Ο Ντόναλντ Τραμπ είναι ο εφιάλτης κάθε αρχισυντάκτη και το όνειρο κάθε ψυχιάτρου. Μέσα στον καταιγισμό δημοσιευμάτων για την πρώτη επέτειο της επιστροφής του στον Λευκό Οίκο, ένα θέμα —που δεν έτυχε της προσοχής που του αναλογούσε— ξεχώρισε για μένα: μια ανάλυση των New York Times σχετικά με το πόσο δραματικά έχει αυξηθεί ο χρόνος που ο Πρόεδρος αφιερώνει στο να μιλά, να μιλά και να μιλά. Τα στοιχεία είναι αποστομωτικά: 1.977.609 λέξεις σε προεδρικές εμφανίσεις έως τις 20 Ιανουαρίου — αύξηση κατά 245% σε σύγκριση με τον πρώτο χρόνο της πρώτης του θητείας, το 2017.
Το στατιστικό αυτό επιδέχεται πολλές ερμηνείες. Η προφανέστερη είναι ότι ο ηγέτης μας λατρεύει να ακούει τον εαυτό του. Μια λιγότερο προφανής, αλλά εξίσου αποκαλυπτική, είναι ότι δεν υπάρχει πια κανείς στο περιβάλλον του πρόθυμος ή ικανός να του πει να σταματήσει. Επιπλέον, μέσα από αυτή την ακατάσχετη φλυαρία, ο Τραμπ αποκαλύπτει σχεδόν τα πάντα για τον χαρακτήρα του: έλλειψη πειθαρχίας, άγνοια, ματαιοδοξία, ανασφάλεια, χυδαιότητα — και μια κακεντρέχεια που μοιάζει να μην γνωρίζει όρια. «Είναι αξιοσημείωτο πόσο αδύνατο είναι για έναν άνθρωπο να συνοψίσει τις σκέψεις του, έστω και με τον πιο γενικό τρόπο, χωρίς να προδώσει πλήρως τον εαυτό του», έγραφε πριν από έναν αιώνα ο Τόμας Μαν στο Μαγικό Βουνό, τοποθετώντας τη δράση στο σανατόριο πάνω από το ελβετικό Νταβός — εκεί ακριβώς όπου ο Τραμπ πέρασε μεγάλο μέρος της εβδομάδας, επιβεβαιώνοντας στους εμβρόντητους συμμετέχοντες του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ τη διαχρονική ακρίβεια της παρατήρησης του Μαν.
«Μερικές φορές χρειάζεσαι έναν δικτάτορα», μονολόγησε ο Τραμπ την Τετάρτη, σε δεξίωση επιχειρηματικών παραγόντων. Λίγες ώρες νωρίτερα, σε μια ομιλία διάρκειας μιάμισης ώρας, είχε ανακοινώσει ότι δεν θα εισβάλει στη Γροιλανδία —παρά τις πρόσφατες απειλές του—, είχε εξηγήσει ότι «ηλίθιοι άνθρωποι» αγοράζουν ανεμογεννήτριες και είχε ομολογήσει ότι αποφάσισε να επιβάλει δασμούς στην Ελβετία επειδή η πρωθυπουργός της, «μια γυναίκα», «του έπεσε στραβά». Στην ίδια ομιλία —υπερδιπλάσια σε διάρκεια από τις παρεμβάσεις του Εμανουέλ Μακρόν και του Φρίντριχ Μερτς μαζί— ο Τραμπ αναφέρθηκε τέσσερις φορές στην Ισλανδία ενώ εννοούσε τη Γροιλανδία.
Την προηγούμενη ημέρα, μιλώντας στους δημοσιογράφους του Λευκού Οίκου με αφορμή την επέτειο της επιστροφής του στην εξουσία, περιπλανήθηκε λεκτικά από αναμνήσεις για τη μητέρα του —που του έλεγε ότι θα μπορούσε να είχε γίνει παίκτης του Major League Baseball και του εξηγούσε τι είναι ένα ψυχιατρείο— έως το μίσος του για τη Σομαλία και τους «ανθρώπους πολύ χαμηλού IQ» της. Η εμφάνιση αυτή διήρκεσε 104 λεπτά.
Βεβαίως, ο Τραμπ υπήρξε αγενής, ανακριβής και υπέρμετρα φλύαρος και κατά την πρώτη του θητεία. Η ουσιώδης διαφορά σήμερα είναι ότι κυβερνά ένα φοβισμένο κράτος, όπου οι θεσμικοί έλεγχοι και οι ισορροπίες δεν λειτουργούν πλέον όπως άλλοτε, και μια κυβέρνηση πρόθυμη και ικανή να μετατρέπει τις φαντασιώσεις του σε απτή πολιτική πραγματικότητα. Ο Πρόεδρος φαίνεται πλέον να ενσαρκώνει το πιο επιδραστικό παγκοσμίως περιστατικό αθεράπευτης λογοδιάρροιας. (Λεξικογραφικός ορισμός: «Υπερβολική και συχνά ασυνάρτητη πολυλογία».)
Και δεν πρόκειται μόνο για την κρίση της εβδομάδας γύρω από τη Γροιλανδία και το μέλλον του ΝΑΤΟ — μια κρίση που ξεκίνησε και, κατά κάποιον τρόπο, ολοκληρώθηκε μέσα από τις αλλεπάλληλες δηλώσεις του Τραμπ για την «ψυχολογική» του ανάγκη να αποκτήσει το τεράστιο, στρατηγικής σημασίας, δανικό έδαφος. Αρκεί να σκεφτεί κανείς το «Συμβούλιο Ειρήνης» που παρουσίασε λίγο πριν αναχωρήσει από το Νταβός. Στην εποχή του Τραμπ 1.0, αυτό πιθανότατα θα είχε περιοριστεί σε μια διαδικτυακή πρόκληση — ένα αλλόκοτο γραφικό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Στην εποχή του Τραμπ 2.0, όμως, η εναλλακτική του πραγματικότητα αποκτά φυσική υπόσταση: μια επίσημη φωτογράφιση, ένα λογότυπο δανεισμένο από τον ΟΗΕ και μια τυχαία ομάδα ηγετών που δέχθηκαν να εξαγοράσουν θέση στο εγχείρημα έναντι ενός δισεκατομμυρίου δολαρίων. (Λευκορωσία και Κατάρ, ναι· Βρετανία, Γαλλία, Γερμανία και οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι σύμμαχοι των ΗΠΑ, όχι.)
Η κορύφωση ήρθε όταν, αφού καυχήθηκε ότι «όλοι θέλουν να συμμετάσχουν», ισχυρίστηκε ότι το συμβούλιο που ο ίδιος επινόησε τον προσκάλεσε να αναλάβει την προεδρία του. «Ένιωσα ιδιαίτερη τιμή όταν μου το ζήτησαν», είπε. Και, ποιος ξέρει, ίσως να το πίστευε.
Ιδιαίτερα αποκαλυπτικό ήταν και το σημείο όπου, υμνώντας τον εαυτό του, υποστήριξε ότι είναι τόσο ικανός ειρηνοποιός ώστε έχει τερματίσει πολέμους ακόμη και σε μέρη όπου αγνοούσε ότι υπήρχαν. Δύσκολα φαντάζεται κανείς πιο αφοπλιστική αυτοπαραδοχή. Ένα ακόμη απόσπασμα από το Μαγικό Βουνό έρχεται αβίαστα στον νου: «Ξέρω ότι λέω ανοησίες, αλλά προτιμώ να συνεχίζω να φλυαρώ…».
Δέκα χρόνια μετά την έναρξη της εποχής Τραμπ, οι Αμερικανοί έχουν σε μεγάλο βαθμό συνηθίσει αυτή τη μανιακή πολιτική περφόρμανς — απόδειξη, αν χρειαζόταν, ότι εκατομμύρια πολίτες αποδέχονται έναν εμφανώς διαταραγμένο ηγέτη που αδυνατεί να ελέγξει τον λόγο του. (Αν και, για να είμαστε δίκαιοι, ακόμη και ορισμένοι Ρεπουμπλικανοί αρχίζουν να ανησυχούν πως ενδέχεται να πληρώσουν βαρύ πολιτικό τίμημα το φθινόπωρο, εξαιτίας αυτού που ο Καρλ Ρόουβ χαρακτήρισε «ανησυχητικές, ασύντακτες εμφανίσεις» και «καθοδική πορεία» σε πρόσφατη στήλη του στη Wall Street Journal με τίτλο: «Μήπως ο Τραμπ προσπαθεί να χάσει τις ενδιάμεσες εκλογές;»)
Της Susan B. Glasser από το New Yorker
Διαβάστε επίσης:
Politico: Η Ευρώπη θα μπορούσε να πλήξει τον Τραμπ εκεί που πονά περισσότερο, στο Παγκόσμιο Κύπελλο
Ο Τραμπ δεν αντέχει την κριτική – Πέταξε εκτός του «Συμβουλίου Ειρήνης» τον Κάρνεϊ (βίντεο)
New York Times: Το ΝΑΤΟ όπως το γνωρίζαμε φτάνει στο τέλος του και αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό
