Με μία ισχυρή δημόσια τοποθέτηση για τα σκάνδαλα σεξουαλικής κακοποίησης που εξακολουθούν να βαραίνουν την Καθολική Εκκλησία, ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ στέλνει μήνυμα μηδενικής ανοχής – την ώρα που δέχεται ήδη κριτική για τη δική του εμπλοκή στο παρελθόν.
Η δήλωση, η πρώτη επίσημη για το φλέγον αυτό ζήτημα από τότε που εξελέγη Πάπας στις 8 Μαΐου, διαβάστηκε σε θεατρική εκδήλωση αφιερωμένη στον δημοσιογράφο Χοσέ Μαρτίνες, ο οποίος δέχτηκε παρενόχληση κατά τη διάρκεια έρευνάς του για κακοποιήσεις από καθολικούς κληρικούς. Σε αυτή, ο Ποντίφικας ήταν απολύτως σαφής:
«Η Εκκλησία δεν πρέπει να ανεχθεί καμία μορφή κακοποίησης – σεξουαλικής ή άλλης», υπογραμμίζοντας την ανάγκη για «μια κουλτούρα πρόληψης και διαφάνειας» που να διαπερνά όλους τους κόλπους του κλήρου.
Παράλληλα, απηύθυνε κάλεσμα στους δημοσιογράφους όλου του κόσμου:
«Να είστε σπορείς φωτός στο σκοτάδι. Η δημοκρατική ψυχή ενός έθνους αποδυναμώνεται όταν φιμώνεται ένας δημοσιογράφος», δήλωσε, υπερασπιζόμενος ανοιχτά τη δημοσιογραφική ελευθερία ως πράξη δικαιοσύνης και χρέος έναντι της κοινωνίας.
Πάπας Λέων: Ένα ισχυρό μήνυμα, αλλά και μια βαριά σκιά
Η δήλωση του Πάπα θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς είναι η πρώτη φορά που τοποθετείται δημόσια για το θέμα της κακοποίησης, παρά τις πολυάριθμες αναφορές σε υποθέσεις που τον αγγίζουν προσωπικά από προηγούμενα χρόνια.
Συγκεκριμένα, όταν ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ ήταν γνωστός ως Ρόμπερτ Πρεβόστ και ηγείτο του μεσοδυτικού παραρτήματος των Αυγουστινιανών στις ΗΠΑ, είχε τοποθετηθεί ιερέας – με προηγούμενες καταγγελίες για κακοποίηση ανηλίκων – σε μοναστήρι δίπλα σε σχολείο στο Σικάγο. Το Βατικανό υποστηρίζει σήμερα πως ο ίδιος δεν είχε εγκρίνει τη μετακίνηση, όμως το περιστατικό επανήλθε στο προσκήνιο μετά την εκλογή του.
Επιπλέον, όταν διετέλεσε επίσκοπος της πόλης Τσικλάγιο στο Περού, τουλάχιστον τρεις γυναίκες κατήγγειλαν προσωπικά σε αυτόν πως είχαν κακοποιηθεί από τοπικούς ιερείς κατά την παιδική τους ηλικία. Καμία ουσιαστική έρευνα δεν φαίνεται να δρομολογήθηκε, ενώ το Βατικανό υποστηρίζει πως δεν υπήρχαν επαρκή αποδεικτικά στοιχεία για τη στοιχειοθέτηση κατηγοριών.
Τα στοιχεία αυτά γεννούν ανησυχίες και έντονες επιφυλάξεις σε οργανώσεις επιζώντων κακοποίησης, που ζητούν πράξεις και όχι δηλώσεις.
Η διάλυση της Sodalitium και ο ρόλος του Λέοντα ΙΔ΄
Πάντως, σύμφωνα με το Associated Press, ο νέος Ποντίφικας διαδραμάτισε ρόλο-κλειδί στην έναρξη της διαδικασίας διάλυσης της Sodalitium, μιας ακραίας καθολικής οργάνωσης που είχε κατηγορηθεί για δεκάδες περιστατικά σεξουαλικής και πνευματικής κακοποίησης. Η τελική απόφαση για το κλείσιμο της οργάνωσης ελήφθη από τον Πάπα Φραγκίσκο τρεις μήνες πριν τον θάνατό του, έπειτα από συνάντηση θυμάτων με τη μεσολάβηση του τότε επισκόπου Πρεβόστ.
Αν και δεν είχε τοποθετηθεί δημοσίως μέχρι σήμερα για την κακοποίηση στην Καθολική Εκκλησία, φαίνεται πως γνώριζε το βάρος του σκανδάλου, προετοιμάζοντας το έδαφος για την αναγκαία ρήξη.
Από τα λόγια στις πράξεις;
Το ερώτημα που τίθεται σήμερα είναι κατά πόσο το μήνυμα «μηδενικής ανοχής» του Λέοντα ΙΔ΄ θα μετουσιωθεί σε πολιτικές και θεσμικές αλλαγές. Η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια βαθιά κρίση αξιοπιστίας, ενώ πολλές από τις καταγγελίες που ήρθαν στο φως τις τελευταίες δεκαετίες δεν αντιμετωπίστηκαν με διαφάνεια ή αποφασιστικότητα.
Ο νέος Πάπας καλείται πλέον να αποδείξει ότι η νέα εποχή της Καθολικής Εκκλησίας δεν θα κρυφτεί πίσω από σκιές του παρελθόντος, αλλά θα οικοδομηθεί επάνω στην αλήθεια και την προστασία των ευάλωτων.
Η φράση «Καμία ανοχή» δεν μπορεί να παραμείνει απλώς σύνθημα. Πρέπει να γίνει θεσμός.
Αυτό θα είναι το πραγματικό τεστ ηγεσίας του Λέοντα ΙΔ΄.
