H κρίση του νερού έχει με τα χρόνια εξελιχθεί σε κορυφαίο περιβαλλοντικό πρόβλημα παγκοσμίως, με επιπτώσεις και επιφαινόμενα ανυπολόγιστα για τις κοινωνίες και τον πλανήτη. Σημαντική μείωση της απορροής παρατηρείται στους περισσότερους ποταμούς, πάνω από τους μισούς υγρότοπους στον κόσμο έχουν καταστραφεί, οι λίμνες και οι ταμιευτήρες συρρικνώνονται, η στάθμη των υπόγειων υδροφορέων βυθίζεται σε όλο και μεγαλύτερα βάθη. Πάνω από το 40% των Ευρωπαίων βρίσκεται ήδη αντιμέτωπο με τη λειψυδρία, ενώ προβλέπεται ανεπάρκεια νερού έως και στις σκανδιναβικές χώρες!
Και όμως το πρόβλημα δεν αποτελεί φυσικό φαινόμενο και είναι πολλαπλώς πιο σύνθετο από την ξηρασία και τις φονικές πλημμύρες της κλιματικής αλλαγής. Η λειψυδρία οφείλεται στα αρνητικά υδατικά ισοζύγια που κυριαρχούν στις περισσότερες λεκάνες απορροής. Στο γεγονός δηλαδή της χρόνιας υπερκατανάλωσης νερού, σε επίπεδα πέραν της φέρουσας ικανότητας των υδατικών συστημάτων. Η κλιματική κρίση, επίσης ανθρωπογενής μην το ξεχνάμε, ήρθε ως καταλύτης να επιταχύνει και να εντατικοποιήσει τη διαδικασία της συρρίκνωσης των υδατικών αποθεμάτων που βρισκόταν ήδη σε εξέλιξη. Με άλλα λόγια, η λειψυδρία είναι προϊόν του μοντέλου παραγωγής και κατανάλωσης, είναι αποτέλεσμα του μοντέλου ανάπτυξης που επιλέξαμε ως κοινωνία, είναι ένα πρόβλημα εξόχως πολιτικό που οξύνεται περαιτέρω σήμερα, λόγω της απορρύθμισης του κλίματος.
Στην Ελλάδα, με το τεράστιο υδατικό αποτύπωμα -δηλαδή όγκος νερού που καταναλώνεται ανά κάτοικο, η χρόνια υπερκατανάλωση νερού έχει επεκταθεί στα μόνιμα υδατικά αποθέματα, έχοντας εξαντλήσει τα ανανεώσιμα. Ιδιαίτερα στην άρδευση που είναι και ο συντριπτικά μεγαλύτερος χρήστης νερού (86% του συνόλου), με τα δισεκατομμύρια κυβικά να χάνονται ετησίως στη μεταφορά (ανυπαρξία έργων και δικτύων), στις απαρχαιωμένες αρδευτικές μεθόδους και στη χωρίς σχέδιο διάρθρωση των καλλιεργειών (κυριαρχούν οι υδρόφιλες). Το ίδιο και στον υπερτουρισμό, το ίδιο και στα υδρευτικά δίκτυα στους οικισμούς. Παντού, σε όλες τις χρήσεις, η διαχείριση του νερού αφορά αποκλειστικά στην επέκταση των χρησιμοποιούμενων αποθεμάτων, χωρίς αντίστοιχη μέριμνα για έργα και μέτρα περιορισμού της ζήτησης, ούτε φυσικά σχεδιασμό και κατασκευή νέων, δημόσιων έργων υποδομής για τον κύκλο του νερού. Γι αυτό και η λειψυδρία εξελίσσεται σε κεντρικό πολιτικό και χωροταξικό θέμα, γι αυτό προβάλλει πλέον ορατός ο κίνδυνος της ερημοποίησης.
Η κατάσταση είναι κρίσιμη και προφανώς δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με εμμονή στην ίδια νοοτροπία και με μέτρα του περασμένου αιώνα. Ούτε η μεταφορά νερού από άλλες λεκάνες, ούτε η αύξηση της τιμής του, ούτε, πολύ περισσότερο, η ιδιωτικοποίηση της διαχείρισής του, μπορούν να εμφανίζονται σήμερα ως βιώσιμες λύσεις. Πολύ περισσότερο που η χώρα παραμένει κλιματικά αθωράκιστη και με ιδιαίτερα υψηλή κλιματική τρωτότητα, λόγω γεωγραφικής θέσης. Ένα εθνικό σχέδιο προσαρμογής στην κλιματική κρίση, με ένα νέο παραγωγικό μοντέλο δίκαιης και δημοκρατικής πράσινης μετάβασης, που θα ενσωματώσει, εκτός των άλλων, ολιστικά σχέδια διαχείρισης του νερού και αντιπλημμυρικής θωράκισης με περιβαλλοντικό πρόσημο, είναι ο μόνος βιώσιμος δρόμος για την έξοδο από την πολυκρίση.
