Μία από τις πιο εκτεταμένες μεταρρυθμίσεις στο κληρονομικό δίκαιο από το 1946 φέρνει η κυβέρνηση, με το Υπουργικό Συμβούλιο της Τρίτης να εξετάζει ένα νομοσχέδιο που αλλάζει σχεδόν τα πάντα στον τρόπο με τον οποίο μεταβιβάζεται η περιουσία μετά θάνατον.
Στον πυρήνα των αλλαγών βρίσκεται η εισαγωγή της κληρονομικής σύμβασης, δηλαδή μιας συμφωνίας ανάμεσα στο πρόσωπο που θέλει να ρυθμίσει την τύχη της περιουσίας του και τους μελλοντικούς κληρονόμους. Μια πρακτική που είναι συνηθισμένη στο εξωτερικό, αλλά στην Ελλάδα ήταν μέχρι σήμερα απαγορευμένη. Πλέον, η περιουσία δεν θα περνά μόνο με διαθήκη ή εξ αδιαθέτου, αλλά και μέσα από νομικά δεσμευτική σύμβαση.
Η κληρονομική σύμβαση θα δεσμεύει όλα τα μέρη, χωρίς δυνατότητα μονομερούς ανάκλησης, εκτός αν ο κληρονόμος διαπράξει σοβαρό αδίκημα. Θα μπορεί όμως να ακυρωθεί δικαστικά σε περιπτώσεις όπως απάτη, πλάνη ή απειλή. Σε αντίθεση με τη διαθήκη, η οποία είναι απολύτως προσωπική πράξη, η νέα σύμβαση επιτρέπει σε περισσότερα άτομα να οργανώσουν από κοινού τη μεταβίβαση της περιουσίας τους και δίνει στον διαθέτη τη δυνατότητα να επιλέξει και διαφορετικό δίκαιο από το ελληνικό.
Παράλληλα, προβλέπεται ότι κάποιος μπορεί να γίνει κληρονόμος προσφέροντας αντάλλαγμα στον κληρονομούμενο και αν δεν τηρήσει τα συμφωνημένα, ο τελευταίος θα μπορεί να υπαναχωρήσει.
Μία ακόμη σημαντική αλλαγή είναι η νομιμοποίηση της συνδιαθήκης. Μέχρι σήμερα απαγορευόταν ρητά· πλέον, αν προκύπτει ότι δύο ή περισσότερα άτομα είχαν κοινή βούληση να δεσμευθούν, η πράξη θα μπορεί να θεωρηθεί έγκυρη ως κληρονομική σύμβαση.
Ανατροπές έρχονται και στη σειρά κληρονομικής διαδοχής. Αν δεν υπάρχει διαθήκη ή σύμβαση:
-
Ο/η επιζών σύζυγος θα λαμβάνει το 1/3 όταν υπάρχει ένα παιδί.
-
Όταν υπάρχουν δύο ή περισσότερα παιδιά, λαμβάνει το 1/4, όπως ισχύει σήμερα.
Για πρώτη φορά αναγνωρίζονται κληρονομικά δικαιώματα σε ζευγάρια εκτός γάμου, υπό αυστηρές προϋποθέσεις. Εφόσον δεν υπάρχει σύζυγος, σύμφωνο συμβίωσης ή άλλος συγγενής που κληρονομεί εξ αδιαθέτου, ο/η σύντροφος μπορεί να κληρονομήσει ακόμη και το σύνολο της περιουσίας, εφόσον το ζευγάρι συζούσε τουλάχιστον τρία χρόνια εκτός αν υπάρχει παιδί, όπου ο όρος δεν ισχύει.
Όσον αφορά τις ιδιόγραφες διαθήκες, ο νόμος γίνεται πολύ πιο αυστηρός:
πρέπει πλέον υποχρεωτικά να παραδίδονται σε συμβολαιογράφο, ενώ σε διαθήκες που κατονομάζουν μη στενούς συγγενείς ως κληρονόμους, θα απαιτείται γραφoλογική πραγματογνωμοσύνη ώστε να επιβεβαιώνεται πέρα από κάθε αμφιβολία η γνησιότητα.
Σημαντική τομή αποτελεί και η πλήρης διάκριση της προσωπικής περιουσίας του κληρονόμου από την κληρονομική περιουσία. Αυτό σημαίνει ότι όλα τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις της κληρονομιάς μπαίνουν σε ξεχωριστή «οντότητα», υπό τη διαχείριση δικαστικού εκκαθαριστή, και μόνο στο τέλος αποδίδονται τα καθαρά ποσά στους κληρονόμους.
Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να φέρει τάξη, διαφάνεια και σύγχρονες πρακτικές σε έναν νόμο που παρέμενε ίδιος επί σχεδόν οκτώ δεκαετίες και να καλύψει κεφαλαιώδη κενά που προκαλούσαν αμέτρητες δικαστικές διαμάχες.
Διαβάστε επίσης:
Τσίπρας: Ξεκαθάρισμα λογαριασμών με το… μέλλον
Συναγερμός στη Χαβάη: Νέα έκρηξη στο ηφαίστειο Κιλαουέα (Live)
