Η Αυστραλία έγινε η πρώτη χώρα στον κόσμο που εφαρμόζει μια από τις πιο αυστηρές ρυθμίσεις στην ιστορία του διαδικτύου: πλήρη απαγόρευση πρόσβασης στα κοινωνικά δίκτυα για άτομα κάτω των 16 ετών. Μετά από μήνες έντονης δημόσιας συζήτησης, το μέτρο τίθεται πλέον σε ισχύ, αποκλείοντας τους έφηβους από δημοφιλείς πλατφόρμες όπως το TikTok, το Instagram και το Facebook. Το αν αυτό το «τολμηρό πείραμα», όπως το χαρακτηρίζουν διεθνή μέσα, θα αποδώσει, παραμένει άγνωστο. Ωστόσο, προκαλεί ήδη παγκόσμιες αναταράξεις στον τρόπο που οι κυβερνήσεις ρυθμίζουν τη χρήση του διαδικτύου από ανηλίκους.

Το αυστραλιανό μοντέλο και το παγκόσμιο ντόμινο ρυθμίσεων

Η πρωτοβουλία της Αυστραλίας έχει κινητοποιήσει σειρά χωρών που εξετάζουν παρόμοια μέτρα ή ενισχύουν τα ήδη υπάρχοντα. Στην Ευρώπη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει ζητήσει απαγόρευση πρόσβασης στα κοινωνικά δίκτυα για ανηλίκους κάτω των 16, ενώ η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δηλώνει ότι μελετά στενά την αυστραλιανή μέθοδο περιορισμού των αλγορίθμων που «εκμεταλλεύονται την ευαλωτότητα των παιδιών».

Η Νέα Ζηλανδία προετοιμάζει δικό της νομοθέτημα, βασισμένο σε κοινοβουλευτική έρευνα για τους κινδύνους των κοινωνικών δικτύων, ενώ η έκθεση αναμένεται στις αρχές του 2026. Στην Ασία, Πακιστάν και Ινδία ακολουθούν ένα υβριδικό μοντέλο, επιβάλλοντας αυστηρή επαλήθευση ηλικίας και γονική συναίνεση, χωρίς όμως πλήρη απαγόρευση.

Η Μαλαισία προχωρά σε πλήρη απαγόρευση για τους κάτω των 16 από το 2026 και απαιτεί ήδη άδειες λειτουργίας και συστήματα επαλήθευσης ηλικίας για πλατφόρμες με πάνω από 8 εκατομμύρια χρήστες.

Στην Ευρώπη, η Γαλλία εξετάζει απαγόρευση για κάτω των 15 ετών και εισαγωγή «ψηφιακής απαγόρευσης κυκλοφορίας» τη νύχτα, ενώ μελετά ακόμη και το έγκλημα της «ψηφιακής αμέλειας» για γονείς. Η Ισπανία ανεβάζει το όριο στα 16, η Νορβηγία προωθεί περιορισμούς για κάτω των 15 με σεβασμό στα θεμελιώδη δικαιώματα, και η Δανία σχεδιάζει πλήρη απαγόρευση για κάτω των 15 με πιθανές εξαιρέσεις για 13-14χρονα παιδιά.

Οι χώρες που αντιστέκονται και οι εναλλακτικές προσεγγίσεις

Δεν υιοθετούν όλες οι χώρες την ίδια γραμμή. Η Νότια Κορέα απορρίπτει την απαγόρευση των social media αλλά θα απαγορεύσει τα κινητά στις σχολικές αίθουσες από τον Μάρτιο του 2026.

Στην Ιαπωνία, η πόλη Τογιοάκε προτείνει μια ριζοσπαστική, καθολική λύση: μέγιστη ημερήσια χρήση δύο ωρών για όλες τις ηλικίες. Ο δήμαρχος Μασαφούμι Κόκι υποστηρίζει ότι η καθολικότητα των κανόνων είναι το κλειδί της αποδοχής τους. Παρά τις αντιδράσεις, το 40% των κατοίκων δηλώνει ότι αναθεώρησε τις συνήθειές του, ενώ το 10% περιόρισε τη χρήση.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η απόφαση της Αυστραλίας έχει πυροδοτήσει πολιτική και επιχειρηματική αντιπαράθεση. Μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες κατηγορούν την Καμπέρα ότι στοχοποιεί αμερικανικές επιχειρήσεις και ζήτησαν από τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ να παρέμβει. Η αμερικανική κυβέρνηση κάλεσε την Αυστραλή επίτροπο διαδικτυακής ασφάλειας Τζούλι Ίνμαν-Γκραντ να καταθέσει στο Κογκρέσο, όπου ο νόμος χαρακτηρίστηκε «απειλή για την ελευθερία λόγου Αμερικανών πολιτών» — κατηγορία την οποία η ίδια απέρριψε κατηγορηματικά.

Ρυθμίσεις χωρίς παγκόσμια συναίνεση

Παρά τις κοινές ανησυχίες για τις συνέπειες των κοινωνικών δικτύων στους ανηλίκους, η διεθνής εικόνα δείχνει κατακερματισμό. Δεν υπάρχει συμφωνία για ένα ενιαίο ηλικιακό όριο, ούτε για κοινή μεθοδολογία επιβολής. Ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η αυστραλιανή απαγόρευση αντιμετωπίζει σημαντικές τεχνικές προκλήσεις, ενώ ήδη πολλοί έφηβοι αναζητούν τρόπους παράκαμψης ή στρέφονται σε μικρότερες, λιγότερο ρυθμιζόμενες πλατφόρμες.

Το ερώτημα παραμένει: θα αποτελέσει η Αυστραλία πρότυπο για έναν νέο παγκόσμιο κανόνα ή παράδειγμα ενός μη εφαρμόσιμου μέτρου; Οι επόμενοι μήνες θα καθορίσουν αν η απόφαση της Καμπέρας μπορεί να αποτελέσει σημείο καμπής στη μάχη για την προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο ή αν θα μείνει στην ιστορία ως ένα ρυθμιστικό πείραμα με περιορισμένη αποτελεσματικότητα.

Διαβάστε επίσης:

Social media τέλος για τους εφήβους στην Αυστραλία

Gen Z και Social Media: Γιατί προτιμά το…  «σιωπηλό» προφίλ – Τι δείχνει έρευνα

Social media: Τι συμβαίνει στην ψυχική υγεία όταν κάνετε αποτοξίνωση μίας εβδομάδας