Οι διοικήσεις των Πανεπιστημίων ολοκληρώνουν στις 31/12/2025 τις μαζικές διαγραφές φοιτητών, αποστέλλοντας στο Υπουργείο Παιδείας τις λίστες με δεκάδες, στην πραγματικότητα εκατοντάδες χιλιάδες ονόματα που διαγράφονται από τα μητρώα. Ο αριθμός σοκάρει: 228.000 φοιτητές και φοιτήτριες τίθενται εκτός τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, στο όνομα μιας πολιτικής που παρουσιάζεται ως «εκσυγχρονισμός», αλλά στην πράξη αποτελεί μια τιμωρητική και μισάνθρωπη παρέμβαση εις βάρος της δημόσιας παιδείας.
Ας ξεκινήσουμε από τα βασικά. Από τα 423 πανεπιστημιακά Τμήματα της χώρας, τα 291 είναι τετραετούς φοίτησης. Εκεί ακριβώς εφαρμόζεται τώρα το πρώτο κύμα διαγραφών. Ο υφυπουργός Παιδείας Νίκος Παπαϊωάννου επικαλείται τη λεγόμενη «ευεργετική ρύθμιση»: για να σωθείς από τη διαγραφή, πρέπει να έχεις ολοκληρώσει το 70% των μαθημάτων και να έχεις συμμετάσχει επιτυχώς στις τελευταίες εξεταστικές. Όποιος δεν τα κατάφερε, διαγράφεται. Χωρίς ερώτηση, εξήγηση και καμία μέριμνα για το γιατί.
Το «γιατί» είναι το κρισιμότερο. Διότι πίσω από αυτούς τους αριθμούς δεν υπάρχουν «στατιστικές ανωμαλίες», αλλά καθημερινοί άνθρωποι. Φοιτητές που εργάστηκαν για να επιβιώσουν. Που διέκοψαν σπουδές λόγω ασθένειας, οικογενειακών τραγωδιών, οικονομικής αδυναμίας να ζήσουν μακριά από το σπίτι τους. Άνθρωποι που αποθαρρύνθηκαν, που λύγισαν, αλλά θα μπορούσαν να τελειώσουν αν τους δινόταν χρόνος και στήριξη.
Η κλίμακα των διαγραφών αποκαλύπτει το μέγεθος της πολιτικής επιλογής.
– Στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, οι διαγραφές φτάνουν τις 86.000, με 27.000 μόνο στη Νομική.
– Στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, περίπου 30.000 φοιτητές.
– Στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, πάνω από 11.000.
– Στο Πανεπιστήμιο Πατρών, στη Δυτική Μακεδονία, στη Δυτική Αττική, χιλιάδες ακόμη.
Αυτό δεν αποτελεί «ευεργετική ρύθμιση», αλλά εκκαθάριση!
Το πιο υποκριτικό στοιχείο; Τα ίδια τα Πανεπιστήμια ουδέποτε είχαν πρόβλημα με τους λεγόμενους «αιώνιους φοιτητές». Δεν κοστίζουν. Δεν επιβαρύνουν. Δεν λαμβάνουν παροχές. Δεν υπολογίζονται ούτε στη χρηματοδότηση ούτε στις διεθνείς κατατάξεις. Το πρόβλημα δεν ήταν ποτέ λειτουργικό. Ήταν και είναι ιδεολογικό.
Η στοχοποίηση αυτή έχει ιστορία. Από τη Μεταπολίτευση και μετά, δεξιοί και συντηρητικοί κύκλοι αντιμετώπισαν το φοιτητικό κίνημα ως απειλή. Ο «επί πτυχίω» φοιτητής παρουσιάστηκε ως τεμπέλης, ενώ στην πραγματικότητα ήταν συχνά πολιτικά ενεργός, κοινωνικά παρών, μέρος μιας πανεπιστημιακής ζωής που παρήγαγε ιδέες και συγκρούσεις και αυτό φυσικά ενοχλούσε.
Ο Νόμος 815/1978 (ΦΕΚ Α΄147/15.9.1978) αποτέλεσε μια από τις πιο αυταρχικές παρεμβάσεις στο ελληνικό πανεπιστήμιο μετά τη Μεταπολίτευση. Ρύθμιζε ζητήματα οργάνωσης και λειτουργίας των ΑΕΙ, αλλά στην πράξη στόχευε ευθέως στον πειθαρχικό έλεγχο των φοιτητών, επιβάλλοντας αυστηρό περιορισμό των εξεταστικών περιόδων και ανώτατο χρονικό όριο σπουδών. Το μέτρο αντιμετωπίστηκε ως ευθεία επίθεση στο δικαίωμα στη μόρφωση και προκάλεσε μαζικές φοιτητικές κινητοποιήσεις και καταλήψεις το 1979 σε ολόκληρη τη χώρα. Η ένταση και η έκταση των αντιδράσεων ήταν τέτοια, ώστε η κυβέρνηση αναγκάστηκε τελικά να αποσύρει τον νόμο, επιβεβαιώνοντας ότι κάθε απόπειρα πειθάρχησης και αποκλεισμού μέσα στο πανεπιστήμιο δεν μπορεί να σταθεί χωρίς κοινωνική νομιμοποίηση.
Σήμερα, το ίδιο πνεύμα αναγεννιέται, αλλά χωρίς καν το άλλοθι. Δεν υπάρχουν πια «επικίνδυνοι συνδικαλιστές». Υπάρχουν εργαζόμενοι φοιτητές, τριαντάρηδες και σαραντάρηδες που προσπαθούν να πάρουν πτυχίο. Την ίδια στιγμή που προβάλλονται, ορθά ιστορίες ανθρώπων που σπουδάζουν σε μεγάλη ηλικία, το κράτος κλείνει την πόρτα σε όσους ήδη είναι μέσα.
Και όλα αυτά ενώ η κυβέρνηση χαμηλώνει τον πήχη για τα ιδιωτικά ΑΕΙ, ετοιμάζοντας τίτλους σπουδών αμφιβόλου ποιότητας, στο όνομα της «αριστείας». Εκεί δεν υπάρχει αυστηρότητα. Δεν υπάρχει πειθαρχία. Μόνο αγορά. Αντίθετα, τα δημόσια πανεπιστήμια, υποχρηματοδοτημένα και υποστελεχωμένα, καλούνται να διαγράψουν φοιτητές που ποτέ δεν ζήτησαν να διαγράψουν.
Αυτό που διακυβεύεται δεν είναι μονάχα η τύχη κάποιων χιλιάδων φοιτητών, αλλά ο ίδιος ο χαρακτήρας του δημόσιου πανεπιστημίου:
η γνώση ως δικαίωμα και όχι ως εμπόρευμα, η έρευνα ως κοινωνικό αγαθό, το πανεπιστήμιο ως χώρος κριτικής σκέψης και δημοκρατικής ζύμωσης.
Η απαξίωση αυτή εξόφθαλμα εξυπηρετεί ιδιωτικά συμφέροντα. Υποβαθμίζει συστηματικά τη δημόσια παιδεία. Εν τέλει στρέφεται ενάντια στην ίδια την κοινωνία, που έχει ανάγκη από γνώση, ιδέες, έρευνα και ανθρώπους μορφωμένους, όχι αποκλεισμένους.
Γιατί το μέλλον δεν θα το χτίσουν οι διαγραφές και τα αγοραστά πτυχία, θα το χτίσουν τα δημόσια πανεπιστήμια, αν τους επιτραπεί φυσικά να υπάρξουν…
Διαβάστε επίσης:
Διαγραφές φοιτητών: Κοινωνικός αποκλεισμός, «δώρο» στα ιδιωτικά ΑΕΙ
Μαθητές και φοιτητές στους δρόμους: Πανελλαδικές κινητοποιήσεις στις 6 Νοεμβρίου για την Παιδεία
Πόλη φοιτητών, ενοίκια επενδυτών: Μπορεί η Θεσσαλονίκη να μείνει νεανική;
