Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ) ανακοίνωσε σήμερα μια ιστορική απόφαση που καταδικάζει ομόφωνα τη Ρωσία για την κατάρριψη της πτήσης MH17 της Malaysia Airlines το 2014, κατά την οποία σκοτώθηκαν και οι 298 επιβαίνοντες. Η τραγωδία συνέβη πάνω από την ανατολική Ουκρανία, εν μέσω ένοπλων συγκρούσεων με φιλορώσους αυτονομιστές.
Το Δικαστήριο κατέληξε πως η Μόσχα φέρει άμεση ευθύνη για την κατάρριψη, επισημαίνοντας ότι δεν διεξήγαγε επαρκή έρευνα, δεν συνεργάστηκε με τις διεθνείς αρχές και προκάλεσε επιπλέον πόνο στους συγγενείς των θυμάτων με την επιμονή της στην άρνηση.
Μαζικές παραβιάσεις, βασανιστήρια και απαγωγές
Η απόφαση δεν περιορίζεται στο περιστατικό της MH17. Το Δικαστήριο αποφαίνεται ότι η Ρωσία έχει εμπλακεί σε συστηματικές και εκτεταμένες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Ουκρανία, μεταξύ αυτών:
-
Στρατιωτικές επιθέσεις χωρίς διακρίσεις
-
Συνοπτικές εκτελέσεις αμάχων
-
Βασανιστήρια και βιασμοί ως μέθοδος πολέμου
-
Αναγκαστικοί εκτοπισμοί και μεταφορές παιδιών στη Ρωσία
Το ΕΔΑΔ υπογραμμίζει ότι οι ενέργειες αυτές πραγματοποιήθηκαν από πράκτορες του ρωσικού κράτους (στρατιωτικοί, κατοχικές αρχές και αυτονομιστικές ομάδες), συνιστώντας προδήλως παράνομη συμπεριφορά σε μαζική κλίμακα.
Αρνείται τη δικαιοδοσία η Μόσχα
Παρά την ετυμηγορία, το Κρεμλίνο επιμένει στην απόρριψη των διεθνών αποφάσεων. Ο εκπρόσωπος του Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε εκ των προτέρων ότι η Ρωσία «θεωρεί άκυρες» τέτοιες αποφάσεις και δεν πρόκειται να τις εφαρμόσει.
Υπενθυμίζεται ότι η Ρωσία αποβλήθηκε από το Συμβούλιο της Ευρώπης το 2022, ενώ το ρωσικό κοινοβούλιο έθεσε εκτός ισχύος τη δικαιοδοσία του ΕΔΑΔ το 2023.
Δικαιοσύνη, έστω και καθυστερημένη
Ο υπουργός Εξωτερικών της Ολλανδίας, Κάσπαρ Βέλτκαμπ, εξέφρασε την ελπίδα πως η σημερινή απόφαση «προσφέρει μια αίσθηση δικαιοσύνης και αναγνώρισης» στους συγγενείς των θυμάτων – στην πλειονότητά τους Ολλανδοί υπήκοοι.
Παράλληλα, το υπουργείο Δικαιοσύνης της Ουκρανίας χαρακτήρισε την απόφαση ως «μία από τις πιο σημαντικές» στα χρονικά των διακρατικών υποθέσεων.
Χωρίς νομική ισχύ, με ισχυρό συμβολισμό
Παρότι το ΕΔΑΔ αναμένεται να αποφανθεί μελλοντικά για τυχόν αποζημιώσεις, δεν διαθέτει μέσα επιβολής σε κράτη που δεν αναγνωρίζουν πλέον τη δικαιοδοσία του. Αυτό καθιστά την ετυμηγορία συμβολική αλλά καθοριστική για τη διεθνή μνήμη και τεκμηρίωση.
