Διαφορετικές «ταχύτητες» είχε ο πληθωρισμός του 2022 ανάλογα με το εισόδημα των νοικοκυριών, σύμφωνα με νέα μελέτη του Κέντρου Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ). Όπως καταγράφεται, το φτωχότερο 20% του πληθυσμού βίωσε πληθωρισμό κατά σχεδόν δύο ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερο από εκείνον του πλουσιότερου 10%, παρά το γεγονός ότι την περίοδο 2023–2024 οι αποκλίσεις αυτές σχεδόν εκμηδενίστηκαν.
Το κόστος του 2022 και οι μόνιμες συνέπειες
Σύμφωνα με τη μελέτη του οικονομολόγου Γιώργου Ιωαννίδη με τίτλο «Εισόδημα, ηλικία, καταναλωτικές πρακτικές και πληθωρισμός», που δημοσιεύεται στο περιοδικό «Οικονομικές Εξελίξεις» του ΚΕΠΕ, η μεγάλη πληθωριστική έξαρση των ετών 2021–2022 προκάλεσε διαρκή επιβάρυνση στα φτωχότερα νοικοκυριά, ακόμα κι αν οι ρυθμοί έχουν πλέον συγκλίνει.
Το 2022, ο μέσος ετήσιος πληθωρισμός διαμορφώθηκε σε 9,6%, όμως για το φτωχότερο 20% ήταν 10,4%. Αντίθετα, για το πλουσιότερο 10% του πληθυσμού ήταν 8,5%, δηλαδή 1,9 μονάδες χαμηλότερος. Οι διαφορές σχεδόν εξαλείφθηκαν το 2023 και το 2024 (0,1%), όμως –όπως τονίζεται– αυτό δεν σημαίνει ότι μειώθηκαν οι ανισότητες:
«Η εξίσωση των ετήσιων ρυθμών πληθωρισμού δεν προκάλεσε ούτε επιδείνωση ούτε βελτίωση. Αντίθετα, παγίωσε μια ήδη άνιση κατάσταση», σημειώνει η μελέτη.
Διαφορετικά «καλάθια» – διαφορετικές πιέσεις
Ο λόγος για τις ανισότητες στην επίδραση του πληθωρισμού σχετίζεται με το πού κατευθύνονται οι δαπάνες των διαφόρων κοινωνικών ομάδων:
- Το φτωχότερο 20% διέθετε το 53,1% της δαπάνης του σε σίτιση, στέγαση και επικοινωνίες.
- Αντίθετα, για το πλουσιότερο 10% το αντίστοιχο ποσοστό ήταν μόλις 30,4%.
- Οι πλούσιοι κατανάλωναν κυρίως σε μετακινήσεις, ψυχαγωγία και εστίαση, δαπανώντας έως και 39,7% του εισοδήματός τους σε αυτές τις κατηγορίες.
Εφόσον οι τιμές αυξήθηκαν εντονότερα στα βασικά αγαθά (τρόφιμα, ενοίκια, ενέργεια), η επιβάρυνση για τα φτωχά νοικοκυριά ήταν δυσανάλογη.
Ηλικιακή ανάλυση: Πλήγμα για νέους και ηλικιωμένους
Η μελέτη αναδεικνύει και μία σημαντική ηλικιακή παράμετρο. Το 2022:
- Οι νέοι 18–24 ετών αντιμετώπισαν πληθωρισμό 10,3%
- Οι ηλικιωμένοι άνω των 65 πλήγηκαν από πληθωρισμό 10,2%
- Ενώ ο μέσος πληθωρισμός ήταν 9,6%
Όπως σημειώνεται, αυτές οι ομάδες είναι πιο ευάλωτες λόγω σταθερού ή χαμηλού εισοδήματος, αλλά και διαφορετικών καταναλωτικών συνηθειών που καθιστούν ορισμένες αυξήσεις τιμών ιδιαίτερα επώδυνες.
Συμπέρασμα: Ο «μέσος πληθωρισμός» δεν είναι ίδιος για όλους
Η ανάλυση του ΚΕΠΕ επιβεβαιώνει ότι πίσω από τους μέσους δείκτες κρύβονται ουσιαστικές ανισότητες, οι οποίες τείνουν να παγιώνονται. Το πληθωριστικό σοκ δεν είχε προσωρινό χαρακτήρα, αλλά αναδιάταξε την οικονομική καθημερινότητα πολλών νοικοκυριών, χωρίς να φαίνεται προς το παρόν ότι οι επιπτώσεις του θα αρθούν με φυσικό τρόπο.
