Μετά την τραγωδία στα Βορίζια της Κρήτης, ορισμένοι πολιτικοί, του κοινοβουλευτικού φάσματος, θεώρησαν καλό να υποστηρίξουν δημόσια την εντός νόμου γενικευμένη οπλοκατοχή, χρησιμοποιώντας ως παράδειγμα το αμερικανικό μοντέλο. Συνέδεσαν, μάλιστα, την οπλοκατοχή με την αυτοπροστασία και την αυτοάμυνα.
Το θέμα της οπλοκατοχής στις ΗΠΑ έχει όμως μια τελείως διαφορετική ιστορία, η οποία συστηματικά παρερμηνεύεται, εάν δεν αγνοείται. Η Δεύτερη Τροπολογία του αμερικανικού συντάγματος υιοθετήθηκε το 1791 και, όπως προκύπτει από το κείμενο, η οπλοκατοχή απέκτησε θεσμικό χαρακτήρα ως τρόπος αντιμετώπισης πιθανής απειλής προς τη φιλελεύθερη συνταγματική πολιτική τάξη. Με άλλα λόγια, η οπλοκατοχή γενεαλογικά συνδέεται με τη συγκρότηση ομάδων πολιτοφυλακής, ώστε να υπηρετούνται δύο βασικοί στόχοι: η προστασία της εθνικής ανεξαρτησίας ενός νεότευκτου κράτους, δίχως οργανωμένο εθνικό στρατό, και η αποτροπή επικράτησης ενός τυραννικού καθεστώτος.
Η σχετική συζήτηση είχε ξεκινήσει στην Ευρώπη το 17ο αιώνα, από στοχαστές όπως ο Αντρέ κι ο Χάρινγκτον, αλλά στην ήπειρό μας -ευτυχώς- δεν ευδοκίμησε. Ο Αντρέ, στην «Χριστιανόπολη», πρότεινε την οπλοκατοχή για την υπεράσπιση της πολιτείας, καθώς στην ουτοπία του δεν υπήρχε ίχνος εγκληματικότητας ή παραβατικότητας. Ο Χάρινγκτον πάλι, στην «Ωκεάνα», θεωρούσε θεμέλιο της ιδεώδους πολιτείας του την κατοχή γης και την οπλοκατοχή, ως προϋποθέσεις συγκρότησης πολιτοφυλακής που θα υπερασπίζεται το κράτος και τη συνταγματική τάξη. Είναι προφανές ότι η συζήτηση αυτή εντασσόταν σε έναν ευρύτερο πολιτικό διάλογο σχετικά με τη δημιουργία τακτικού στρατού ή πολιτοφυλακής, με σκοπό την υπεράσπιση της φιλελεύθερης συνταγματικής πολιτικής τάξης. Όπως μου επεσήμανε συνάδελφος, η συζήτηση περί οπλοκατοχής στη νεωτερικότητα δεν σχετίζεται επ’ ουδενί με «νευρωτικές φαντασιώσεις αυτοάμυνας».
Δυστυχώς, στη πορεία των αιώνων, το δικαίωμα στην οπλοκατοχή εξέθρεψε μια κουλτούρα βίας στις ΗΠΑ, με τραγικά αποτελέσματα. Και αυτό συνέβη επειδή, εν τοις πράγμασι, μετατοπίστηκε η δικαιολόγηση της οπλοκατοχής από την προστασία της φιλελεύθερης συνταγματικής πολιτικής τάξης στην αυτοπροστασία και την αυτοάμυνα.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το Αμερικανικό Ανώτατο Δικαστήριο -με αποφάσεις του 2008 και του 2010- συνέδεσε, από τη μια, την οπλοκατοχή με την προστασία της ζωής εντός του οίκου και, από την άλλη, την αποσύνδεσε από τη δημιουργία σωμάτων πολιτοφυλακής. Ανεξαρτήτως των λόγων που έγινε αυτό, πρόκειται για μια κομβική μετατόπιση από την ιστορική θεσμική θεμελίωση της οπλοκατοχής. Μια κρίσιμη λεπτομέρεια: το Αμερικανικό Ανώτατο Δικαστήριο δεν απεφάνθη οριστικά για το εάν η Δεύτερη Τροπολογία προστατεύει ή όχι το δικαίωμα στην οπλοκατοχή με σκοπό την αυτοάμυνα.
Τα όσα ακούστηκαν, από Έλληνες πολιτικούς, περί οπλοκατοχής είναι επιεικώς ανιστόρητα και απαράδεκτα. Ο θεωρητικός πυρήνας της οπλοκατοχής είναι αυστηρά πολιτικός. Η χαλαρή της ερμηνεία, περί αυτοπροστασίας και αυτοάμυνας, είναι αυτή που οδήγησε τις ΗΠΑ στη σημερινή τραγική πραγματικότητα των επαναλαμβανόμενων μαζικών δολοφονιών.
Καθηγητής Φιλοσοφίας ΕΚΠΑ
