Συνεχίζεται η νέα αναστάτωση που προκάλεσε, στην υπόθεση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης, Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ,το δημοσίευμα του Κυπριακού τύπου, το οποίο ανέφερε πως ο ΑΔΜΗΕ, ζητούσε εκατοντάδες επιπλέον εκατομμύρια, από την κυβέρνηση της Κύπρου.
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου μιλώντας σήμερα (06/10) στο Open τόνισε πως «για να προχωρήσει το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης της Ελλάδας με την Κύπρο είναι αναγκαία συνθήκη να αρθούν οι επιφυλάξεις για την βιωσιμότητα του και να επιλυθούν όλα τα τεχνικά και οικονομικά ζητήματα που εκκρεμούν».
Αφού υπογράμμισε ότι οι σχέσεις Ελλάδας και Κύπρου είναι αδιάρρηκτες, αποτελούν θεμέλιο του ελληνισμού και βρίσκονται υπεράνω από οποιοδήποτε έργο, σημείωσε ότι η πρόοδος του κολλάει σε μία διαρκή αμφισβήτηση της βιωσιμότητας του. Ενώ σε ερώτηση σχετικά με τοποθετήσεις περί εκβιασμού από την πλευρά του ΑΔΜΗΕ ο κ. Παπασταύρου τόνισε: «Το 51 % του ΑΔΜΗΕ ανήκει στην Ελληνική Δημοκρατία. Η Ελληνική Δημοκρατία δεν εκβιάζει, μιλάει μόνο θεσμικά».
«Είναι ένα έργο στρατηγικής σημασίας που θα βάλει τέρμα στην απομόνωση της Κύπρου, θα βοηθήσει να μειωθούν οι τιμές της ενέργειας στην Κύπρο, ένα έργο που συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαΐκή Ένωση με 657 εκατομμύρια. Και προφανώς για να το χρηματοδοτεί η Ευρωπαΐκή Ένωση το θεωρεί οικονομικά βιώσιμο. Ελλάδα και Κύπρος ζήτησαν την χρηματοδότηση αυτή άρα και οι δύο χώρες θεωρούν ότι είναι οικονομικά βιώσιμο. Έχει κοστίσει μέχρι τώρα 300 εκατομμύρια ευρώ που έχει πληρώσει εξολοκλήρου ο ΑΔΜΗΕ. Για αυτό το έργο έχουμε διαρκώς αλληλοσυγκρουόμενα μηνύματα από την κυπριακή πλευρά. Ο υπουργός Οικονομικών της Κύπρου, ακόμα και μετά από την συνάντηση του κ. Χριστοδουλίδη με τον κ.Μητσοτάκη αμφισβητεί επί της αρχής την βιωσιμότητα του έργου. Λες και ένας υπουργός δεσμεύεται μόνο από τις συμφωνίες που έχει υπογράψει εκείνος», πρόσθεσε ο κ. Παπασταύρου. Ανέφερε ακόμη ότι στο επόμενο συμβούλιο υπουργών Ενέργειας θα συζητήσει το θέμα με τον κύπριο ομόλογό του.
Η χθεσινή (05/10) έκτακτη σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου στις 17:00, υπό τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, για το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου δεν είναι απλώς μια τεχνική συζήτηση. Είναι ένα πολιτικό SOS που ήχησε από τη Λευκωσία, μεταφέρθηκε στην Αθήνα και πλέον εξελίσσεται σε υπόθεση υψηλού ρίσκου με ενεργειακές, θεσμικές και γεωπολιτικές προεκτάσεις.
Η σύσκεψη συγκλήθηκε μετά τις σκληρές δηλώσεις του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη, ο οποίος απάντησε με έντονο τρόπο στο ρεπορτάζ του Philenews περί «εκβιασμών» του ΑΔΜΗΕ προς τη Ρυθμιστική Αρχή της Κύπρου. Οι εξελίξεις αυτές έφεραν το Μέγαρο Μαξίμου σε κατάσταση συναγερμού, καθώς το έργο της διασύνδεσης θεωρείται στρατηγικής σημασίας τόσο για την ενεργειακή ασφάλεια όσο και για τη γεωπολιτική θωράκιση της Ανατολικής Μεσογείου.
Ρήξη με φόντο 251 εκατ. ευρώ
Το κυπριακό δημοσίευμα ανέφερε ότι ο ΑΔΜΗΕ έχει ζητήσει από τη ΡΑΕΚ να αναγνωριστούν δαπάνες ύψους περίπου 251 εκατ. ευρώ, πέραν της συμφωνημένης ετήσιας καταβολής των 25 εκατ. για την περίοδο 2025–2029, απειλώντας ακόμη και με προσφυγή στη Δικαιοσύνη. Ο Διαχειριστής έσπευσε να διαψεύσει τα νούμερα, μιλώντας για «ανακριβείς πληροφορίες» και επιμένοντας ότι ζητά αποκλειστικά την πρώτη δόση των 25 εκατ. για το 2025.
Η πολιτική ζημιά, ωστόσο, είχε ήδη γίνει. Οι δηλώσεις Χριστοδουλίδη περί «εκβιασμών» και η αποστροφή ότι «ο επικεφαλής του ΑΔΜΗΕ δεν ξέρει με ποιους έχει να κάνει» έδειξαν το βάθος της δυσπιστίας που επικρατεί στη Λευκωσία. Και όλα αυτά, μόλις λίγες εβδομάδες μετά τις κοινές δηλώσεις Μητσοτάκη–Χριστοδουλίδη στη Νέα Υόρκη για πλήρη συμφωνία στα επόμενα βήματα του έργου. Ο ΑΔΜΗΕ με ανακοίνωσή του πάντως, διέψευσε το δημοσίευμα του Philenews, λέγοντας πως διεκδικεί μόνο τη συμφωνημένη δόση των 25 εκατ. € για το 2025, όπως προβλέπεται.
Από την Κάσο στη σημερινή κρίση
Το σημερινό ρήγμα δεν έπεσε από τον ουρανό. Οι πρώτες εντάσεις είχαν φανεί ήδη από το επεισόδιο της Κάσου, όταν ο ΑΔΜΗΕ προχώρησε σε εργασίες προετοιμασίας της όδευσης του καλωδίου χωρίς να έχουν ολοκληρωθεί οι διαδικασίες περιβαλλοντικής και διοικητικής αδειοδότησης, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις σε τοπικό επίπεδο και πολιτική δυσφορία στη Λευκωσία.
Εκείνη η υπόθεση είχε θεωρηθεί από πολλούς ως ένδειξη κακής προετοιμασίας και μονομερών ενεργειών του Διαχειριστή, κάτι που δεν ξεχάστηκε ποτέ στην κυπριακή πλευρά. Σήμερα, με την κόντρα να φτάνει σε επίπεδο Προέδρου Δημοκρατίας, η εικόνα αυτή επιστρέφει στο προσκήνιο, ενισχύοντας τους υπαινιγμούς περί δομικών προβλημάτων συντονισμού.
Πολιτικές και γεωπολιτικές σκιές
Το κρίσιμο ερώτημα που πλανάται στους πολιτικούς διαδρόμους της Αθήνας είναι αν η σημερινή κρίση οφείλεται απλώς σε κακή διαχείριση ή αν υπάρχουν και βαθύτερες σκοπιμότητες πίσω από τις κινήσεις του ΑΔΜΗΕ.
Κυβερνητικές πηγές αποφεύγουν να τοποθετηθούν επισήμως, ωστόσο δεν περνά απαρατήρητο ότι το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ έχει επανειλημμένως βρεθεί στο στόχαστρο της Άγκυρας, με τον ίδιο τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να προσπαθεί να το υπονομεύσει μέσω εναλλακτικών σχεδίων που παρακάμπτουν την Κυπριακή Δημοκρατία.
Σε αυτό το πλαίσιο, οποιαδήποτε εσωτερική τριβή που καθυστερεί ή αποδυναμώνει το έργο, λειτουργεί αντικειμενικά υπέρ των τουρκικών σχεδιασμών στην περιοχή. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που ψιθυρίζουν πως οι κινήσεις του ΑΔΜΗΕ, ακόμη κι αν δεν είναι σκόπιμες, δημιουργούν το κατάλληλο έδαφος για να «τορπιλιστεί» το έργο εκ των έσω, με την Αθήνα να βρίσκεται υπό πίεση να δώσει σαφές σήμα πολιτικής βούλησης.
Μαξίμου σε δύσκολη εξίσωση
Το Μέγαρο Μαξίμου καλείται να ισορροπήσει σε ένα πολύ λεπτό πολιτικό σκοινί. Από τη μία πλευρά πρέπει να στηρίξει τον Διαχειριστή, ο οποίος υλοποιεί ένα τεχνικά και χρηματοδοτικά σύνθετο έργο. Από την άλλη, πρέπει να διατηρήσει ακέραιες τις σχέσεις εμπιστοσύνης με την Κυπριακή Δημοκρατία, αποφεύγοντας οποιαδήποτε εικόνα αμφισβήτησης των συμφωνημένων.
Η σημερινή σύσκεψη αναμένεται να καθορίσει τη γραμμή άμυνας της κυβέρνησης τόσο απέναντι στη Λευκωσία όσο και στην κοινή γνώμη. Κεντρικό ζητούμενο είναι να αποσαφηνιστεί η ελληνική θέση και να αποφευχθούν περαιτέρω κινήσεις που θα μπορούσαν να παρουσιαστούν ως υπαναχώρηση ή ασυνεννοησία.
Το project κρέμεται από πολιτικές ισορροπίες
Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου δεν είναι ένα ακόμη ενεργειακό έργο. Είναι ένα γεωπολιτικό στοίχημα που επηρεάζει τη θέση της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο, τη στρατηγική σχέση με την Κύπρο και την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια.
Κάθε καθυστέρηση ή εσωτερική σύγκρουση δίνει χώρο σε αντίπαλες στρατηγικές, είτε αυτές εκπορεύονται από την Άγκυρα είτε από άλλες δυνάμεις που δεν βλέπουν θετικά τη στενή Αθήνας–Λευκωσίας–Ιερουσαλήμ. Το ζητούμενο πλέον είναι αν η κυβέρνηση θα αναλάβει ξεκάθαρα τον πολιτικό έλεγχο του έργου ή θα επιτρέψει σε έναν Διαχειριστή να καθορίζει τις εξελίξεις σε ένα ζήτημα που ξεπερνά κατά πολύ τα όρια της ενεργειακής τεχνικής.
