Κάθε φορά που διαβάζουμε στατιστικές για τον καρκίνο, υπάρχει ο κίνδυνος να χαθούν οι άνθρωποι πίσω από ποσοστά, διαγράμματα και προβλέψεις. Πίσω από κάθε αριθμό υπάρχει μια ιστορία, ένα πρόσωπο, μια μάχη που δόθηκε μέχρι τέλους. Για κάποιους από εμάς, ο καρκίνος είναι μια προσωπική απώλεια, μια εμπειρία που αφήνει ανεξίτηλο ένα τραύμα.
Με αφορμή τη σημερινή Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου, τα νέα στοιχεία που παρουσιάστηκαν από τον Διεθνή Οργανισμό Έρευνας για τον Καρκίνο φωτίζουν μια σκληρή αλλά και ελπιδοφόρα αλήθεια, σχεδόν τέσσερις στους δέκα καρκίνους παγκοσμίως θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί, ένα συμπέρασμα που βασίζεται σε δεδομένα από 158 χώρες και 36 διαφορετικούς τύπους καρκίνου.
Οι καρκίνοι που θα μπορούσαν να μην είχαν υπάρξει
Σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature, το 37,8% των νέων περιστατικών καρκίνου το 2022, δηλαδή περίπου 7,1 εκατομμύρια περιπτώσεις, συνδέονται με παράγοντες που θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί. Οι ερευνητές εξέτασαν 30 διαφορετικούς παράγοντες κινδύνου, από το κάπνισμα και το αλκοόλ έως την παχυσαρκία, την έλλειψη άσκησης, τη μόλυνση του αέρα, την υπεριώδη ακτινοβολία και για πρώτη φορά με τέτοια έκταση, εννέα μορφές καρκίνου που σχετίζονται με λοιμώξεις.
Το κάπνισμα παραμένει ο κυρίαρχος «ένοχος», καθώς ευθύνεται για το 15% των νέων περιπτώσεων καρκίνου παγκοσμίως, ποσοστό πολύ υψηλότερο από εκείνο των καρκίνων που αποδίδονται σε μολύνσεις (10%) ή στην κατανάλωση αλκοόλ (3%). Σχεδόν οι μισοί καρκίνοι που θα μπορούσαν να είχαν προληφθεί ανήκουν σε τρεις μεγάλες οικογένειες, του πνεύμονα, του στομάχου και του τραχήλου της μήτρας.
Ανισότητες, φύλο και γεωγραφία
Τα στοιχεία αποκαλύπτουν και έντονες ανισότητες. Το ποσοστό των καρκίνων που θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί είναι σαφώς υψηλότερο στους άνδρες (45%) σε σχέση με τις γυναίκες (30%). Στους άνδρες, σχεδόν ένας στους τέσσερις καρκίνους συνδέεται με το κάπνισμα, ενώ στις γυναίκες μεγαλύτερο ρόλο παίζουν οι λοιμώξεις και ο υψηλός δείκτης μάζας σώματος.
Παράλληλα, το γεωγραφικό αποτύπωμα παίζει σημαντικό ρόλο, συγκεκριμένα από το 24% στη βόρεια Αφρική και τη δυτική Ασία έως το 38% στην υποσαχάρια Αφρική για τις γυναίκες, και από το 57% στην ανατολική Ασία έως το 28% στη Λατινική Αμερική για τους άνδρες. Ο καρκίνος δεν πλήττει παντού με τον ίδιο τρόπο και αυτό λέει πολλά για τις κοινωνικές και υγειονομικές ανισότητες.
Η ελπίδα που γεννιέται από την επιστήμη
Κι όμως, μέσα σε αυτή τη σκληρή εικόνα, υπάρχει και χώρος για ελπίδα. Τα τελευταία στοιχεία από την ετήσια έκθεση Cancer Statistics 2026 της Αμερικανικής Αντικαρκινικής Εταιρείας δείχνουν ότι για πρώτη φορά το ποσοστό πενταετούς επιβίωσης για όλους τους τύπους καρκίνου στις ΗΠΑ αγγίζει το 70%. Ακόμη πιο ενθαρρυντικό είναι το γεγονός ότι τη μεγαλύτερη βελτίωση παρουσιάζουν οι ασθενείς με προχωρημένο καρκίνο.
Στην Ευρώπη, το 2024 διαγνώστηκαν περίπου 2,7 εκατομμύρια νέα περιστατικά, ενώ η θνησιμότητα μειώθηκε κατά 2% σε σχέση με το 2022. Στην Ελλάδα, οι νέες διαγνώσεις ξεπέρασαν τις 60.000, με τον καρκίνο να επηρεάζει ελαφρώς περισσότερο τους άνδρες. Ο καρκίνος του μαστού παραμένει ο συχνότερος στις γυναίκες, ενώ στους άνδρες κυριαρχεί ο καρκίνος του προστάτη.
Η πρόληψη ως πράξη φροντίδας
Το κεντρικό μήνυμα της φετινής εκστρατείας, «Φροντίδα με Ενσυναίσθηση – Ο Άνθρωπος στο Επίκεντρο», είναι μια υπενθύμιση, ότι η πρόληψη δεν αφορά μόνο πολιτικές και συστάσεις, αλλά καθημερινές επιλογές ζωής. Και ότι η μάχη με τον καρκίνο δεν δίνεται μόνο στα νοσοκομεία, αλλά και πολύ πριν από αυτά.
Για όσους έχουν δει αγαπημένους τους ανθρώπους να παλεύουν μέχρι την τελευταία στιγμή, με αξιοπρέπεια, δύναμη και πίστη στον εαυτό τους, τα στοιχεία αυτά αποκτούν άλλο βάρος. Χωρίς να αναιρούν δυστυχώς την απώλεια, υπενθυμίζουν όμως ότι κάθε βήμα στην πρόληψη, κάθε ενημέρωση, κάθε πολιτική δημόσιας υγείας μπορεί να σημαίνει λιγότερες τέτοιες ιστορίες στο μέλλον.
Και αυτό, ίσως, είναι το πιο ουσιαστικό στοίχημα όλων μας.
Διαβάστε επίσης:
ΗΠΑ: Ο καρκίνος πρώτη αιτία θανάτου σε ηλικίες κάτω των 50
Ο κίνδυνος καρκίνου και διαβήτη αυξάνεται με ορισμένα συντηρητικά
