Καταρρέει το ΕΣΥ: Νέα έρευνα Eteron

Η πραγματική εικόνα του Εθνικού Συστήματος Υγείας απομακρύνεται δραματικά από το αφήγημα της κυβερνητικής ηγεσίας, η οποία παρουσιάζει ένα ισχυρό και ανανεωμένο ΕΣΥ. Την ίδια στιγμή, οι επαγγελματίες υγείας καταγγέλλουν σοβαρές ελλείψεις, ενώ νέες αναλυτικές μετρήσεις αποκαλύπτουν μια πραγματικότητα που δεν μπορεί να παραβλεφθεί.

Μάλιστα, η ηγεσία του υπουργείου Υγείας επιμένει πως μια μικρή ομάδα υγειονομικών – τους έχει βαφτίσει «συμμορία της μιζέριας» – προσπαθεί να δημιουργήσει εικόνα κατάρρευσης, όμως τα δεδομένα δείχνουν ότι το πρόβλημα είναι βαθύτερο από όσο παραδέχεται η επίσημη ρητορική.

Σύμφωνα με την έρευνα του Eteron – Ινστιτούτο για την Έρευνα και την Κοινωνική Αλλαγή και του ΚΕΠΥ, μια ουσιαστική αναβάθμιση του ΕΣΥ δεν μπορεί να στηριχθεί μόνο σε κτηριακές ανακαινίσεις ή σε νέο ιατροτεχνολογικό εξοπλισμό, εάν το σύστημα παραμένει χωρίς «ψυχή». Και αυτή η «ψυχή» δεν είναι άλλη από το ίδιο το ανθρώπινο δυναμικό, το οποίο σήμερα φθείρεται με ανησυχητικούς ρυθμούς.

Χωρίς επαρκή οικονομικά κίνητρα για γιατρούς, νοσηλευτές, τραυματιοφορείς και λοιπούς υγειονομικούς, το ΕΣΥ κινδυνεύει να μείνει με σύγχρονα κτίρια αλλά χωρίς προσωπικό να τα λειτουργήσει.

Η οικονομική καθίζηση: 37 δισ. ευρώ λιγότερα στο ΕΣΥ από το 2009 έως το 2023

Η συνολική απώλεια χρηματοδότησης των νοσοκομείων του ΕΣΥ την περίοδο 2009–23 φτάνει το εντυπωσιακό ποσό των 37 δισ. ευρώ, προκαλώντας αλυσιδωτές επιπτώσεις στη λειτουργία και την ελκυστικότητα των δομών. Αυτή η εικόνα βοηθά να γίνει αντιληπτό γιατί σήμερα είναι δύσκολο να δοθούν ουσιαστικά κίνητρα που θα συγκρατήσουν τους υγειονομικούς, οι οποίοι συνεχίζουν να παραιτούνται σε ολόκληρη τη χώρα.

Τι εξετάζει η νέα μελέτη Eteron – ΚΕΠΥ

Η μελέτη, με τίτλο «Το ΕΣΥ σε οριακό σημείο αντοχής», παρουσιάστηκε στις 8 Δεκεμβρίου 2025 από τα Τμήματα Δημόσιας Υγείας/Πολιτικής Υγείας και Ιατρικής του ΑΠΘ. Εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο το ΕΣΥ ανταποκρίθηκε σε δύο μεγάλες κρίσεις:

Οικονομική κρίση 2009–19
Πανδημία 2020–23

Η ανάλυση βασίζεται σε 12 διαχρονικούς δείκτες που καλύπτουν 9 διαστάσεις απόδοσης, αξιολογώντας πόρους, υπηρεσίες και τελικές επιπτώσεις για τους πολίτες.

2009 – 2019: Μια δεκαετία συρρίκνωσης και αποδόμησης

Κατά τη διάρκεια της δημοσιονομικής λιτότητας:

Η δημόσια δαπάνη υγείας μειώθηκε κατά 43,3%
Η χρηματοδότηση των νοσοκομείων κατά 36,3%

Το ΕΣΥ έχασε:

13,6% των νοσοκομείων του
23,5% των κλινών του
12,9% των εργαζομένων στα νοσοκομεία
11,2% των εργαζομένων στα Κέντρα Υγείας

Οι κοινωνικές συνέπειες ήταν άμεσες:

28,2% αύξηση στις ανικανοποίητες ιατρικές ανάγκες
4,1% αύξηση στα νοικοκυριά με καταστροφικές δαπάνες υγείας

Η περίοδος αυτή σηματοδότησε την πιο έντονη υποχώρηση της δυνατότητας των πολιτών να λάβουν έγκαιρη και οικονομικά προστατευμένη φροντίδα.

2020 – 2023: Το ΕΣΥ στην πανδημία – ενίσχυση στα χαρτιά, αποδυνάμωση στην πράξη

Παρά τις αυξημένες ανάγκες:

Η δημόσια δαπάνη υγείας αυξήθηκε κατά 9,7%, αλλά
Η χρηματοδότηση των νοσοκομείων μειώθηκε 2,6%
Η πρόσθετη δαπάνη διοχετεύτηκε κυρίως στον ιδιωτικό κερδοσκοπικό τομέα υγείας

Όσον αφορά το προσωπικό:

Οι εργαζόμενοι στα νοσοκομεία αυξήθηκαν 9,7%
Το μόνιμο προσωπικό μειώθηκε κατά 0,5%

Η ενίσχυση βασίστηκε σχεδόν αποκλειστικά σε επικουρικούς εργαζόμενους με συμβάσεις ορισμένου χρόνου, κάτι που δεν συνιστά βιώσιμη στελέχωση.

Η μετατροπή του ΕΣΥ σε «σύστημα υγείας μίας νόσου» προκάλεσε:

Απώλεια >350.000 χειρουργικών επεμβάσεων
Απώλεια >9,5 εκατ. επισκέψεων στα Κέντρα Υγείας

Με αποτέλεσμα:

48,4% αύξηση ανικανοποίητων αναγκών
20% αύξηση καταστροφικών δαπανών υγείας

2024: Το ΕΣΥ εμφανίζει “breaking points”

Η μεταπανδημική περίοδος αποκαλύπτει ένα σύστημα υπό πίεση:

Η χρηματοδότηση το 2023 παραμένει 38% χαμηλότερη από το 2009
Η απώλεια πόρων 2009–23 φτάνει τα 37 δισ. ευρώ
Το προσωπικό το 2024 ήταν 9,6% λιγότερο
Η χειρουργική δραστηριότητα δεν επανήλθε στα επίπεδα πριν την πανδημία
Στην ΠΦΥ το ιατρικό προσωπικό μειώθηκε 9,8% μέσα σε τέσσερα χρόνια
Οι επισκέψεις σε Κέντρα Υγείας και ΤοΜΥ είναι 16,5% λιγότερες

Αυτό μεταφράζεται σε:

13,5% των πολιτών με ανικανοποίητες ανάγκες
17,5% στα χαμηλά εισοδήματα

Τι χρειάζεται για να σταθεί ξανά στα πόδια του το ΕΣΥ

Για να επιστρέψει το ΕΣΥ ακόμη και στα ανεπαρκή επίπεδα του 2009, απαιτούνται:

+2 δισ. ευρώ ετήσια χρηματοδότηση
110.000 νέοι μόνιμοι υγειονομικοί
Μονιμοποίηση 9.884 επικουρικών

Παράλληλα, απαιτούνται:

- Αποεμπορευματοποίηση των υπηρεσιών
- Κατάργηση των πληρωμών ασθενών στην τακτική και ολοήμερη λειτουργία
- Ριζική μεταρρύθμιση της ΠΦΥ
- Επανόρθωση της εμπιστοσύνης στο εσωτερικό του συστήματος