Ένας φαινομενικά «τυχαίος» χάρτης που εμφανίστηκε πίσω από τον αρχηγό του Γενικού Επιτελείου της Ρωσίας, Βαλέρι Γκερασίμοφ, προκαλεί νέα ανησυχία στη διεθνή σκηνή. Ο χάρτης έδειχνε όχι μόνο τις πέντε περιοχές της Ουκρανίας που η Μόσχα έχει ήδη προσαρτήσει ή διεκδικήσει (Κριμαία, Ντονέτσκ, Λουγκάνσκ, Χερσώνα και Ζαπορίζια), αλλά και την Οδησσό και το Μικολάιβ. Η εικόνα αυτή επιβεβαιώνει αυτό που ο ίδιος ο Βλαντίμιρ Πούτιν δηλώνει εδώ και χρόνια: ότι η παράκτια ζώνη της Μαύρης Θάλασσας ανήκει «δικαιωματικά» στη Ρωσία και ότι η Οδησσός είναι «ρωσική πόλη».
Η στρατηγική της Μαύρης Θάλασσας
Η πιθανή ρωσική κατοχή Οδησσού και Μικολάιβ δεν είναι απλώς συμβολική. Θα προσφέρει στη Μόσχα:
- Έλεγχο ολόκληρης της ουκρανικής ακτογραμμής.
- Αποκοπή της Ουκρανίας από τις ναυτικές της δυνατότητες, συμπεριλαμβανομένων των θαλάσσιων drones που πλήττουν ρωσικούς στόχους στην Κριμαία.
- Σοβαρό πλήγμα στις εξαγωγές σιτηρών, που αποτελούν βασικό έσοδο για την ουκρανική οικονομία και εργαλείο διπλωματικής επιρροής προς την Αφρική και άλλες περιοχές.
Η κυριαρχία στη Μαύρη Θάλασσα θα επέτρεπε επίσης στη Ρωσία να ενισχύσει τη στρατιωτική και ενεργειακή της παρουσία στη Μεσόγειο, στη Μέση Ανατολή και στην Αφρική, δημιουργώντας έναν γεωπολιτικό μοχλό πίεσης προς την Ευρώπη.
Η Υπερδνειστερία στο κάδρο
Η κατάληψη της νότιας Ουκρανίας θα έδινε στη Ρωσία έναν χερσαίο διάδρομο προς την αποσχισθείσα περιοχή της Υπερδνειστερίας στη Μολδαβία, όπου ήδη σταθμεύουν 1.500 Ρώσοι στρατιώτες. Εκεί, το φιλορωσικό αίσθημα είναι έντονο, ενώ σε δημοψήφισμα το 2006 η μεγάλη πλειοψηφία είχε ταχθεί υπέρ της ένωσης με τη Ρωσία.
Ένα τέτοιο σενάριο θα έθετε σε κίνδυνο τη σταθερότητα της Μολδαβίας και θα έδινε στη Μόσχα νέα ερείσματα στην καρδιά της Ανατολικής Ευρώπης.
Η ιστορική αφήγηση του Πούτιν
Η στρατηγική δεν είναι μόνο στρατιωτική αλλά και ιδεολογική. Ο Πούτιν επικαλείται διαρκώς την «κληρονομιά» της Μεγάλης Αικατερίνης, η οποία τον 18ο αιώνα επέκτεινε τη ρωσική αυτοκρατορία στη Νότια Ουκρανία και την Κριμαία.
Ο όρος «Νοβορωσία», που επανέφερε ο Πούτιν το 2014 μετά την προσάρτηση της Κριμαίας, περιλαμβάνει ακριβώς αυτά τα εδάφη. Ο χάρτης πίσω από τον Γκερασίμοφ αποκαλύπτει ότι η Μόσχα δεν έχει εγκαταλείψει το όραμα της ανασύστασης μιας «νέας Ρωσίας» στα νότια της Ουκρανίας.
Αντίδραση της Δύσης
Η κίνηση αυτή έρχεται λίγες ημέρες μετά τη δέσμευση 26 χωρών, σε σύνοδο που φιλοξένησε ο Εμανουέλ Μακρόν, να δημιουργήσουν μια «δύναμη διασφάλισης» για την Ουκρανία. Ο Πούτιν απάντησε με ωμή προειδοποίηση: κάθε ευρωπαϊκό στρατιωτικό σώμα που θα αναπτυχθεί στην Ουκρανία θα θεωρηθεί «νόμιμος στόχος».
Η ΕΕ από την πλευρά της έχει ήδη εκπονήσει μια στρατηγική για τη Μαύρη Θάλασσα (Μάιος 2025), αναγνωρίζοντας τη σημασία της περιοχής για την ασφάλεια, την ενέργεια και τις εμπορικές οδούς.
Ο χάρτης δεν είναι μια απλή εικόνα σε έναν τοίχο. Είναι δήλωση προθέσεων. Αποκαλύπτει τις πραγματικές επιδιώξεις της Μόσχας: να επεκτείνει τον έλεγχό της στη νότια Ουκρανία, να αποκτήσει πλήρη πρόσβαση στη Μαύρη Θάλασσα και να πιέσει τη Μολδαβία μέσω της Υπερδνειστερίας.
Για την Ουκρανία, κάτι τέτοιο θα ισοδυναμούσε με στρατηγική ήττα. Για την Ευρώπη, με μια νέα γεωπολιτική απειλή στην αυλή της.
