Μέσα σε κλίμα κλονισμένης εμπιστοσύνης προς τη Δικαιοσύνη, η ελληνική κοινωνία στρέφεται ολοένα και περισσότερο στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Έναν θεσμό νέο, αθόρυβο στην αρχή, αλλά δυναμικά παρόντα στα πιο ευαίσθητα σημεία της δημόσιας διοίκησης και της πολιτικής ευθύνης.
Από τα πρώτα της βήματα στην Ελλάδα, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έδειξε ότι δεν διστάζει να κινηθεί «εκτός πεπατημένης», ανοίγοντας ακόμη και ενοχλητικές υποθέσεις εις βάρος συμφερόντων που σχετίζονται με ευρωπαϊκούς πόρους.
Παρότι προέρχονται από την ελληνική Δικαιοσύνη, οι Εντεταλμένοι Ευρωπαίοι Εισαγγελείς λειτουργούν με πλήρη ανεξαρτησία. Δεν αναφέρονται στην ηγεσία του Αρείου Πάγου και υπόκεινται αποκλειστικά στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, με έδρα το Λουξεμβούργο. Οι έρευνές τους διεξάγονται υπό καθεστώς απόλυτης μυστικότητας.
Η πρώτη θεσμική αφύπνιση ήρθε με την έρευνα για τη σύμβαση 717 του ΟΣΕ μετά την τραγωδία στα Τέμπη. Με 23 κατηγορούμενους και άλλους 16 υπό διερεύνηση, φάνηκε ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία κινείται ταχύτερα και αποτελεσματικότερα απ’ ό,τι η εσωτερική θεσμική ιεραρχία.
Η έρευνα για τις παράνομες αγροτικές επιδοτήσεις στον ΟΠΕΚΕΠΕ ανέδειξε το έργο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας σε σύμβολο αξιοπιστίας. Οι διάλογοι-σοκ των εμπλεκομένων και η διαβίβαση δικογραφίας στη Βουλή ανέβασαν τον θεσμό στη δημόσια σφαίρα, προκαλώντας πολιτικούς κραδασμούς και αμηχανία στην κορυφή της ελληνικής Δικαιοσύνης.
Το ελληνικό κλιμάκιο αποτελείται από 10 εισαγγελικούς λειτουργούς, ισόβαθμους και ισότιμους:
- Εισαγγελείς Πρωτοδικών: Χαρίκλεια Θάνου, Διονύσης Μουζάκης, Πόπη Παπανδρέου, Θωμαή Εμμανουηλίδου, Σταυρούλα Δούση, Αντωνία Γεωργίου
- Εισαγγελείς Εφετών: Ευγενία Κυβέλου, Ελένη Σίσκου, Καλλιόπη Νταγιάντα
- Αντεισαγγελέας Αρείου Πάγου (τέως): Λάμπρος Σοφουλάκης, που αναμένεται να αντικατασταθεί από την Ελένη Καρκαμπούνα
Επικεφαλής από το 2023 είναι ο αντεισαγγελέας Εφετών Νίκος Πασχάλης.
Οι Εντεταλμένοι επιλέγονται με εισήγηση της Εισαγγελίας του Αρείου Πάγου αλλά διορίζονται τελικά από το Κολλέγιο των Ευρωπαίων Εισαγγελέων στο Λουξεμβούργο. Έχουν πλήρη εξουσία για άσκηση διώξεων, συμμετοχή στο ακροατήριο και διενέργεια ερευνών. Δεν υποχρεούνται σε ενημέρωση της ελληνικής Δικαιοσύνης και η θητεία τους είναι πενταετής, με δυνατότητα ανανέωσης.
Τη βαρυσήμαντη δικογραφία υπέγραψαν οι Εισαγγελείς Εφετών Ευγενία Κυβέλου και Ελένη Σίσκου, ζητώντας διερεύνηση ποινικών ευθυνών για τους πρώην υπουργούς Μάκη Βορίδη και Λευτέρη Αυγενάκη.
Οι δύο εισαγγελείς έχουν πολυετή πείρα σε υποθέσεις διαφθοράς, ξέπλυμα και οικονομικά σκάνδαλα. Μεταξύ άλλων:
- Το νεοκλασικό του Άκη Τσοχατζόπουλου και η υπόθεση για τα TOR-M1
- Η υπόθεση Ρέστη (FBB)
- Η σύζυγος Παπαντωνίου και η λίστα Λαγκάρντ
- Το σκάνδαλο της ΔΕΗ με τα πολυτελή έξοδα συνδικαλιστών
Γνωστή για το ευρύ φάσμα εξοπλιστικών και τραπεζικών υποθέσεων που χειρίστηκε, η Πόπη Παπανδρέου ανέλαβε τις πλημμεληματικές κατηγορίες στην υπόθεση ΟΠΕΚΕΠΕ. Ανάμεσα στα σημαντικότερα:
- Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο – Δ. Κοντομηνάς
- Energa – Hellas Power
- ΟΠΑΠ – Intralot
- Proton Bank
- Η σύλληψη Τσοχατζόπουλου το 2012, με το θρυλικό «Έπρεπε να σας το πω ότι θα σας συλλάβω;»
Η «Süddeutsche Zeitung» έγραψε για εκείνη: _«Όταν η Πόπη Παπανδρέου θέλει να στείλει κάποιον στη φυλακή, μπορεί να γράψει 100 σελίδες σε ένα βράδυ».
Η θεσμική αυτονόμηση, η ταχύτητα των παρεμβάσεων και η ποιοτική σύνθεση του ελληνικού γραφείου της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας διαμορφώνουν ένα νέο αφήγημα εμπιστοσύνης. Όχι μόνο για τις σχέσεις κράτους – πολίτη, αλλά και για τη δυνατότητα απονομής Δικαιοσύνης χωρίς πολιτικά φίλτρα.
Και αυτό, η ελληνική κοινωνία το παρακολουθεί με προσοχή.
