Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος περνά από πέντε μεγάλες «εποχές» ανάπτυξης, με τη φάση της «λειτουργίας ενηλίκου» να μην ξεκινά πριν από τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας των 30. Η έρευνα, βασισμένη σε εγκεφαλικές απεικονίσεις σχεδόν 4.000 ανθρώπων από λίγων μηνών έως 90 ετών, χαρτογράφησε τις αλλαγές στη νευρωνική συνδεσιμότητα κατά τη διάρκεια της ζωής.
Τα δεδομένα αποκάλυψαν πέντε διακριτές φάσεις, διαχωρισμένες από τέσσερα κρίσιμα «σημεία καμπής» περίπου στα 9, 32, 66 και 83 χρόνια. «Αποδεικνύεται ότι και ο εγκέφαλος περνά αντίστοιχα στάδια», δήλωσε ο καθηγητής Ντάνκαν Άστλ, επικεφαλής της μελέτης στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ. «Η κατανόηση ότι η δομή του εγκεφάλου δεν εξελίσσεται γραμμικά, αλλά με μεγάλα σημεία ανατροπής, βοηθά στον εντοπισμό περιόδων ευαλωτότητας».
Η πρώτη φάση, της παιδικής ηλικίας, εκτείνεται από τη γέννηση έως περίπου τα 9 χρόνια. Ακολουθεί η εφηβεία, η οποία διαρκεί έως τα 32, ενώ στις αρχές της δεκαετίας των 30 ξεκινά η φάση της ενηλικίωσης, η οποία αποδεικνύεται η πιο μακρά, με διάρκεια άνω των τριών δεκαετιών. Η «πρώιμη γήρανση» αρχίζει γύρω στα 66 και η «όψιμη γήρανση» στα 83.
Οι ερευνητές αξιολόγησαν τον εγκέφαλο με 12 διαφορετικούς δείκτες, όπως η αποτελεσματικότητα των συνδέσεων, η «κατάτμηση» των δικτύων και ο ρόλος των κεντρικών νευρωνικών κόμβων. Κατά τη μετάβαση από τη βρεφική ηλικία στην παιδικότητα παρατηρείται «συμπύκνωση δικτύου», με μείωση των συνάψεων, αύξηση του όγκου της φαιάς και λευκής ουσίας, μέγιστο πάχος φλοιού και σταθεροποίηση των πτυχώσεων.
Στη δεύτερη φάση, της εφηβείας, ο όγκος της λευκής ουσίας συνεχίζει να αυξάνεται, ενισχύοντας την οργάνωση των δικτύων και την αποτελεσματικότητα των συνδέσεων, γεγονός που συνδέεται με βελτιωμένες νοητικές επιδόσεις. Οι «εποχές» δεν αποτελούν στατικές καταστάσεις, αλλά μακροχρόνιες τάσεις εξέλιξης.
«Δεν λέμε ότι οι άνθρωποι στα τέλη των 20 μοιάζουν με εφήβους», δήλωσε η Αλέξα Μάουσλεϊ, επικεφαλής της έρευνας. «Αναφερόμαστε στη μορφή της αλλαγής, όχι στην απόλυτη κατάσταση». Τα ευρήματα μπορούν να βοηθήσουν στην κατανόηση παραγόντων κινδύνου για ψυχικές διαταραχές που εμφανίζονται συχνότερα κατά την εφηβεία.
Γύρω στα 32 καταγράφεται η εντονότερη μεταβολή στην ανάπτυξη του εγκεφάλου. Οι επιστήμονες δεν απέκλεισαν πιθανές επιδράσεις μεγάλων γεγονότων ζωής, όπως η γονεϊκότητα. Από αυτή την ηλικία και μετά, η εγκεφαλική αρχιτεκτονική σταθεροποιείται και τα δίκτυα γίνονται πιο κατανεμημένα.
Οι τελευταίες δύο μεταβάσεις, στα 66 και 83 έτη, χαρακτηρίζονται από πτώση της συνδεσιμότητας, που συνδέεται με φυσιολογική γήρανση και σταδιακή εκφύλιση της λευκής ουσίας.
Διαβάστε επίσης:
Ο Ιωακείμοβιτς στην κάλπη «συν γυναιξί και τέκνοις»
Eurovision 2026: Εκτός διαγωνισμού η Σλοβενία λόγω Ισραήλ
Πανεπιστημιακοί προσφεύγουν στο ΣτΕ κατά των προγραμμάτων σπουδών ιδιωτικών Πανεπιστημίων
