Το 2025 δεν ήταν απλώς μια ακόμη χρονιά προόδου για την επιστήμη. Ήταν μια περίοδος κατά την οποία η ιατρική έδειξε πόσο κοντά μπορεί να φτάσει στις πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων, προσφέροντας λύσεις εκεί όπου υπήρχαν αδιέξοδα. Νέες θεραπείες, καινοτόμες διαγνωστικές μέθοδοι και τολμηρά πειράματα σε εργαστήρια και νοσοκομεία αναδιαμόρφωσαν την καθημερινή κλινική πράξη. Παρακάτω ξεχωρίζουν εννέα ανακαλύψεις που, σύμφωνα με το National Geographic, σημάδεψαν τη χρονιά και έκαναν τους ερευνητές να κοιτούν το μέλλον με μεγαλύτερη βεβαιότητα.
Μη ορμονικές λύσεις για την εμμηνόπαυση
Δύο νέες μη ορμονικές θεραπείες για μέτριες έως σοβαρές εξάψεις έδωσαν διέξοδο σε γυναίκες που έως τώρα δεν είχαν αποτελεσματικές επιλογές. Το Lynkuet, που εγκρίθηκε φέτος από τον FDA, προστέθηκε στο Veozah, το οποίο είχε λάβει άδεια κυκλοφορίας δύο χρόνια νωρίτερα. Τα καθημερινά χάπια δρουν στους νευρώνες του υποθαλάμου που ρυθμίζουν τη θερμοκρασία, καθώς οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι τα συγκεκριμένα κύτταρα επηρεάζονται άμεσα από τις μεταβολές των οιστρογόνων κατά την εμμηνόπαυση.
Ρινικό σπρέι για παιδικές αλλεργίες
Ένα νέο συνταγογραφούμενο ρινικό σπρέι, το Neffy, αλλάζει ριζικά τον τρόπο χορήγησης επινεφρίνης στα παιδιά, αφήνοντας πίσω τις βελόνες. Οι τροφικές αλλεργίες αφορούν περίπου ένα στα 13 παιδιά και η άμεση χορήγηση επινεφρίνης σε σοβαρή αντίδραση μπορεί να αποτρέψει νοσηλεία ή ακόμη και θάνατο από αναφυλαξία. Το Neffy έχει εγκριθεί για παιδιά άνω των τεσσάρων ετών με συγκεκριμένο βάρος και οι ειδικοί εκτιμούν ότι η ευκολία χρήσης του θα σώσει ζωές.
Άλματα στην αναγεννητική ιατρική
Μελετώντας τις σαλαμάνδρες που αναγεννούν τα άκρα τους, οι επιστήμονες εντόπισαν ένζυμα και γονίδια που ρυθμίζουν την ανάπτυξη και το μέγεθος των νέων ιστών. Επειδή άνθρωποι και σαλαμάνδρες μοιράζονται κοινά μοριακά «εργαλεία», τα ευρήματα αυτά λειτουργούν ως γενικό σχέδιο για μελλοντικές θεραπείες αναγέννησης άκρων. Παράλληλα, αναπτύχθηκε το πρώτο εμφυτεύσιμο έμπλαστρο που ενίσχυσε το τοίχωμα της καρδιάς σε πιθήκους, ανοίγοντας προοπτικές για ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια.
Σύγχρονοι έλεγχοι για ΣΜΝ
Σημαντική πρόοδος καταγράφηκε και στους ελέγχους για σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα. Το νέο εργαλείο Teal Wand επιτρέπει στις γυναίκες να συλλέγουν στο σπίτι δείγμα για έλεγχο HPV, μετά από σύντομη εικονική επίσκεψη σε γιατρό. Το δείγμα αποστέλλεται σε εργαστήριο και οι ειδικοί εκτιμούν ότι αυτή η μέθοδος μπορεί να αυξήσει θεαματικά τα ποσοστά προληπτικού ελέγχου για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας.
Επεξεργασία γονιδίων για έναν ασθενή
Το CRISPR-Cas9 συνεχίζει να μεταμορφώνει τη θεραπεία σπάνιων παθήσεων. Το 2025, γιατροί στο Νοσοκομείο Παίδων της Φιλαδέλφειας ανέπτυξαν εξατομικευμένη γονιδιακή θεραπεία για ένα βρέφος με σπάνια μετάλλαξη που προκαλούσε συσσώρευση τοξικής αμμωνίας στο αίμα. Με τη βοήθεια νανοσωματιδίων λιπιδίων, οι γενετικές οδηγίες μεταφέρθηκαν στο ήπαρ, οδηγώντας τα κύτταρα στην παραγωγή του απαραίτητου ενζύμου. Τα πρώτα δεδομένα δείχνουν ότι η θεραπεία μπορεί να αποδειχθεί σωτήρια.
Αποτελεσματική πρόληψη του HIV
Παρά την αποτελεσματικότητα της PrEP, η χρήση της παραμένει περιορισμένη. Το 2025 ο FDA ενέκρινε το Yeztugo, μια ενέσιμη PrEP δύο φορές τον χρόνο που ανέπτυξε η Gilead Sciences. Οι μελέτες δείχνουν ότι οι δόσεις ανά εξάμηνο αποτρέπουν σχεδόν κάθε μετάδοση του HIV, προσφέροντας μια απλή και πρακτική λύση πρόληψης.
Εμβόλια με ευρύτερα οφέλη
Νέα δεδομένα αποκαλύπτουν ότι τα εμβόλια δεν προστατεύουν μόνο από λοιμώξεις. Άτομα που έκαναν το εμβόλιο κατά του έρπητα ζωστήρα παρουσίασαν χαμηλότερο κίνδυνο εγκεφαλικού και καρδιακής προσβολής, ενώ μειώθηκαν και οι πιθανότητες εμφάνισης άνοιας. Επιπλέον, ασθενείς με προχωρημένο καρκίνο που έλαβαν εμβόλιο mRNA για την COVID-19 κοντά στην έναρξη ανοσοθεραπείας έζησαν περισσότερο.
Αναστολή του καρκίνου του παγκρέατος πριν την έναρξη
Σε πειραματικές μελέτες, ο αποκλεισμός της πρωτεΐνης FGFR2 απέτρεψε την εξέλιξη πρώιμων καρκινικών κυττάρων του παγκρέατος. Επειδή υπάρχουν ήδη διαθέσιμα φάρμακα που στοχεύουν αυτή την πρωτεΐνη, οι ερευνητές ελπίζουν να δοκιμάσουν την προσέγγιση σε άτομα υψηλού κινδύνου για καρκίνο.
Ένας πλήρης άτλαντας του ανθρώπινου σώματος
Η ολοκλήρωση περισσότερων από ενός δισεκατομμυρίου ιατρικών σαρώσεων από 100.000 εθελοντές στο πλαίσιο της UK Biobank δημιούργησε έναν άτλαντα χωρίς προηγούμενο. Μαγνητικές τομογραφίες, υπέρηχοι, γενετικά δείγματα και δεδομένα τρόπου ζωής συνδυάστηκαν, προσφέροντας πολύτιμες πληροφορίες για το πώς αλλάζει το σώμα με τον χρόνο και πώς συνδέονται η καρδιαγγειακή υγεία και η άνοια.
Διαβάστε επίσης:
Euroleague: «Αυλαία» για τον πρώτο γύρο της regular season, πριν το… ευρωπαϊκό ντέρμπι «αιωνίων»
Γιατί απέκτησε τη γαλλική υπηκοότητα ο Τζορτζ Κλούνεϊ και η οικογένειά του;
