του Δημήτρη Δραγώγια
Η εικόνα του 2025 δεν είναι μία «δύσκολη χρονιά» για την ελληνική κτηνοτροφία αλλά ληξιαρχική πράξη. Μετά τον Daniel που έπνιξε τον Θεσσαλικό κάμπο και το πολυετές κύμα ευλογιάς σε αιγοπρόβατα, η ελληνική κτηνοτροφία μπαίνει σε καθεστώς αποσυναρμολόγησης: λιγότερα ζώα, λιγότερες εκμεταλλεύσεις, περισσότερη αβεβαιότητα.
Τα νούμερα δεν συγχωρούν: το 2024, πριν ακόμη φανεί όλο το υγειονομικό σοκ, τα βοοειδή μειώθηκαν -6,8%, τα πρόβατα -2,8% και οι αίγες -9,1%, ενώ οι εκμεταλλεύσεις σε κατηγορίες ζώων επίσης υποχώρησαν. Το λέει η ΕΛΣΤΑΤ, όχι οι «κακές γλώσσες» (ΕΛΣΤΑΤ, 2025)
Το τριπλό σοκ: νερά, ιός, μηχανισμός
Ο Daniel δεν πήρε μόνο ζώα μαζί του αλλά πήρε και τη «μηχανή» που τα ταΐζει. Στη Θεσσαλία, το 70% της πλημμυρισμένης έκτασης ήταν γεωργική γη· βαμβάκι, ζωοτροφές, αποθήκες, μονάδες. Οι χάρτες βγάζουν μάτι: 1.150 km² συνολικά κάτω από νερό, με δεκάδες χιλιάδες ζώα εκτεθειμένα. Ό,τι επέζησε, βγήκε στην αγορά με κόστος σίτισης που δεν βγαίνει με κανένα Excel.
Ύστερα ήρθε η ευλογιά των αιγοπροβάτων – και δεν ήταν «μια έξαρση». Η χώρα μπήκε σε διαρκή καθεστώς μέτρων, ζωνών και θανατώσεων. Τον Σεπτέμβριο – Οκτώβριο 2025, οι αρχές μιλούν για πάνω από 1.200–1.290 εστίες, αυστηρότερα πρωτόκολλα, και συνεχείς σφαγές ζώων. Η κυβέρνηση επέλεξε ελέγχους αντί «γενικού lockdown», αλλά το μαχαίρι έπεφτε καθημερινά στα κοπάδια.
Και μετά, ο μηχανισμός: όταν ο αγρότης χρειάστηκε ρευστότητα για να σταθεί όρθιος, βρήκε μπροστά του το γνωστό ελληνικό τέρας του διαδρόμου. ΟΠΕΚΕΠΕ υπό εισβολή της OLAF, εξυγίανση σε εξέλιξη, πληρωμές που «θα φύγουν την άλλη βδομάδα», ελέγχους στις δηλώσεις που σέρνονται. Την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές, η ευρωπαϊκή υπηρεσία κατά της απάτης μπαινοβγαίνει στα γραφεία του Οργανισμού.
Οι «αποζημιώσεις» που γυρίζουν πίσω
Η ιστορία με τον ΕΛΓΑ ξεπερνά τη γραφειοκρατική φάρσα. Μετά τις προκαταβολές για τον Daniel, ξεκίνησαν SMS που ζητούν έμμεσα «επιστροφές». Άλλοι μιλούν για 2.645 παραγωγούς, άλλοι για χιλιάδες μηνύματα. Οι τίτλοι στον αγροτικό Τύπο είναι αυτοί που ακούγονται στα καφενεία: «Μετά τον Daniel… τυφώνας ΕΛΓΑ». Το μήνυμα είναι απλό: «Δώσαμε, τώρα φέρ’ τα πίσω, αλλιώς βεβαίωση στην ΑΑΔΕ». Πώς να ξαναστήσεις μάντρα έτσι;
Στην αντίπερα όχθη των ανακοινώσεων, οι «ροές πληρωμών» υπόσχονται ότι κάτι θα τρέξει για ζωοτροφές ή βιολογικά, αλλά ο κάμπος έχει στεγνώσει από ρευστό. Όταν η αποζημίωση γίνεται κουπόνι καθυστέρησης, ο κλάδος παγώνει.
Τα νούμερα, τα «νούμερα» και η πραγματικότητα
Ακόμα και τα στοιχεία δεν συμφωνούν μεταξύ τους. Άλλο δηλώνεται στα πληροφοριακά συστήματα, άλλο βγαίνει στα δελτία Τύπου, άλλο φαίνεται από τις παραδόσεις γάλακτος. Η αναντιστοιχία στα ζωικά κεφάλαια έχει καταγραφεί στον οικονομικό Τύπο ως δομικό πρόβλημα αξιοπιστίας. Και την ώρα που η ΕΕ γράφει ότι «γενικά» το ζωικό κεφάλαιο μειώνεται παντού, στην Ελλάδα η πτώση δεν είναι κύκλος, αλλά κατρακύλα με ελληνικά χαρακτηριστικά.
Γιατί «8 στους 10 δεν γυρίζουν»
Ο (πικρός) κανόνας πεδίου που ακούμε από ενώσεις και συνεταιριστές – «οκτώ στους δέκα που χτυπήθηκαν δεν επέστρεψαν»- δεν έχει ακόμη εθνική, επίσημη αποτύπωση. Έχει όμως λογική:
1. Κεφάλαιο κατεστραμμένο (ζώα, στάβλοι, ζωοτροφές)
2. Υγειονομικός κίνδυνος χωρίς ορίζοντα (ευλογιά)
3. Θεσμικός θόρυβος (ΟΠΕΚΕΠΕ–ΕΛΓΑ) που μετατρέπει το ρίσκο λειτουργίας σε ρίσκο επιβίωσης
4. Αβεβαιότητα πληρωμών/ανακλήσεων που κάνει κάθε επένδυση παράλογη. Αν η πολιτεία θέλει επιστροφή, πρέπει πρώτα να επιστρέψει κάτι πιο πολύτιμο από χρήμα: εμπιστοσύνη.
Τι σημαίνει αυτό για το υπόλοιπο του 2025 και το 2026
Στο ράφι και στον πάγκο, θα λείπει όλο και περισσότερο το ελληνικό. Αιγοπρόβειο γάλα, κρέας, τυριά – όλα σπρώχνονται προς ακρίβεια και εισαγωγές. Αλλά το χειρότερο δεν είναι η τιμή, είναι ότι χάνεται κριτική μάζα παραγωγών: οι νέοι δε μπαίνουν, οι παλιοί κουράστηκαν, οι μεσαίοι σβήνουν. Η ΕΛΣΤΑΤ έχει ήδη χτυπήσει καμπανάκι, προτού καν εγγραφεί πλήρως στο στατιστικό σώμα η ευλογιά του 2024–25. (ΕΛΣΤΑΤ, 2025)
Ποιος φταίει;
– Η κλιματική βία που ήρθε για να μείνει.
– Ένα υγειονομικό σοκ που αντιμετωπίστηκε με «μπαλώματα» και διαγγέλματα.
– Ένας κρατικός μηχανισμός που ζητά αποδείξεις από τους πλημμυροπαθείς και πιστοποιητικά φτώχειας από όσους βουλιάζουν — την ώρα που ο ίδιος ελέγχεται για χρόνια «μαγειρέματα» στις επιδοτήσεις. Την επομένη που ο κτηνοτρόφος πληρώνει την τροφή με δόσεις, η OLAF χτυπά την πόρτα του ΟΠΕΚΕΠΕ στο κέντρο της Αθήνας. Κάπως πιο συμβολικό, δύσκολο.
Τι θα έμοιαζε με «σχέδιο σωτηρίας»
• Διαφανές ημερολόγιο πληρωμών (ΟΠΕΚΕΠΕ/ΕΛΓΑ) με εβδομαδιαία δημοσίευση προόδου· όχι δελτία αόριστων υποσχέσεων.
• Κλειδωμένοι κανόνες αποζημίωσης επιζωοτιών: ελάχιστο εισόδημα ανά ζώο που θανατώνεται, χωρίς αναδρομικές ανακλήσεις «τύπου SMS».
• Μόνιμο ταμείο κρίσεων ζωικής παραγωγής για ζωοτροφές/βιοασφάλεια σε ακραία φαινόμενα. Τα νερά του 2023 ήταν προειδοποίηση, όχι εξαίρεση.
• Ενιαία στατιστική εικόνα: να συμφιλιωθούν δηλώσεις, παραδόσεις και πραγματικότητα. Χωρίς αξιόπιστα δεδομένα, φτιάχνεις πολιτική με… προσευχές.
Η κτηνοτροφία δεν είναι ρομαντισμός με κουδούνια αλλά εθνική υποδομή όσο και ένα φράγμα ή μια γέφυρα: κρατά κόσμο στην ύπαιθρο, ταΐζει βιομηχανίες τροφίμων, συντηρεί γη και μνήμη. Το 2025, η Ελλάδα κινδυνεύει να χάσει αυτό που την έκανε γεύση – το δικό της γάλα, το δικό της κρέας, τη δική της φέτα.
Αν κάτι αξίζει να «γυρίσει πίσω», δεν είναι οι αποζημιώσεις· είναι οι άνθρωποι. Και για να γυρίσουν, πρέπει πρώτα η πολιτεία να τους αποζημιώσει για κάτι που δεν κοστολογείται: την αξιοπρέπειά τους. Από εκεί ξαναστήνονται μάντρες. Από εκεί ξαναστήνονται χώρες.
Διαβάστε επίσης:
Καμπανάκι ΔΝΤ για την ελληνική οικονομία – Ακλόνητες οι πιέσεις στα νοικοκυριά
Καθυστερούν οι πληρωμές στους αγρότες – Κρύβεται πίσω από την έφοδο της OLAF η κυβέρνηση
