Όχι πολύ καιρό πριν, η δημόσια τοποθέτηση σε πολιτικά ζητήματα έμοιαζε σχεδόν να αποτελεί μέρος της δουλειάς των αθλητών. Σήμερα, σε μια νέα περίοδο κοινωνικής κρίσης, οι προσδοκίες έχουν αλλάξει.
Την περασμένη Κυριακή, στα αποδυτήρια των Minnesota Timberwolves, μετά την ήττα από τους Golden State Warriors με 111–85, το νεαρό αστέρι της ομάδας, ο Άντονι Έντουαρντς, κάθισε σε μια καρέκλα περιτριγυρισμένος από μικρόφωνα. Είχε πετύχει τριάντα δύο πόντους, αλλά είχε κάνει και τέσσερα λάθη στα πρώτα έξι λεπτά, ενώ υπέπεσε σε άλλα τέσσερα μέχρι τη λήξη του αγώνα. Και οι υπόλοιποι παίκτες της ομάδας τα είχαν χαμένα: όλοι, εκτός από τον Έντουαρντς, δυσκολεύτηκαν να σκοράρουν. Στο ημίχρονο, οι Timberwolves είχαν ήδη δεκαέξι λάθη.
Η κόπωση, επέμεινε ο Έντουαρντς, δεν μπορούσε να εξηγήσει αυτές τις δυσκολίες. Οι παίκτες δεν κατέβαλαν την απαιτούμενη προσπάθεια, είπε· απλώς τους είχαν ξεπεράσει αγωνιστικά. Παρ’ όλα αυτά, μια βαριά σκιά πλανιόταν πάνω από την ομάδα και κανείς δεν χρειαζόταν να ρωτήσει γιατί η ατμόσφαιρα ήταν τόσο ζοφερή. Το πρωί της προηγούμενης ημέρας, ομοσπονδιακοί πράκτορες είχαν σκοτώσει έναν νοσηλευτή εντατικής θεραπείας, τον Άλεξ Πρέτι, όχι μακριά από το Target Center, όπου αγωνίζονται οι Timberwolves. Ο αγώνας με τους Warriors είχε προγραμματιστεί για εκείνο το βράδυ· τρεις ώρες πριν από το τζάμπολ, μετατέθηκε για την Κυριακή. Πράκτορες με εξάρτυση μάχης, σε επιχειρήσεις καταδίωξης μεταναστών, περιπολούσαν ακόμη στους δρόμους της Μινεάπολης, ενώ διαδηλωτές είχαν συγκεντρωθεί σε μια λεωφόρο κοντά στο γήπεδο. Είχαν περάσει μόλις δυόμισι εβδομάδες από τότε που ένας πράκτορας της ICE είχε πυροβολήσει και σκοτώσει τη Ρενέ Νικόλ Γκουντ· για δεύτερη φορά μέσα στον Ιανουάριο, ένας αγώνας ξεκίνησε με ενός λεπτού σιγή για έναν πολίτη που σκοτώθηκε από ομοσπονδιακούς πράκτορες. Μετά το τέλος του παιχνιδιού, ο προπονητής των Warriors, Στιβ Κερ, δεν βρήκε καμία χαρά στη συντριπτική νίκη. «Ειλικρινά, αυτό που ένιωσα είναι ότι η ομάδα τους υπέφερε», είπε. «Το κλίμα στις εξέδρες ήταν από τα πιο παράξενα και θλιβερά παιχνίδια στα οποία έχω βρεθεί ποτέ».
Ένας δημοσιογράφος ρώτησε τον Έντουαρντς αν είχε κάποιο μήνυμα για τη Μινεσότα. «Φίλε, απλώς αγαπώ τη Μινεσότα, όλη την αγάπη και τη στήριξη που μου δείχνουν», απάντησε, περνώντας το χέρι του από τα μαλλιά του. «Στέκομαι στο πλευρό ό,τι κι αν υποστηρίζουν. Δεν έχω ιδιαίτερη σχέση με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οπότε δεν είμαι συντονισμένος με όλα. Έχω ακούσει τι συμβαίνει και εγώ με την οικογένειά μου σίγουρα προσευχόμαστε για όλους».
Για κάποιους, αυτές οι φαινομενικά προσεκτικές δηλώσεις ισοδυναμούσαν με μια «ειλικρινή» έκφραση συμπαράστασης. Πολλοί τις εξέλαβαν ως απόρριψη της πολιτικοποίησης του αθλητισμού. Άλλοι, πάλι, τον κατηγόρησαν επειδή απέφυγε να καταδικάσει τις δολοφονίες. Ο καθένας άκουσε ό,τι ήθελε να ακούσει, όπως συνήθως συμβαίνει. Όμως πολλοί δεν άκουσαν τίποτα απολύτως, γιατί τα λόγια του Έντουαρντς δεν είχαν ιδιαίτερη ειδησεογραφική βαρύτητα.
Μόλις πριν από λίγα χρόνια, όσα έλεγαν οι αθλητές για κοινωνικά ζητήματα αντηχούσαν πολύ πέρα από τον χώρο του αθλητισμού. Υπό κάποια πίεση —όχι μόνο από τα γεγονότα της εποχής αλλά, όπως φαινόταν, και από το κυρίαρχο πολιτισμικό κλίμα— οι αθλητές μιλούσαν όλο και περισσότερο για τη χρήση της «πλατφόρμας» τους στον αγώνα κατά της αδικίας. Μέχρι αυτόν τον μήνα, η τελευταία φορά που ένας αγώνας είχε αναβληθεί για λόγους που διασταυρώνονταν τόσο άμεσα με την πολιτική ήταν το 2020, μέσα στη «φούσκα» του ΝΒΑ κατά την πανδημία του κορονοϊού, όταν οι Milwaukee Bucks ηγήθηκαν μιας άτυπης απεργίας διαμαρτυρόμενοι για την αστυνομική βία. Εκείνη η διακοπή είχε φανεί τολμηρή και διαφωτιστική — μια εξαιρετική ρήξη με τις συνηθισμένες τελετουργίες, που έμοιαζε βέβαιο ότι θα είχε αντίκτυπο. Δεν αποδείχθηκε έτσι. Αν κάτι άλλαξε, ήταν η αντίληψη του ρίσκου, τόσο στο να κάνεις πολιτικές δηλώσεις όσο και στο να μην κάνεις.
Σήμερα, πολλοί αθλητές διστάζουν περισσότερο να μιλήσουν για την πολιτική και οι λίγκες κινούνται με μεγαλύτερη επιφύλαξη. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τελικά, δεν εκφράζουν τις απόψεις της ευρύτερης κοινωνίας και έχουν γίνει ολοένα και πιο τοξικά. Είναι, ως επί το πλείστον, χώροι επίδειξης. Ακόμη και πολλοί προοδευτικοί φαίνεται πλέον να πιστεύουν ότι οι επαγγελματίες αθλητές —που συνήθως είναι νέοι, αφοσιώνονται μονοδιάστατα στο άθλημά τους και κατά κανόνα απεχθάνονται τις δημόσιες περισπάσεις— δεν διαθέτουν κάποια ιδιαίτερη αυθεντία ή υποχρέωση να τοποθετούνται για τα παγκόσμια γεγονότα. Ο Άντονι Έντουαρντς είναι ένας χαρισματικός, εξαιρετικά ταλαντούχος μπασκετμπολίστας, που κάποτε ανέβασε στο Instagram ένα απροκάλυπτα ομοφοβικό βίντεο. Έχει κατηγορηθεί ότι πίεσε μια γυναίκα που έμεινε έγκυος από εκείνον να προχωρήσει σε άμβλωση. (Σε μεταγενέστερη δήλωσή του, είπε: «Έκανα σχόλια εν θερμώ, που δεν με εκφράζουν και δεν συνάδουν με όσα πιστεύω και με τον άνθρωπο που θέλω να είμαι». ) Δεν είναι το πρόσωπο στο οποίο θα στραφεί κανείς για πολιτική καθοδήγηση ή για μια σοβαρή συζήτηση περί ομοσπονδιακών πολιτικών.
Κατά μία έννοια, οι αθλητές είναι σήμερα πιο ελεύθεροι να πουν αυτό που πραγματικά σκέφτονται — αν και, δεδομένου του σημερινού κυβερνητικού και εταιρικού κλίματος, η ειλικρίνεια μπορεί να έχει πραγματικό κόστος. Υπήρξαν μπασκετμπολίστες που μίλησαν ανοιχτά για τις δολοφονίες στη Μινεάπολη. Ο Βίκτορ Γουεμπανιάμα έδωσε μια παθιασμένη απάντηση για το πόσο τον φρίκαραν οι ειδήσεις. Ο Ταϊρίς Χαλιμπέρτον χαρακτήρισε απερίφραστα τον θάνατο του Πρέτι δολοφονία. Ο Λάρι Νανς Τζούνιορ φόρεσε ένα μπλουζάκι κατά της ICE και η Ένωση Παικτών εξέδωσε ανακοίνωση υπέρ των πολιτικών ελευθεριών. Η Μπριάνα Στιούαρτ κράτησε ένα πλακάτ με το σύνθημα «Κατάργηση της ICE» κατά την παρουσίαση των παικτριών πριν από έναν αγώνα του Unrivaled (και πολλές άλλες παίκτριες του γυναικείου μπάσκετ, όπως συνήθως, μπήκαν πιο άμεσα σε πολιτικά ζητήματα απ’ ό,τι οι άνδρες συνάδελφοί τους). Αυτά, όμως, ήταν εξαιρέσεις. Το ΝΒΑ παρέμεινε σιωπηλό, όπως και πολλοί από τους σταρ του. Στα τέλη της περασμένης εβδομάδας, ο ΛεΜπρόν Τζέιμς, που κάποτε πρωτοστατούσε στην καταγγελία της αδικίας, μίλησε για πρώτη φορά —κάπως: ανάρτησε στο Instagram ένα νέο τραγούδι του Μπρους Σπρίνγκστιν με τίτλο «Streets of Minneapolis». Παρά το τεράστιο ακροατήριό του, και ανεξάρτητα από το πώς αισθάνεται, το αν θα καταδικάσει ή όχι τις ενέργειες της ICE δύσκολα κάνει πρακτική διαφορά στους δρόμους της Μινεάπολης. Ο Τζέιμς γνωρίζει, όπως όλοι μας, ότι ο Ντόναλντ Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο ακόμη κι αφού εκείνος τον είχε αποκαλέσει γελωτοποιό.
Τίποτα από αυτά, βέβαια, δεν σημαίνει ότι οι παίκτες και το προσωπικό δεν επηρεάστηκαν από όσα συνέβαιναν στην πόλη τους. Την Κυριακή, ο προπονητής της Μινεσότα, Κρις Φιντς, μίλησε για το πόσο συντετριμμένη ήταν η ομάδα και είπε ότι χάρηκε που δεν αγωνίστηκαν τη νύχτα του θανάτου του Πρέτι. Το ΝΒΑ δεν παρουσίασε την αναβολή του αγώνα ως πράξη διαμαρτυρίας· ανέφερε ότι έγινε «για να δοθεί προτεραιότητα στην ασφάλεια και την προστασία της κοινότητας της Μινεσότα». Όπως και να ’χει, είπε ο Φιντς, «το να παίξουμε μπάσκετ απλώς δεν έμοιαζε σωστό». Ο αθλητισμός φαινόταν δευτερεύων.
Σε περιόδους αναταραχής, ποιο είναι το νόημα του αθλητισμού; Γνωρίζω πολλούς που θα έλεγαν ότι δεν έχει κανένα — ότι ο επαγγελματικός αθλητισμός είναι μια διογκωμένη μορφή διασκέδασης, χάσιμο χρόνου. Μια αφορμή για νάτσος και τζόγο. Είναι απλώς μια φυγή; Ίσως. Οι άνθρωποι θέλουν αντιπερισπασμούς από τα άσχημα νέα. Θέλουν τελετουργίες. Θέλουν μια ευκαιρία να πιουν μπίρα και να τσακωθούν με αγνώστους και φίλους. Θέλουν τους καθησυχαστικούς ρυθμούς μιας μακράς σεζόν στο μπέιζμπολ. Θέλουν παραδείγματα αριστείας. Κάποιοι θέλουν ακόμη και να βλέπουν τους New York Jets. Φυσικά, δεν σκέφτονται απαραίτητα όλα αυτά συνειδητά. Δεν χρειάζονται τον αθλητισμό για να έχει «νόημα». Νοιάζονται επειδή νοιάζονταν όταν ήταν νέοι.
Ο οργανωμένος αθλητισμός μπορεί εύκολα να διαστραφεί. (Βλέπε: νάτσος, τζόγος, Jets.) Μπορεί να γίνει βιτρίνα δικτατόρων και φυτώριο εθνικισμών — όπως πιθανότατα θα συμβεί όταν έρθουν οι Ολυμπιακοί Αγώνες και το Παγκόσμιο Κύπελλο. Όμως τελευταία σκέφτομαι έναν άλλο τρόπο να δούμε τα παιχνίδια και όσα μπορούν να μας προσφέρουν, πιο κοντά στον τρόπο που τα βιώνουν τα παιδιά.
Τα παιχνίδια θέτουν όρια: το σχήμα ενός γηπέδου, τις γωνίες ενός αγωνιστικού χώρου. Προσφέρουν αυθαίρετους περιορισμούς που μετατρέπονται σε δημιουργικές προκλήσεις: μην αγγίζεις την μπάλα με τα χέρια, μην αφήσεις την μπάλα να ακουμπήσει στο έδαφος, αν σε ακουμπήσουν βγαίνεις. Η ρίζα της λέξης «ανταγωνισμός» προέρχεται από τα λατινικά και σημαίνει «αγωνίζομαι μαζί». Τα παιχνίδια είναι ένας τρόπος με τον οποίο τα παιδιά μαθαίνουν όχι μόνο να ρυθμίζουν τις σχέσεις τους με τους άλλους, αλλά και να αυτορρυθμίζονται. Απαιτούν εναλλαγή ρόλων, τήρηση κανόνων, αποδοχή της κρίσης των διαιτητών, αποδοχή του αποτελέσματος. Η αριστεία σε αυτά απαιτεί πειθαρχία και συνεργασία. Τα παιχνίδια είναι, ως έναν βαθμό, ανεξάρτητα από την πολιτική, αλλά στηρίζονται σε μια έμφυτη αίσθηση δικαιοσύνης. Και μπορούν να καταρρεύσουν όταν αυτή η αίσθηση παραβιαστεί υπερβολικά ή για πολύ μεγάλο διάστημα.
Πηγή: New Yorker
Διαβάστε επίσης:
Τούμπα στο 27’: Συγκινητικός φόρος τιμής των φίλων του ΠΑΟΚ στα επτά θύματα (φωτό, βίντεο)
Αλεξάνδρειο: Αποβολή Αταμάν μετά από έντονη διαμαρτυρία προς τη διαιτησία
