Η συζήτηση για μια πιθανή συμφωνία τερματισμού του πολέμου στην Ουκρανία εισέρχεται σε νέα φάση, καθώς πληροφορίες από ευρωπαϊκές και ουκρανικές πηγές συγκλίνουν πως το Κίεβο είναι διατεθειμένο να αποδεχθεί εδαφικές παραχωρήσεις και τη δημιουργία μιας αποστρατιωτικοποιημένης ζώνης στο Ντονμπάς. Οι αποκαλύψεις της Le Monde την Παρασκευή, μία ημέρα μετά τις δηλώσεις του Γερμανού καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς περί «ετοιμότητας» της Ουκρανίας για υποχωρήσεις, αναζωπυρώνουν το ενδιαφέρον για το παρασκήνιο των διαπραγματεύσεων ανάμεσα στο Κίεβο, τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Ρωσία.
Το σχέδιο αποστρατιωτικοποίησης και ο ρόλος της Δύσης
Σύμφωνα με την Le Monde, ο Ουκρανός διαπραγματευτής Μιχάιλο Ποντολιάκ επιβεβαιώνει ότι το Κίεβο έχει συναινέσει σε μια από τις κομβικές παραμέτρους του αμερικανικού ειρηνευτικού σχεδίου: τη δημιουργία αποστρατιωτικοποιημένης ζώνης εκατέρωθεν της τρέχουσας γραμμής του μετώπου στο Ντονμπάς. Η ζώνη αυτή θα συνεπάγεται ταυτόχρονη αποχώρηση ουκρανικών και ρωσικών δυνάμεων, ενώ η εποπτεία της θα μπορούσε να ανατεθεί σε μια διεθνή δύναμη, όπου θα συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Το σχέδιο, που καταρτίστηκε από τις ΗΠΑ με συμμετοχή του Κιέβου και Ευρωπαίων ηγετών όπως ο Εμανουέλ Μακρόν, ο Κιρ Στάρμερ και ο Φρίντριχ Μερτς, παραδόθηκε στον Ντόναλντ Τραμπ το βράδυ της Τετάρτης. Η πρόταση θυμίζει έντονα τη δομή της αποστρατιωτικοποιημένης ζώνης μεταξύ Βόρειας και Νότιας Κορέας, με τη Le Monde να σημειώνει ότι στην περίπτωση της Ουκρανίας η έκταση θα μπορούσε να είναι πολύ μεγαλύτερη τόσο σε μήκος όσο και σε βάθος.
«Η φυσική μορφή τερματισμού της σύγκρουσης»
Ο Ποντολιάκ παραδέχεται ότι η προτεινόμενη λύση αντανακλά μια σκληρή πραγματικότητα: μέρος της περιοχής θα παραμείνει υπό de facto ρωσική κατοχή, με μια «γραμμή διαχωρισμού» να παγιώνεται. Υπογραμμίζει όμως ότι πρόκειται για «φυσική μορφή τερματισμού της σύγκρουσης», εφόσον αυτό συνοδευτεί από σαφείς κανόνες, νομικά δεσμευτικές ρυθμίσεις και παρουσία επιτηρητών.
Ειδική αναφορά γίνεται στη διαμόρφωση των αρμοδιοτήτων της διεθνούς δύναμης που θα εποπτεύει τη ζώνη, με την Ουκρανία να «επιθυμεί ιδανικά» τη συμμετοχή των ΗΠΑ, ώστε να διασφαλιστεί η παρακολούθηση, η ενημέρωση και ο έλεγχος της εφαρμογής των συμφωνηθέντων.
Η δύσκολη ισορροπία για τον Ζελένσκι
Η πιθανή εδαφική παραχώρηση αποτελεί βαρύ πολιτικό κόστος για τον πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Το Κρεμλίνο απαιτεί εδώ και μήνες την ουσιαστική εγκατάλειψη των εδαφών του Ντονμπάς που δεν κατέχει ακόμη – περίπου το 20% της περιοχής του Ντονέτσκ. Αυτή η απαίτηση αποτελεί «κόκκινη γραμμή» για το Κίεβο, καθώς συναντά έντονη αντίθεση τόσο στη στρατιωτική ηγεσία όσο και στην ουκρανική κοινωνία.
Το προτεινόμενο σχήμα, ωστόσο, δίνει στον Ζελένσκι περιθώριο να αποφύγει μια πλήρη παράδοση εδαφών, την οποία η Μόσχα επιδιώκει, και επιτρέπει τη διαμόρφωση μιας ζώνης ασφαλείας με διεθνή εγγύηση, αποτρέποντας την προέλαση των ρωσικών δυνάμεων σε τυχόν κενό που θα δημιουργηθεί.
Οι δηλώσεις Ζελένσκι και η αναφορά σε δημοψήφισμα
Από το Κίεβο, ο Ουκρανός πρόεδρος παραδέχθηκε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ζήτησαν την απόσυρση ουκρανικών στρατευμάτων από το Ντονμπάς, με τη δέσμευση δημιουργίας «ελεύθερης οικονομικής ζώνης» στα τμήματα που ελέγχει σήμερα η Ουκρανία. Κατά τον Ζελένσκι, σε παλαιότερη φάση η Ουάσινγκτον είχε προτείνει ακόμη και ευθεία παραχώρηση των εδαφών αυτών στη Ρωσία, κάτι που το Κίεβο απέρριψε.
Πλέον, όπως είπε, η αμερικανική θέση έχει μετατοπιστεί σε ένα «συμβιβαστικό» μοντέλο, όπου η Ουκρανία θα αποσυρόταν αλλά η Ρωσία δεν θα εκμεταλλευόταν το κενό.
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας ξεκαθάρισε ότι οποιαδήποτε συμφωνία για παραχώρηση εδαφών θα πρέπει να εγκριθεί είτε μέσω εκλογών είτε μέσω δημοψηφίσματος, τονίζοντας ότι τέτοιες αποφάσεις μπορούν να ληφθούν μόνο από «τον ουκρανικό λαό».
Η συζήτηση για το Ντονμπάς, την αποστρατιωτικοποίηση και τις εγγυήσεις ασφάλειας παραμένει ανοιχτή και ιδιαίτερα ρευστή, με τις διεθνείς διαβουλεύσεις να επιταχύνονται εν όψει πιθανών ιστορικών αποφάσεων τους επόμενους μήνες.
Διαβάστε επίσης:
Ρωσία κατά Euroclear: Προσφεύγει στη Δικαιοσύνη για τα παγωμένα περιουσιακά της στοιχεία
ΟΗΕ: Θα καλέσει για συνομιλίες τις αντιμαχόμενες πλευρές στο Σουδάν
Ρωσία: Επτά τραυματίες ανάμεσα τους ένα παιδί, σε επιδρομή ουκρανικών drones στην Τβερ
