Το προγαμιαίο συμβόλαιο, κάποτε «εργαλείο των πλουσίων», περνάει αθόρυβα στη ζωή των millenials ως κάτι σχεδόν καθημερινό: μια συζήτηση που μπαίνει στο ίδιο κάδρο με το budget του γάμου, το σπίτι, τα δάνεια, ακόμα και το ποιος θα πληρώσει την αποθήκευση κατεψυγμένων εμβρύων. Δεν είναι πια η σκοτεινή προειδοποίηση ότι «αυτό θα πάει στραβά». Είναι η ανάγκη να μπουν κανόνες πριν μπουν οι ζωές στο ίδιο συρτάρι.
Η Andrea Zevallos το έζησε σαν σκηνή βγαλμένη από σύγχρονο ρομ-κομ. Μετά από μια εξαντλητική χρονιά ραντεβού, πετυχαίνει στο OkCupid έναν τύπο με αναφορά στο “Hamilton”. Ο Alex Switzky, πιο άμεσος από τους συνηθισμένους «εξαφανιζόμενους» του Λος Άντζελες, δεν παίζει κρυφτό: κανονίζει τρίτο ραντεβού από το δεύτερο, σηκώνει τηλέφωνο αντί να στέλνει αμέτρητα μηνύματα. Χρόνια μετά, πάνω από ένα πιάτο noodles και ένα επεισόδιο “Ted Lasso”, έρχεται η πρόταση γάμου. Το «ναι» δεν σκοντάφτει ούτε στιγμή γιατί ένα άλλο “ναι” είχε ήδη δοθεί: ότι θα υπογράψουν προγαμιαίο.
Το σκεπτικό τους δεν έχει να κάνει με βίλες και σκάφη. Έχει να κάνει με τη δουλειά όπως είναι σήμερα: άυλη, απρόβλεπτη, με το μεγάλο κέρδος να μπορεί να έρθει από μια ιδέα. «Αν ένας από τους δύο πουλήσει σενάριο, ποιος κρατά την πνευματική ιδιοκτησία;» Η ερώτηση δεν είναι ψυχρή. Είναι πρακτική. Κι αυτή η πρακτικότητα μοιάζει να είναι το σήμα κατατεθέν των Millennials και της Gen Z.
Η γενικότερη τάση δείχνει ότι το προγαμιαίο κερδίζει έδαφος, όχι μόνο ως νομικό χαρτί, αλλά ως πολιτισμικό “στάνταρ”. Εκεί που παλιά σε σειρές και ταινίες έμπαινε για να τινάξει τον αρραβώνα στον αέρα, τώρα εμφανίζεται σαν «οικονομική υγιεινή» – κάτι ανάμεσα σε ασφαλιστήριο, business plan και ζευγαρίσια συμφωνία. Μιλάμε για αλλαγή ατμόσφαιρας: από τη ντροπή στη μόδα, από το «πώς τολμάς;» στο «γιατί δεν το κάνατε;», από το δράμα στο content για TikTok και podcast.
Τεράστιο ρόλο παίζει η τεχνολογία. Εφαρμογές όπως HelloPrenup, Wenup και Neptune υπόσχονται fast-track διαδικασίες και «έτοιμα» πακέτα, με κόστος που μοιάζει πιο προσγειωμένο από τη διαβούλευση σε ακριβό δικηγορικό γραφείο. Μαζί τους έρχεται και η νέα γλώσσα του προγαμιαίου: ρήτρες για τα social (τι γίνεται αν ο ένας διαπομπεύσει τον άλλον online), ρήτρες για έμβρυα, αποθήκευση, έξοδα, ακόμα και αποζημιώσεις για ανακαινίσεις σπιτιού – το είδος της λεπτομέρειας που κάνει μια σχέση να θυμίζει μερικές φορές Splitwise και Venmo, όσο κι αν κανείς ονειρεύεται κάτι πιο ποιητικό.
Στον πυρήνα αυτής της ανάγκης υπάρχει και μια γενιά που έχει μάθει να μην εμπιστεύεται τυφλά. Πολλοί μεγάλωσαν με διαζύγια, με μετακομίσεις, με «ανακατατάξεις» που τους έδειξαν ότι η οικογένεια δεν είναι πάντα ασφαλές καταφύγιο. Παράλληλα, κουβαλούν φοιτητικά δάνεια, επισφαλείς δουλειές, και μια αγορά όπου η περιουσία δεν είναι μόνο μισθός και ακίνητο: είναι startup equity, influencer brand, δικαιώματα, crypto, “IP”. Και μέσα σε όλα αυτά, υπάρχει ο φόβος της «ανάμειξης» (commingling): ότι κάτι που ξεκίνησε δικό σου, γίνεται κοινό επειδή απλώς ζήσατε μαζί, πληρώσατε μαζί, ανακαινίσατε μαζί.
Το προγαμιαίο έχει και μια δεύτερη ανάγνωση: παρουσιάζεται ως εργαλείο ενδυνάμωσης, ειδικά για γυναίκες. Όχι σαν άμυνα απέναντι σε «χρυσοθήρες», αλλά σαν τρόπος να μπει στο τραπέζι η ανισότητα που γεννά ο γάμος στην πράξη: η «ποινή της μητρότητας», η απώλεια εισοδήματος, η αόρατη εργασία στο σπίτι, η πιθανότητα να μείνεις πίσω ενώ ο άλλος «τρέχει» καριέρα. Κάποιες ρήτρες προσπαθούν να το διορθώσουν με μηχανισμούς εξισορρόπησης – να γραφτεί σε χαρτί αυτό που αλλιώς αφήνεται στην «καλή θέληση».
Κι όμως, όσο μοντέρνο κι αν φαίνεται, το προγαμιαίο δεν είναι μαγικό αντικαταθλιπτικό. Η σύγκρουση δεν εξαφανίζεται επειδή υπάρχει συμφωνία. Η πίκρα δεν σβήνει επειδή όλα ήταν «καθαρά». Αν ο ένας εκτοξευτεί κι ο άλλος νιώσει ότι έβαλε πλάτη και έμεινε με ψίχουλα, κανένα συμβόλαιο δεν αποτρέπει την εχθρότητα. Αυτό που μένει, τελικά, είναι η αξία της κουβέντας πριν από το χαρτί: μια ειλικρινής δοκιμή για το πώς αντιλαμβάνεται ο καθένας το δίκαιο, τη φροντίδα, την εξουσία και το «μαζί».
Πηγή: The New Yorker
Διαβάστε επίσης:
Υπόθεση Έπσταϊν: 5,2 εκατ. σελίδες μπλοκάρουν την άμεση δημοσιοποίηση
Η πατριαρχία σφίγγει τον κλοιό, οι γυναίκες αντιστέκονται
Έρευνα: Η κρίση της γενιάς Ζ δεν είναι ερωτική αλλά υπαρξιακή
