Πρόσφατα νομοθετήθηκε διάταξη, με την οποία επιτρέπεται η 13ωρη ημερήσια απασχόληση για ορισμένες ημέρες το μήνα με τη «συναίνεσή» του εργαζόμενου και την τήρηση της υποχρεωτικής 11ωρης ανάπαυσης ανά 24ωρο.
Η διάταξη αυτή ήταν ατυχής. Η νομοθέτηση της δυνατότητας των επιχειρήσεων να απασχολούν το προσωπικό τους πέραν των 12 ωρών ημερησίως δεν θα είναι ευεργετική. Η διεύρυνση του ημερήσιου εργάσιμου χρόνου είναι πολύ πιθανό να οδηγήσει σε μείωση της επαγγελματικής ικανοποίησης, αύξηση της εργασιακής εξουθένωσης, πτώση της παραγωγικότητας, επιδείνωση της ποιότητας των παραγόμενων αγαθών και υπηρεσιών, ακόμη και σε αύξηση του κατά μονάδα κόστους εργασίας. Επιπλέον, ενδέχεται να επιβαρύνει δυσμενώς την ισορροπία οικογενειακής και επαγγελματικής ζωής και να ελαττώσει τη δυνατότητα των μισθωτών να διαθέτουν επαρκή χρόνο για την επαγγελματική τους εκπαίδευση και ανάπτυξη.
Η νομοθετική εύνοια της επιμήκυνσης του ημερήσιου ωραρίου δε θα συνδράμει, εξάλλου, την εμβάθυνση της συνεργατικής σχέσης των κοινωνικών εταίρων. Στις εξαιρετικές περιπτώσεις που σε ένα κλάδο ή χώρο παραγωγής κριθεί αναγκαία η καθιέρωσή πρόσθετων ωρών εργασίας για μια βραχυχρόνια περίοδο, αυτό θα μπορούσε να διευθετηθεί από την εργοδοτική και την εργατική πλευρά με τη χρήση του μηχανισμού των συλλογικών διαπραγματεύσεων.
Από την άλλη πλευρά η πρόταση για τετραήμερη εργασία είναι μία ενδιαφέρουσα ιδέα που προσφέρεται για πιλοτική εφαρμογή κατόπιν συνεννόησης των κοινωνικών εταίρων με κατάλληλη κινητροδότηση από την πολιτεία. Ανάλογες συμφωνίες μπορουν να είναι ευεργετικές για την ποιότητα της εργασιας, την ισορροπία προσωπικής και επαγγελματικής ζωής, τη βελτίωση των εργασιακών σχέσεων και της παραγωγικότητας.
Το θέμα δεν πρέπει να θεωρείται πανακεία αλλά να συνδυάζεται με εξατομίκευση και προσαρμογή στις εκαστοτε παραγωγικές συνθήκες.
Οι εργαζόμενοι των επόμενων δεκαετιών δεν αναμένεται ότι θα διαθέτουν ένα μοναδικό σχήμα για τον εργάσιμο χρόνο τους. Η διάρκεια και διάρθρωση της εργασίας τους θα προσαρμόζεται τόσο στις ανάγκες της παραγωγής διαδικασίας, όσο και τις ανάγκες της προσωπικής τους ζωής. Η εξατομίκευση του χρόνου εργασίας είναι μάλλον το πιθανότερο σενάριο για τη μεγάλη πλειοψηφία των εργαζομένων σε σχέση πάντοτε με τις ανάγκες της εκάστοτε επιχειρηματικής μονάδας.
Σε μία φιλελεύθερη δημοκρατία θα πρέπει να αποφεύγεται ο υπερβολικός κρατικός παρεμβατισμός, ο οποίος, άλλωστε, δεν προωθεί τη βελτίωση των εργασιακών σχέσεων. Η αύξηση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων και η βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των Ελλήνων εργαζομένων πρέπει να αποτελεί ύψιστη προτεραιότητά της εργατικής πολιτικής. Σε αυτή την στρατηγική μπορούν υπό όρους να συνδράμουν όλες αυτές οι καινοτομίες.
