Από τους σημαντικότερους δημιουργούς του ρωσικού κινηματογράφου, ο Νικίτα Μιχάλκοφ έχει συνδέσει το όνομά του με μερικές από τις πιο ανθρωποκεντρικές και ποιητικές ταινίες των τελευταίων δεκαετιών. Με αφορμή τη συμπλήρωση των 80 χρόνων του, η πορεία του επανέρχεται στο προσκήνιο, φέρνοντας στο φως τόσο το τεράστιο καλλιτεχνικό του έργο όσο και τις πολιτικές του αντιφάσεις.
«Αν δεν αγαπάς τη Ρωσία, δεν μπορείς να την κινηματογραφήσεις», είχε δηλώσει ο ίδιος, περιγράφοντας με τον τρόπο αυτό την απόλυτη αφοσίωσή του στη χώρα και στον πολιτισμό της.
Αριστοκρατικές ρίζες και οικογενειακή κληρονομιά
Ο Μιχάλκοφ προέρχεται από οικογένεια ευγενών, καθώς ο προπάππους του υπήρξε κυβερνήτης του Γιάροσλαβ, ενώ η μητέρα του ήταν πριγκίπισσα του Οίκου Γκολίτσιν. Ο πατέρας του, Σεργκέι Μιχάλκοφ, υπήρξε ποιητής και μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος, γνωστός ως ο άνθρωπος που έγραψε τους στίχους τόσο για τον σοβιετικό όσο και τον ρωσικό εθνικό ύμνο.
Η μητέρα του, Ναταλία Κοντσαλόφσκαγια, ήταν επίσης ποιήτρια, ενώ προερχόταν από οικογένεια καλλιτεχνών – κόρη του Πιότρ Κοντσαλόφσκι και εγγονή του μεγάλου ζωγράφου Βασίλι Σουρίκοφ.
Από τις σπουδές στη Μόσχα ως τα πρώτα βήματα
Με ισχυρές καλλιτεχνικές βάσεις, ο Μιχάλκοφ φοίτησε στο Θέατρο Τέχνης της Μόσχας και στη Σχολή Σούκιν, ενώ αργότερα έμαθε υποκριτική στο στούντιο Στανισλάφσκι. Ως φοιτητής ακόμη, εμφανίστηκε σε ταινίες του Γκεόργκι Ντανελία και του αδελφού του Αντρέι Κοντσαλόφσκι, ενώ το 1974 υπέγραψε την πρώτη του μεγάλου μήκους ταινία, το σοβιετικό γουέστερν At Home Among Strangers.
Η απογείωση: Μηχανικά Πιάνα και διεθνής αναγνώριση
Το 1976, με το φιλμ A Slave of Love, απέσπασε τις πρώτες διεθνείς διακρίσεις, ενώ ένα χρόνο αργότερα παρουσίασε το αριστούργημα “Μηχανικά Πιάνα”, βασισμένο στον κόσμο του Άντον Τσέχοφ. Η ταινία αυτή θεωρείται μέχρι σήμερα υπόδειγμα αισθητικής και κοινωνικής παρατήρησης, καταγράφοντας την παρακμή της ρωσικής μπουρζουαζίας.
Μαύρα Μάτια: Ρομαντισμός και τελειότητα
Το 1987, με τη δραματική κομεντί Μαύρα Μάτια, ο Μιχάλκοφ καθιερώθηκε οριστικά. Με πρωταγωνιστή τον Μαρτσέλο Μαστρογιάνι, η ταινία κέρδισε βραβείο ερμηνείας στις Κάννες και υποψηφιότητα για Όσκαρ, ενώ ανέδειξε το σκηνοθέτη σε παγκόσμιο δημιουργό πρώτης γραμμής.
Ο Χρυσός Λέοντας και ο Ψεύτης Ήλιος
Το 1991, η ταινία Ούργκα του χάρισε τον Χρυσό Λέοντα της Βενετίας, ενώ τρία χρόνια αργότερα το Ψεύτης Ήλιος απέσπασε το Όσκαρ Ξενόγλωσσης Ταινίας και το Μέγα Βραβείο των Καννών.
Η ταινία, όπως τόνιζε ο ίδιος, ήταν «μια ωδή σε όσους κάηκαν από τον ήλιο της επανάστασης». Ο ποιητικός ρεαλισμός και η κριτική του στον σταλινισμό έκαναν το έργο σημείο αναφοράς για ολόκληρη τη δεκαετία του ’90.
Αμφιλεγόμενος και μοναχικός δημιουργός
Τα τελευταία χρόνια, ο Μιχάλκοφ έχει στραφεί ανοιχτά προς εθνικιστικές και μοναρχικές ιδέες, δηλώνοντας θαυμασμό για τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Όπως σημειώνουν Ρώσοι κριτικοί, «η πολιτική του στάση σκίασε τη σκηνοθετική του ιδιοφυΐα».
Διαβάστε επίσης:
Τραμπ για Χαμάς: «Αν συνεχίσουν να σκοτώνουν κόσμο στη Γάζα, θα μπούμε και θα τους σκοτώσουμε»
«Ποιος επέλεξε τη Βουδαπέστη για τη συνάντηση Τραμπ – Πούτιν;» – «Η μάνα σου»
