Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία, η Ελλάδα καταγράφει το χαμηλότερο ποσοστό ανεργίας από το 2009, φτάνοντας στο 8,2%. Οι κυβερνητικές δηλώσεις μιλούν για «ιστορικό επίτευγμα». Η Eurostat μάλιστα δείχνει ότι η χώρα απομακρύνεται από τα διψήφια ποσοστά που κάποτε θεωρούσαμε φυσιολογικά.
Όλα καλά, λοιπόν. Ή τουλάχιστον έτσι φαίνεται, μέχρι να κοιτάξεις λίγο πιο βαθιά: τη μακροχρόνια ανεργία.
Και εκεί η εικόνα γίνεται από θολή… σκοτεινή.
Η αθέατη στατιστική: η Ελλάδα πρώτη στην ΕΕ σε μακροχρόνια ανέργους
Η Eurostat είναι σαφής: Η Ελλάδα κατέχει την πρωτιά στην Ευρωπαϊκή Ένωση σε μακροχρόνια ανεργία (5,4% του εργατικού δυναμικού).
Αλλά το πραγματικό σοκ είναι το εξής:
Στις τέσσερις περιφέρειες της Βόρειας Ελλάδας, Κεντρική Μακεδονία, Δυτική Μακεδονία, Ανατ. Μακεδονία–Θράκη, Ήπειρος το ποσοστό εκτοξεύεται στο 7% – 7,7%.
Που σημαίνει:
Περίπου 1 στους 13 εργαζόμενους είναι άνεργος πάνω από έναν χρόνο. Σε κάποιες περιοχές (Πτολεμαΐδα, Κοζάνη, Καβάλα), ακόμη χειρότερα.
Η ανεργία, με λίγα λόγια, δεν έχει «πέσει». Απλώς έχει γίνει πιο αθόρυβη.
Οι γειτονιές που δεν γράφουν δελτία τύπου
Θεσσαλονίκη – Δυτικές συνοικίες
Εκεί όπου κάποτε ανθούσαν βιοτεχνίες, μηχανουργεία και μικρομεσαίες μονάδες, σήμερα βλέπεις:
- καφέδες delivery,
- παιδιά με τσάντες Wolt,
- part-time σε σούπερ μάρκετ και fast-food,
- υποαμειβόμενη εργασία που ποτέ δεν φτάνει στο εισόδημα «πλήρους απασχόλησης».
Ο 27χρονος που τελείωσε ΤΕΦΑΑ και δουλεύει courier. Η 32χρονη απόφοιτη ΑΠΘ που αλλάζει τρία part-time για να φτάσει 900€. Ο 45χρονος πρώην βιομηχανικός εργάτης που δεν μπορεί πλέον να «ξαναμπεί» στην αγορά.
Αυτοί είναι οι «αόρατοι» του 7,7%.
Πτολεμαΐδα – Κοζάνη: η μεταλιγνιτική παγίδα
Εκεί όπου η ΔΕΗ κρατούσε ολόκληρη την κοινωνία ζωντανή, τώρα:
- ολόκληρες ειδικότητες εξαφανίστηκαν πριν δημιουργηθούν νέες,
- τα προγράμματα αναπροσαρμογής δουλειών λειτουργούν αργά,
- οι νέοι δεν βλέπουν ούτε βιομηχανία ούτε τεχνολογία∙ βλέπουν εισόδημα των 600€.
Η απολιγνιτοποίηση ξεκίνησε. Η ανάπτυξη όμως… κοιτάζει ακόμα τον δρόμο.
Καβάλα – Δράμα – Σέρρες: η περιφέρεια που δεν «γυρνάει»
Αγροδιατροφικός κλάδος σε κρίση, τουρισμός εποχικός, βιομηχανία περιορισμένη.
Οι μεγάλοι εργοδότες των 90s έκλεισαν. Οι μικρομεσαίες δεν μπορούν να ανταγωνιστούν. Πολλοί άνεργοι απλώς παραιτούνται από την αναζήτηση.
Και όταν δεν ψάχνεις δουλειά, δεν μετριέσαι στην επίσημη ανεργία. Αλλά μετριέσαι στη μακροχρόνια.
Η νεολαία της Βόρειας Ελλάδας ζει στο «gig economy» χωρίς μέλλον
Η εικόνα είναι πανελλαδική, αλλά στη Βόρεια Ελλάδα είναι εντονότερη.
- Απόφοιτοι ΑΕΙ/ΙΕΚ οδηγούν μηχανάκια.
- Εργάζονται 4ωρα που γίνονται 5ωρα χωρίς σύμβαση.
- Πληρώνονται 700–850€.
- Ζουν με τους γονείς έως τα 30–35.
- Στέλνουν βιογραφικά στο εξωτερικό μέσα σε τρία χρόνια από το πτυχίο.
Η «ανεργία» μπορεί να μειώνεται.
Αλλά η υποαπασχόληση και η μισθολογική καθίζηση καταστρέφουν μια ολόκληρη γενιά, πολύ πριν εμφανιστούν στα επίσημα στοιχεία.
Αυτό που μέχρι χθες έμοιαζε με «brain drain» σήμερα έχει μετατραπεί σε brain denial: νέοι που αρνούνται να πιστέψουν ότι η περιοχή τους μπορεί να τους προσφέρει κάτι.
Τα προγράμματα ΔΥΠΑ: μια βιομηχανία κατάρτισης χωρίς κοινωνικό αντίκρισμα
Η Βόρεια Ελλάδα κατακλύζεται κάθε χρόνο από:
- προγράμματα voucher,
- «upskilling»,
- κατάρτιση ψηφιακών δεξιοτήτων,
- ΕΣΠΑ εργαλείων για ΚΑΔ που αλλάζουν κάθε χρόνο.
Αλλά τα αποτελέσματα;
Τα ΚΕΚ έχουν γεμίσει. Τα βιογραφικά έχουν γεμίσει. Οι δουλειές όμως δεν γεμίζουν.
Γιατί;
- Η κατάρτιση δεν συνδέεται με πραγματικές ανάγκες της αγοράς.
- Δεν υπάρχει βιομηχανική βάση στη Βόρεια Ελλάδα για να απορροφήσει εργατικό δυναμικό.
- Οι νέες δουλειές είναι υπερβολικά χαμηλόμισθες για να κρατήσουν ανθρώπους.
- Η κρατική επιδοματική πολιτική «ανακυκλώνει» ανέργους σε προγράμματα χωρίς μόνιμη απορρόφηση.
Πολιτικά, τα προγράμματα «γράφουν» ωραία: «10.000 ωφελούμενοι», «νέες δεξιότητες», «ψηφιακή μετάβαση». Κοινωνικά όμως; Οι ίδιοι άνθρωποι συνεχίζουν να γυρνούν γύρω – γύρω στο ίδιο σημείο.
Η ανεργία πέφτει όταν οι άνθρωποι… σταματούν να ψάχνουν δουλειά
Αυτό δεν λέγεται εύκολα δημόσια, αλλά είναι η αλήθεια: Η ανεργία πέφτει όταν οι άνεργοι σταματούν να θεωρούνται “ενεργά διαθέσιμοι”.
Στη Βόρεια Ελλάδα, χιλιάδες άνθρωποι: κουράστηκαν, αποσύρθηκαν, εργάζονται ανασφάλιστα, κάνουν “μαύρα” μεροκάματα, ή ζουν με χαμηλή σύνταξη γονιών.
Δεν μετριούνται ως άνεργοι αλλά ως κοινωνική απώλεια.
Η στατιστική δείχνει επιτυχία. Η κοινωνία δείχνει κρίση.
Ποια ανάπτυξη θέλουμε; Και για ποιον;
Η Βόρεια Ελλάδα δεν είναι απλώς μια περιοχή με υψηλή ανεργία. Είναι μια αναπτυξιακή ανισότητα που διαιωνίζεται επί δεκαετίες. Κι αν δεν ειπωθεί πολιτικά, δεν θα αλλάξει ποτέ:
Η Βόρεια Ελλάδα χρειάζεται δουλειές με μισθούς που δίνουν ΖΩΗ
Χρειάζεται: βιομηχανία νέου τύπου, logistics με προστιθέμενη αξία, τεχνολογικά cluster με πραγματική απορρόφηση, σύνδεση πανεπιστημίων–αγοράς εργασίας, επενδύσεις σε πράσινη ενέργεια με τοπικές προσλήψεις, φορολογικά κίνητρα για εγκατάσταση επιχειρήσεων σε περιφέρεια.
Όλα τα άλλα είναι ημίμετρα.
Η Βόρεια Ελλάδα σήμερα είναι ο πιο σκληρός καθρέφτης της ελληνικής οικονομίας:
ένας καθρέφτης που δείχνει ότι ανάπτυξη χωρίς κοινωνική βάση δεν αντέχει.
Μπορεί η ανεργία να πέφτει στα χαρτιά. Αλλά όσο στις γειτονιές της Θεσσαλονίκης, της Καβάλας και της Πτολεμαΐδας οι άνθρωποι νιώθουν πως «δεν τους βλέπει κανείς», η πραγματική ανεργία, η ανεργία της αξιοπρέπειας, θα είναι σταθερά πάνω από κάθε κυβερνητικό στόχο.
Διαβάστε επίσης
Η Βόρεια Ελλάδα αρρωσταίνει λιγότερο στα χαρτιά, αλλά περισσότερο στην πράξη
