Η μοναξιά και η κοινωνική απομόνωση δεν είναι απλώς προσωπικά ζητήματα ψυχικής υγείας, αλλά επιφέρουν σημαντικό κοινωνικό και οικονομικό κόστος, με επιπτώσεις που κυμαίνονται από την πρόωρη θνησιμότητα έως τη μειωμένη παραγωγικότητα στην εργασία, σύμφωνα με νέα παγκόσμια έκθεση του ΟΟΣΑ.
Το πλέον ανησυχητικό εύρημα για τη χώρα μας είναι ότι, παρά τις ισχυρές οικογενειακές αλληλεπιδράσεις, η Ελλάδα καταγράφει ένα από τα υψηλότερα επίπεδα μοναξιάς στην Ευρώπη, τοποθετούμενη στην τέταρτη θέση των χωρών της ΕΕ, σύμφωνα με έρευνα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που επικαλείται ο ΟΟΣΑ.
Καμπανάκι για την Ελλάδα
Σύμφωνα με την έρευνα της Κομισιόν για τη μοναξιά στην ΕΕ, το 16%-17% των Ελλήνων απάντησε ότι ένιωθε πάντα ή τις περισσότερες φορές μοναξιά τον τελευταίο μήνα, ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 13%. Η Ελλάδα βρίσκεται στην τέταρτη θέση μεταξύ των χωρών της ΕΕ με τα υψηλότερα ποσοστά συχνής μοναξιάς, πίσω από την Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο και τη Βουλγαρία.
Αυτό το εύρημα έρχεται σε παραδοξολογία με άλλες θετικές επιδόσεις της χώρας σε επίπεδο κοινωνικών σχέσεων:
-86% των Ελλήνων έχουν τουλάχιστον καθημερινές αλληλεπιδράσεις με συγγενείς ή φίλους που μένουν κοντά τους (έναντι 67% στον μέσο όρο ΟΟΣΑ).
-Μόνο 9% δηλώνει δυσαρεστημένο με την ποιότητα των προσωπικών του σχέσεων (έναντι 25% στον μέσο όρο ΟΟΣΑ).
Θάνατοι και οικονομική ύφεση
Η έκθεση του ΟΟΣΑ υπογραμμίζει τη βαθιά σύνδεση των κοινωνικών σχέσεων με τη συνολική ευημερία. Η έλλειψη κοινωνικής σύνδεσης και η μοναξιά συσχετίζονται ως ανεξάρτητοι παράγοντες με:
- Πρόωρη Θνησιμότητα: «Ενοχοποιούνται» για 871.000 θανάτους ετησίως παγκοσμίως.
- Υγεία: Αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης πολλών σωματικών και ψυχικών παθήσεων.
- Εργασία & Εκπαίδευση: Χαμηλότερη απόδοση στην εργασία, μεγαλύτερη πιθανότητα ανεργίας ή πρόωρης εγκατάλειψης της εκπαίδευσης.
Αντίθετα, οι συχνές και υποστηρικτικές κοινωνικές αλληλεπιδράσεις οδηγούν σε καλύτερα αποτελέσματα υγείας, μεγαλύτερη ικανοποίηση από την εργασία και ακαδημαϊκή επίδοση.
Οι νέοι και οι άνδρες σε κίνδυνο
Η έκθεση επισημαίνει ότι, ενώ οι κοινωνικές σχέσεις είναι γενικά ισχυρές στις χώρες του ΟΟΣΑ, η κατάσταση επιδεινώθηκε. Δύο ομάδες που θεωρούνταν μέχρι πρόσφατα «χαμηλού κινδύνου», οι άνδρες και οι νέοι, παρουσίασαν τη μεγαλύτερη επιδείνωση.
Ειδικότερα, οι ηλικίες 16 έως 24 ετών εμφάνισαν τη μεγαλύτερη αύξηση στην αίσθηση μοναξιάς, τάση που επιταχύνθηκε από την πανδημία. Οι νέοι ανέφεραν επίσης μειωμένη ικανοποίηση από τις σχέσεις και λιγότερο συχνές προσωπικές συναντήσεις με φίλους, στρεφόμενοι στις απομακρυσμένες επαφές.
Πολιτικές αντιμετώπισης
Το διεθνές ενδιαφέρον για την αντιμετώπιση της μοναξιάς έχει ενταθεί, με το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιαπωνία να έχουν θεσπίσει «Υπουργούς Μοναξιάς». Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχουν επίσης αναγνωρίσει την καταπολέμηση της κοινωνικής απομόνωσης ως άμεση προτεραιότητα.
Ο ΟΟΣΑ προτείνει την υιοθέτηση νέων στρατηγικών που εστιάζουν σε λύσεις σε επίπεδο κοινότητας, πέρα από την στόχευση μόνο σε ήδη απομονωμένα άτομα. Αυτές περιλαμβάνουν:
-Βελτίωση της πρόσβασης σε κοινωνικές υποδομές υψηλής ποιότητας (βιβλιοθήκες, πάρκα, λέσχες γειτονιάς).
-Δημιουργία ασφαλών διαδικτυακών χώρων για την οικοδόμηση κοινότητας, ιδιαίτερα για τους νέους.
Παρά τις τοπικές ελληνικές πρωτοβουλίες, όπως το πρόγραμμα «Βοήθεια στο Σπίτι» και ιδιωτικές δράσεις, η έκθεση υπογραμμίζει την ανάγκη για μια ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική για την αντιμετώπιση του φαινομένου.
Διαβάστε επίσης:
Έρευνα Eurostat: Οι Έλληνες «πρωταθλητές» στο αίσθημα φτώχειας
Έρευνα για Social Media: Το 74% των Ελλήνων εκτίθενται σε Fake News
