δεν είναι καινούρια. Τα τελευταία δύο χρόνια, η Ισπανία έχει αναδειχθεί σε μία από τις πιο επικριτικές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις απέναντι στο Ισραήλ. Το 2024 είχε αναστείλει νέες άδειες εξαγωγής όπλων προς το Ισραήλ, ενώ τον Μάιο του 2025 αναγνώρισε το παλαιστινιακό κράτος μαζί με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Οι δηλώσεις Σάντσεθ, που πολλές φορές κατήγγειλαν τις ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα, είχαν προκαλέσει έντονη δυσφορία στην Ιερουσαλήμ.
Από την πλευρά του, το Ισραήλ έχει επανειλημμένα κατηγορήσει τη Μαδρίτη ότι «μεροληπτεί» υπέρ των Παλαιστινίων και ότι ακολουθεί μια πολιτική που υπονομεύει την κοινή ευρωπαϊκή γραμμή. Δεν είναι τυχαίο ότι σε αρκετές περιπτώσεις η ισραηλινή ηγεσία έχει ακυρώσει ή παγώσει διπλωματικές επαφές με Ισπανούς αξιωματούχους.
Η ουσία της αντιπαράθεσης
Πέρα από τις δηλώσεις και τις διπλωματικές κινήσεις, η ουσία της αντιπαράθεσης βρίσκεται σε δύο πεδία:
- Στα logistics του πολέμου – οι απαγορεύσεις σε λιμάνια και εναέριο χώρο δυσκολεύουν έμμεσα τη ροή στρατιωτικού υλικού προς το Ισραήλ, έστω κι αν η χώρα μπορεί να βρει εναλλακτικές διαδρομές.
- Στο πολιτικό μήνυμα – η Ισπανία επιχειρεί να εμφανιστεί ως πρωτοπόρος στην υπεράσπιση του διεθνούς δικαίου, στοχεύοντας να επηρεάσει και άλλα κράτη–μέλη της ΕΕ.
Οι επόμενες κινήσεις
Το ερώτημα είναι αν η ένταση θα περιοριστεί σε επίπεδο δηλώσεων ή αν θα οδηγήσει σε περαιτέρω ρήξεις. Η ανάκληση πρεσβευτή για διαβουλεύσεις είναι βαρύ διπλωματικό μέτρο, αλλά όχι διακοπή σχέσεων. Αν, ωστόσο, το Ισραήλ συνεχίσει να αποκλείει Ισπανούς αξιωματούχους και η Ισπανία να διευρύνει τα μέτρα της, δεν αποκλείεται η αντιπαράθεση να μεταφερθεί στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με πιθανές συνέπειες στις ευρω–ισραηλινές σχέσεις συνολικά.
Η νέα όξυνση δείχνει ότι οι σχέσεις Ισπανίας–Ισραήλ βρίσκονται σε τροχιά διαρκούς επιδείνωσης. Το σημερινό επεισόδιο με τον πρεσβευτή είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου μιας διαμάχης που ξεκίνησε πριν δύο χρόνια και βαθαίνει σταθερά, με φόντο τον πόλεμο στη Γάζα, την ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή και τη διεθνή νομιμότητα.
