Την ώρα που η ελληνική κυβέρνηση ανακοινώνει μέτρα αποτροπής και επιστροφές μεταναστών στις χώρες προέλευσης, ο πρώην Επίτροπος Μετανάστευσης της Ε.Ε. Δημήτρης Αβραμόπουλος ρίχνει ένα γερό «κουβά νερό» στην πολιτική αισιοδοξία, χαρακτηρίζοντας ως «αδύνατο» το εγχείρημα. Και η άποψή του δεν βασίζεται σε θεωρίες, αλλά σε πενταετή θητεία στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής.
«Δεν δέχονται τους υπηκόους τους πίσω»
Μιλώντας στον ραδιοφωνικό σταθμό «Παραπολιτικά 90,1», ο κ. Αβραμόπουλος τόνισε πως η εμπειρία του τον έχει πείσει για τις τεράστιες δυσκολίες που συνεπάγεται η επιστροφή μεταναστών στις χώρες από τις οποίες προέρχονται.
«Το να στέλνονται πίσω είναι αδύνατο. Είχα επισκεφθεί χώρες από το Πακιστάν μέχρι τη Βόρεια Αφρική, προκειμένου να τους πείσουμε να στήσουν μηχανισμούς ή να δεχθούν πίσω υπηκόους τους. Το παράδοξο ήταν –και παραμένει– ότι δεν δέχονται να τους πάρουν πίσω», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Ασφαλώς, όπως επισήμανε, οι όποιες πρωτοβουλίες του αρμόδιου υπουργού τελούν υπό την καθοδήγηση του Πρωθυπουργού και σε συνεννόηση με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, ο ίδιος εμφανίστηκε εξαιρετικά επιφυλακτικός για την πρακτική εφαρμογή του σχεδίου.
Πολιτική βούληση ή διπλωματικό αδιέξοδο;
Η δήλωση του Δημήτρη Αβραμόπουλου έρχεται να προσγειώσει τις φιλοδοξίες της ελληνικής κυβέρνησης σε ένα σύνθετο και γεωπολιτικά φορτισμένο πεδίο. Αν και το νέο θεσμικό πλαίσιο της χώρας επιχειρεί να επαναφέρει την αρχή της αποτροπής στα μεταναστευτικά ρεύματα, παραμένει ανοιχτό το πώς θα διασφαλιστεί η υλοποίηση των επιστροφών χωρίς την συναίνεση των χωρών προέλευσης.
Η ερώτηση που προκύπτει είναι αν υπάρχουν «ανταλλάγματα» ή σχέδιο Β για να ξεπεραστεί το διαχρονικό αυτό εμπόδιο. Σε κάθε περίπτωση, η παρέμβαση Αβραμόπουλου επαναφέρει τον ρεαλισμό σε μια συζήτηση που συχνά κυριαρχείται από επικοινωνιακούς στόχους και προεκλογικές ευκολίες.
Το πρόβλημα δεν είναι η βούληση – είναι η γεωπολιτική
Με την Αφρική και την Ασία να αδυνατούν ή να αρνούνται συστηματικά να δεχθούν πίσω μετανάστες, το πρόβλημα δεν είναι απλώς διαχειριστικό. Είναι βαθιά γεωπολιτικό και συνδεδεμένο με διπλωματικές ισορροπίες, εσωτερικές αστάθειες και συχνά διαφθορά ή απουσία θεσμών στις χώρες προέλευσης.
Η Ευρώπη, και η Ελλάδα ειδικά, καλούνται να αντιμετωπίσουν ένα διπλό αδιέξοδο: πίεση στα εξωτερικά σύνορα και αδυναμία υλοποίησης επιστροφών, χωρίς ευρύτερη διεθνή συναίνεση. Ο Δημήτρης Αβραμόπουλος υπενθυμίζει αυτήν ακριβώς την αντίφαση, αναδεικνύοντας τα όρια των μονομερών πολιτικών εξαγγελιών.
