Ένα καυστικό ερώτημα τίθεται ανοιχτά στους κύκλους της διεθνούς οικονομικής πολιτικής: Γιατί, παρά τον πεντηκονταπλασιασμό του πραγματικού ΑΕΠ της χώρας από το 1978, κανένας Κινέζος δεν έχει τιμηθεί με το Βραβείο Οικονομικών Επιστημών;
Το ζήτημα αναδεικνύεται με οξύτητα από τον αρθρογράφο των Asia Times, ο οποίος υπογράφει με το ψευδώνυμο Han Feizi (τίτλος δανεισμένος από τον σπουδαίο λεγκαλιστή φιλόσοφο του 3ου π.Χ. αιώνα). Ο σύγχρονος Han Feizi, βετεράνος του χρηματοπιστωτικού τομέα εγκατεστημένος στο Πεκίνο, εστιάζει στην περίπτωση του πρώην πρωθυπουργού και κεντρικού τραπεζίτη, Zhu Rongji.
Ο Zhu Rongji, ο τελευταίος επιζών της γενιάς (όπως οι Chen Yun και Yu Guangyuan) των αρχιτεκτόνων του «σοσιαλιστικού οικονομικού συστήματος προσανατολισμένου στην αγορά», φέρει τη βαριά κληρονομιά των επιτευγμάτων του:
–Κεντρικός Τραπεζίτης (δεκαετία ’90): Δάμασε τον καλπάζοντα πληθωρισμό με σκληρά μέτρα λιτότητας.
–Πρωθυπουργός (1998-2003): Πέτυχε την ένταξη της Κίνας στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (ΠΟΕ) το 2001, επεκτείνοντας την «θαυματουργή ανάπτυξη» για δύο επιπλέον δεκαετίες.
–Ήρωας της Ασιατικής Κρίσης: Επέμενε στη διατήρηση της σταθερής ισοτιμίας του κινεζικού νομίσματος (RMB peg) κατά τη διάρκεια της Ασιατικής Οικονομικής Κρίσης, στηρίζοντας έμπρακτα τις οικονομίες των γειτόνων της.
–Μεταρρυθμιστής: Επέβαλε επώδυνες αλλά αναγκαίες αναδιαρθρώσεις στις κρατικές επιχειρήσεις (SOEs).
«Δεν υπάρχει πιο άξιος εν ζωή άνθρωπος από τον Zhu Rongji», τονίζει ο Han Feizi. «Κάντε το σωστό! Αν πεθάνει [ο Zhu Rongji] χωρίς το βραβείο Οικονομίας, η επιτροπή θα πρέπει απλώς να διαλυθεί, έχοντας αποδείξει την απόλυτη ασχετοσύνη της».
Για την απουσία Κινέζων από τη λίστα των βραβευμένων ο Han Feizi παραθέτει την άποψη του Βρετανού οικονομολόγου John Ross ότι, αν οι απονέμοντες ήταν ειλικρινείς, θα έπρεπε να απονέμουν το βραβείο κάθε χρόνο σε κάποιον Κινέζο.
Ο αρθρογράφος θέτει ένα κρίσιμο ερώτημα σχετικά με τα κριτήρια του βραβείου:
–Θεωρία έναντι Εφαρμογής: Εάν βραβεύεται η εφαρμογή, το πεντηκονταπλάσιο ΑΕΠ μιας χώρας 1,4 δισεκατομμυρίων κατοίκων μοιάζει αξεπέραστο. Αν πάλι βραβεύεται μόνο η θεωρητική πρόοδος, η περίπτωση των νομπελιστών Myron Scholes και Robert Merton, οι οποίοι οδήγησαν στην κατάρρευση το hedge fund LTCM έναν χρόνο μετά τη βράβευσή τους (1998) λόγω αστοχίας του μοντέλου τους, αποτελεί διδακτικό παράδειγμα για το χάσμα θεωρίας-πράξης.
–Η Φύση του Βραβείου: Υπενθυμίζεται ότι το εν λόγω βραβείο δεν αποτελεί «αυθεντικό» Νόμπελ, καθώς καθιερώθηκε το 1969 από την Τράπεζα της Σουηδίας, και μάλιστα άλλαξε ονομασία πέντε φορές, φανερώνοντας αμφιθυμία για την ίδια τη φύση της οικονομικής επιστήμης.
Σύμφωνα με τον Han Feizi, η απάντηση στην ανυπαρξία Κινέζων νομπελιστών Οικονομίας δεν βρίσκεται στην υπεράσπιση μιας νεοκλασικής ορθοδοξίας, αλλά μάλλον στην κυριαρχία μιας δυτικής υπεροψίας και συγκεκριμένων ακαδημαϊκών δικτύων. Αναφέρεται σε μελέτη του 2023 στο περιοδικό Nature, σύμφωνα με την οποία 702 από τους 736 βραβευθέντες στις θετικές επιστήμες και τα οικονομικά προέρχονταν από την ίδια «ακαδημαϊκή οικογένεια».
Το ζήτημα του Νόμπελ οικονομίας, όπως είχε προειδοποιήσει και ο νομπελίστας Milton Friedman το 1974, είναι ότι «εξασφαλίζει σε ένα άτομο μια εξουσία που κανένας δεν θα έπρεπε να κατέχει στα οικονομικά», καθώς η επιρροή του στρέφεται στους πολιτικούς, τους δημοσιογράφους και το ευρύ κοινό.
Τελικά, το ερώτημα παραμένει: Η «οικονομική επιστήμη» της Σουηδικής Τράπεζας αδυνατεί να αναγνωρίσει τον κινεζικό «δρόμο» ή απλώς επιλέγει να τον αγνοεί;
Διαβάστε επίσης:
