Από το βήμα του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, εκεί όπου παραδοσιακά υμνείται η φιλελεύθερη αστικοδημοκρατική τάξη, ο Ντόναλντ Τραμπ τέλεσε την «τελευταία εξόδιο ακολουθία» της αμερικανικής ηγεσίας σύμφωνα με τους New York Times. Με μια ομιλία που κυμάνθηκε μεταξύ μιας πομπώδους αυτοεπιβεβαίωσης και αγανάκτησης, ο πρόεδρος των ΗΠΑ ξεκαθάρισε ότι η Ουάσινγκτον παύει πλέον να εγγυάται την πρόσβαση στις αγορές της και τη στρατιωτική προστασία των συμμάχων της, τους οποίους χλεύασε ανοιχτά ως «τζαμπατζήδες». Η διακήρυξη αυτή δεν αποτέλεσε απλώς μια πολιτική τοποθέτηση, αλλά τη ρητή αποκήρυξη της παγκόσμιας αρχιτεκτονικής που οικοδομήθηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Η στρατηγική υποχώρηση των ΗΠΑ και το κενό ισχύος
Ο Τραμπ περιέγραψε τις Ηνωμένες Πολιτείες ως το θύμα μιας παγκόσμιας εκμετάλλευσης, ορίζοντας πλέον τους δασμούς ως το αναγκαίο «εισιτήριο εισόδου» στην αμερικανική αγορά. Παρά την αιφνίδια τακτική του αναδίπλωση στο ζήτημα της Γροιλανδίας —δηλώνοντας ότι αναστέλλει τη χρήση δασμών κατά της Δανίας για την απόκτηση του νησιού— η ζημιά στην αξιοπιστία των διεθνών θεσμών θεωρείται ήδη ανυπολόγιστη. Με τον υπουργό Εμπορίου, Χάουαρντ Λάτνικ, να δηλώνει απερίφραστα ότι η παγκοσμιοποίηση απέτυχε για τη Δύση, οι ΗΠΑ φαίνεται να κλείνονται οριστικά στο «σκοτεινό δωμάτιο» του προστατευτισμού.
Το Πεκίνο ως ο «ενήλικας στο δωμάτιο»
Η αποχώρηση των ΗΠΑ από τον ρόλο του παγκόσμιου ρυθμιστή προσφέρει στην Κίνα μια μοναδική ευκαιρία. Στο ίδιο αμφιθέατρο όπου πριν από εννέα χρόνια ο Σι Τζινπίνγκ είχε γοητεύσει την παγκόσμια ελίτ υπερασπιζόμενος την οικονομική συνεργασία, το Πεκίνο εμφανίζεται πλέον —τουλάχιστον σε ρητορικό επίπεδο— ως ο μοναδικός υποστηρικτής των πολυμερών θεσμών. Παρά τις βάσιμες κατηγορίες για το κράτος παρακολούθησης και τις επιθετικές βιομηχανικές επιδοτήσεις, η Κίνα επενδύει πλέον σε αξίες που ο Τραμπ αποκηρύσσει: την πίστη στο διεθνές εμπόριο και την αναγνώριση ότι καμία υπερδύναμη δεν μπορεί να πορευτεί μόνη της.
Η ενεργειακή κόντρα και η «πράσινη απάτη»
Η αντίθεση μεταξύ των δύο δυνάμεων κορυφώθηκε στο ζήτημα της κλιματικής αλλαγής. Ενώ η Κίνα εδραιώνεται ως παγκόσμιος ηγέτης στην τεχνολογία καθαρής ενέργειας, ο κ. Τραμπ χρησιμοποίησε το βήμα του Νταβός για να χλευάσει τις ευρωπαϊκές περιβαλλοντικές πολιτικές, χαρακτηρίζοντάς τις ως τη «μεγαλύτερη φάρσα στην ιστορία». Υποστήριξε μάλιστα ότι οι Κινέζοι κατασκευαστές γελούν πουλώντας ανεμογεννήτριες σε «ηλίθιους Ευρωπαίους», την ώρα που το Πεκίνο, στην πραγματικότητα, υλοποιεί μια πρωτοφανή επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο εσωτερικό του.
Ουκρανία και δασμοί
Παρά τη ρητορική σύγκλιση Ευρώπης και Κίνας σε θέματα εμπορίου και κλίματος, ο πόλεμος στην Ουκρανία παραμένει το ανυπέρβλητο αγκάθι. Η άρνηση της Κίνας να καταδικάσει τη ρωσική επιθετικότητα εμποδίζει τη δημιουργία ενός κοινού μετώπου κατά του αμερικανικού εθνικισμού. Την ίδια στιγμή, η απρόβλεπτη φύση της διπλωματίας Τραμπ αποκαλύφθηκε στην αφήγησή του για την Ελβετία: ο πρόεδρος παραδέχθηκε ότι αύξησε τους δασμούς προς τη χώρα από το 30% στο 39% μόνο και μόνο επειδή η Ελβετίδα πρόεδρος του φάνηκε «επιθετική».
Η αρχή μιας σκληρής πραγματικότητας
Η παρουσία του Τραμπ στο Νταβός επιβεβαίωσε αυτό που πολλοί φοβούνταν: τη ρήξη της παγκόσμιας τάξης. Όπως επισήμανε ο πρωθυπουργός του Καναδά, Μαρκ Κάρνεϊ, ο κόσμος εισέρχεται σε μια σκληρή πραγματικότητα όπου η γεωπολιτική των μεγάλων δυνάμεων δεν υπόκειται πλέον σε κανέναν περιορισμό. Με τις ΗΠΑ να αποσύρονται από τις δεσμεύσεις τους και την Κίνα να περιμένει στο περιθώριο, η διεθνής κοινότητα καλείται να αποφασίσει αν είναι έτοιμη για έναν κόσμο που θα επηρεάζεται ολοένα και περισσότερο από το Πεκίνο, σε μια εποχή που η αμερικανική «φιλανθρωπία ασφάλειας» ανήκει πια στο παρελθόν.
Με πληροφορίες από New York Times
Διαβάστε επίσης:
Μερτς από το Νταβός: «Το δίκαιο του ισχυρού μάς οδηγεί στο χάος»
Συμβούλιο Ειρήνης: Η νέα γεωπολιτική «αρχιτεκτονική» Τραμπ χωρίς τον ΟΗΕ (βίντεο)
