Το κολύμπι αποτελεί μία από τις πιο ευεργετικές και απολαυστικές μορφές άσκησης, με ιστορία που ξεκινά από την αρχαιότητα. Η πρώτη γνωστή πισίνα κατασκευάστηκε περίπου το 3000 π.Χ. στην κοιλάδα του Ινδού. Στη σύγχρονη εποχή, οι οργανωμένες κολυμβητικές εγκαταστάσεις εμφανίστηκαν τον 19ο αιώνα στη Βρετανία και τις Ηνωμένες Πολιτείες, φέρνοντας μαζί τους όχι μόνο την ανάγκη για άθληση και ψυχαγωγία, αλλά και για αυστηρή υγιεινή και προληπτική συντήρηση.
Πισίνα: Η ευεργετική πλευρά
Οι ευεργετικές επιδράσεις της κολύμβησης είναι πολλαπλές: βελτιώνει τη φυσική κατάσταση, ενισχύει την καρδιοαναπνευστική λειτουργία και αποτελεί εξαιρετική επιλογή για άτομα με μυοσκελετικά προβλήματα, αφού δεν επιβαρύνει τις αρθρώσεις. Παράλληλα, συμβάλλει στην ψυχική ευεξία και αποτελεί μία ήπια, αλλά αποτελεσματική μορφή άσκησης για όλες τις ηλικίες.
Οι μικροοργανισμοί του νερού
Ωστόσο, ακόμη και οι πιο καλά συντηρημένες πισίνες μπορεί να αποτελέσουν εστία παθογόνων μικροοργανισμών, εάν δεν τηρούνται αυστηρά πρωτόκολλα καθαρισμού. Όπως επισημαίνει εκτενές ρεπορτάζ του BBC, το νερό σε δημόσιες ή ιδιωτικές πισίνες ενδέχεται να φιλοξενεί βακτήρια, ιούς ή παράσιτα, τα οποία προκαλούν κυρίως εντερικές, δερματικές ή αναπνευστικές λοιμώξεις.
Στην Αγγλία και την Ουαλία, εδώ και δεκαετίες οι πισίνες έχουν συνδεθεί με κρούσματα γαστρεντερίτιδας, κυρίως λόγω του παρασίτου κρυπτοσπορίδιο, το οποίο προκαλεί διάρροια, κοιλιακό άλγος και εμετό, με διάρκεια συμπτωμάτων που μπορεί να φτάσει έως δύο εβδομάδες. Αν και τα συμπτώματα στους υγιείς υποχωρούν, για τα μικρά παιδιά, τους ηλικιωμένους και τα ανοσοκατεσταλμένα άτομα, ο κίνδυνος επιπλοκών είναι σημαντικός.
Η πηγή μόλυνσης και η… κατάποση νερού
Η μετάδοση του κρυπτοσποριδίου συνδέεται με την απελευθέρωση περιττωμάτων στο νερό από μολυσμένα άτομα. Αυτό μπορεί να συμβεί ακόμη και όταν δεν υπάρχουν πλέον εμφανή συμπτώματα. Μια μελέτη στο Οχάιο των ΗΠΑ έδειξε ότι κατά τη διάρκεια μιας ώρας, ενήλικες καταπίνουν κατά μέσο όρο 21 ml νερού, ενώ τα παιδιά φτάνουν τα 49 ml. Έτσι, η πιθανότητα μόλυνσης αυξάνεται όσο αυξάνεται η χρήση μιας πισίνας.
Το παράσιτο αυτό είναι ανθεκτικό στο χλώριο και μπορεί να επιβιώσει για περισσότερο από μία εβδομάδα, ακόμη και σε σωστά χλωριωμένο νερό. Σε περιπτώσεις μόλυνσης απαιτείται εντατική διαδικασία απολύμανσης, όπως υπερχλωρίωση και φιλτράρισμα.
Οι λοιπές απειλές: βακτήρια, ιοί, μύκητες
Εκτός από το κρυπτοσπορίδιο, οι πισίνες ενδέχεται να φιλοξενούν και άλλα παθογόνα: σταφυλόκοκκος που προκαλεί δερματικές λοιμώξεις, λεγεωνέλλα που προσβάλλει το αναπνευστικό, ιούς όπως ο νοροϊός, και μύκητες που ευδοκιμούν σε υγρά αποδυτήρια. Η γνωστή «ωτίτιδα του κολυμβητή» προκαλείται από στασιμότητα νερού στον ακουστικό πόρο και αν και δεν είναι μεταδοτική, είναι εξαιρετικά ενοχλητική.
Σπάνιες αλλά σοβαρές λοιμώξεις, όπως αυτές που προκαλούνται από την acanthamoeba, επηρεάζουν κυρίως τα μάτια και απειλούν σοβαρά την όραση, ιδίως σε χρήστες φακών επαφής που δεν τηρούν τα βασικά μέτρα υγιεινής.
Πισίνα: Ο ρόλος του χλωρίου και τα όριά του
Το χλώριο, βασικός μηχανισμός απολύμανσης από τις αρχές του 20ού αιώνα, περιορίζει τη δράση βακτηρίων όπως η Salmonella, η Shigella και το Campylobacter, που προκαλούν εντερικές διαταραχές. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητά του εξαρτάται από τη σωστή συγκέντρωση και το pH του νερού. Ιοί όπως ο νοροϊός είναι πιο ανθεκτικοί, ενώ το κρυπτοσπορίδιο, όπως είδαμε, απαιτεί πρόσθετα μέτρα.
Η χαρακτηριστική μυρωδιά του «χλωρίου» προέρχεται στην πραγματικότητα από χλωραμίνες, ενώσεις που δημιουργούνται όταν το χλώριο αντιδρά με ιδρώτα, ούρα και άλλα οργανικά κατάλοιπα. Οι ενώσεις αυτές ερεθίζουν μάτια και αναπνευστικό, ιδίως σε εργαζόμενους που εκτίθενται συστηματικά στο περιβάλλον της πισίνας.
Προστασία στην πράξη: τι πρέπει να κάνουμε
Η ασφάλεια στην πισίνα ξεκινά από απλές προσωπικές συνήθειες:
-
Ντους πριν την είσοδο για απομάκρυνση ρύπων από το σώμα.
-
Αποφυγή κατάποσης νερού όσο είναι εφικτό.
-
Ενημέρωση του υπεύθυνου πισίνας σε περίπτωση ρύπανσης ή αδιαθεσίας.
-
Συχνός έλεγχος των επιπέδων χλωρίου και pH από τους διαχειριστές.
-
Καθαρισμός και ανανέωση του νερού στις ιδιωτικές πισίνες.
Πισίνα: Οφέλη που υπερτερούν
Παρά τις προκλήσεις, οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι οι σωστά συντηρημένες πισίνες δεν αποτελούν σοβαρή απειλή για τη δημόσια υγεία. Αντίθετα, προσφέρουν ένα ασφαλές και ευεργετικό περιβάλλον άσκησης και αναψυχής, εφόσον τηρούνται τα μέτρα υγιεινής και υπάρχει ευαισθητοποίηση τόσο από τις διοικήσεις όσο και από τους ίδιους τους λουόμενους.
Σε κάθε περίπτωση, ο πιο έξυπνος τρόπος για να απολαύσουμε την πισίνα το καλοκαίρι είναι ο ενημερωμένος – και ο προσεκτικός.
