Σύμφωνα με δημοσίευμα του Politico, η Ελλάδα αντιμετωπίζει σοβαρή κρίση στην κτηνοτροφία. Η επιδημία ευλογιάς των προβάτων εξαπλώνεται γρήγορα, χιλιάδες ζώα χάνουν τη ζωή τους και η κυβέρνηση παραμένει αρνητική σε κάθε εμβολιασμό. Το αποτέλεσμα απειλεί τη φέτα, το διάσημο ελληνικό τυρί, και την οικονομία των παραγωγών.
Ελεύθεροι από τα εμβόλια, αλλά όχι από την απειλή
Όπως γράφει στο ρεπορτάζ της η Νεκταρία Σταμούλη, οι Έλληνες κτηνοτρόφοι ζητούν απεγνωσμένα εμβόλια για να σώσουν τα κοπάδια τους, τα οποία προσφέρονται δωρεάν από τις Βρυξέλλες. Παρά ταύτα, η κυβέρνηση της Αθήνας προτιμά τη σφαγή των μολυσμένων ζώων.
Η ευλογιά των προβάτων είναι τόσο μεταδοτική που οι διεθνείς κανονισμοί απαιτούν την άμεση σφαγή ολόκληρου του κοπαδιού, μόλις εμφανιστεί ένα μόνο κρούσμα. Από το πρώτο περιστατικό στη βόρεια Ελλάδα το 2024, οι αρχές έχουν σφάξει πάνω από 470.000 πρόβατα και κατσίκες και έχουν κλείσει περίπου 2.500 φάρμες.
Η κτηνοτροφία βρίσκεται στα όρια κατάρρευσης, θέτοντας σε κίνδυνο την προστατευόμενη φέτα, στην οποία διοχετεύεται το 80% του γάλακτος προβάτων και κατσίκας.
«Αν δεν υπάρξει άμεση αντίδραση, η φέτα θα γίνει είδος πολυτελείας», δηλώνει η Βάσω Φασούλα, κτηνοτρόφος από τη Θεσσαλία, που έχει περιορίσει τα 2.500 πρόβατά της για να τα προστατεύσει από τη μόλυνση.
Το εμβόλιο ως μοναδική λύση
Τα εμβόλια, διαθέσιμα δωρεάν από τις Βρυξέλλες, αποτελούν την κύρια εναλλακτική στη μαζική σφαγή. «Ο εμβολιασμός είναι το μοναδικό πρόσθετο μέτρο που μπορεί να σταματήσει νέα κρούσματα, να περιορίσει την εξάπλωση στην υπόλοιπη Ελλάδα και να μειώσει τον αριθμό των ζώων που πρέπει να σφαγούν», έγραψε ο Επίτροπος Ευημερίας Ζώων, Ολιβιέ Βάρχελι, προς την κυβέρνηση πέρυσι.
Παρά τις συστάσεις, η κυβέρνηση έχει απορρίψει επανειλημμένα την εφαρμογή του εμβολιασμού, επικαλούμενη το υψηλό οικονομικό κόστος και τον κίνδυνο για τις εξαγωγές. Η άρνηση έχει εξοργίσει τους κτηνοτρόφους και έχει επιδεινώσει τις εντάσεις με τις Βρυξέλλες σχετικά με σκάνδαλο αγροτικών επιδοτήσεων, ενώ θέτει σε κίνδυνο ένα από τα πιο διάσημα εξαγώγιμα προϊόντα της χώρας.
Οι κτηνοτρόφοι μπλοκάρουν τις εθνικές οδούς για πάνω από 40 ημέρες, απαιτώντας μαζικό εμβολιασμό και δηλώνοντας ότι δεν θα αποχωρήσουν έως ότου ξεκινήσει η εκστρατεία.
Αμφισβήτηση της κυβέρνησης και κατηγορίες για διαφθορά
Πίσω από την άρνηση του εμβολιασμού, οι επικριτές υποστηρίζουν ότι κρύβονται λάθος προτεραιότητες και προσπάθεια συγκάλυψης σκανδάλου. Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Κωνσταντίνος Τσιάρας, δήλωσε ότι μια εθνική εκστρατεία εμβολιασμού θα κατέτασσε την Ελλάδα ως χώρα ενδημικής ευλογιάς των προβάτων, γεγονός που θα μπορούσε να επηρεάσει τις εξαγωγές.
«Οι επιστήμονές μας είναι σαφείς», είπε τον Οκτώβριο. «Δεν συνιστούν τον εμβολιασμό. Οι κτηνοτρόφοι βρίσκονται σε δύσκολη θέση, αλλά δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα άλλο πέρα από το να ακολουθούμε την επιστημονική καθοδήγηση».
Η δήλωση ευλογιάς των προβάτων περιορίζει τις εξαγωγές ζώων, αλλά τα προϊόντα από επεξεργασμένο γάλα, όπως η φέτα, επηρεάζονται λιγότερο.
Το αλμυρό, λευκό, θρυμματισμένο τυρί -με προστατευόμενη ονομασία προέλευσης στην ΕΕ- είναι σημαντικός οικονομικός μοχλός. Η Ελλάδα παράγει πάνω από 97.000 τόνους φέτας ετησίως, πάνω από τα δύο τρίτα για εξαγωγή. Το 2024, οι εξαγωγές απέφεραν ρεκόρ €785 εκατ.
Οι κτηνοτρόφοι αντιδρούν
Οι κτηνοτρόφοι αναφέρουν ότι η τιμή της φέτας έχει ήδη αυξηθεί σημαντικά και θα αυξηθεί ακόμη περισσότερο την άνοιξη, όταν η έλλειψη θα γίνει εμφανής. Παρά ταύτα, η κυβέρνηση παραμένει αμετακίνητη. «Δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο στην Ελλάδα», λέει ο Χαράλαμπος Μπιλλίνης, πρύτανης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και μέλος της εθνικής επιστημονικής επιτροπής για τη διαχείριση της ευλογιάς των προβάτων. «Και δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο στην ΕΕ».
Αυτό είναι αλήθεια, αλλά δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει ασφαλής και αποτελεσματικός εμβολιασμός κατά της ευλογιάς των προβάτων.
Η νομοθεσία της ΕΕ προβλέπει δυνατότητα χρήσης εμβολίων εγκεκριμένων σε άλλες χώρες σε περίπτωση επανεμφάνισης ζωικών ασθενειών. Υπάρχουν διαθέσιμες δόσεις σε αποθέματα της ΕΕ, και οι Βρυξέλλες καλούν την Ελλάδα να επαναλάβει την επιτυχία της δεκαετίας του 1980.
«Η εμπειρία, η επιστήμη και η κτηνιατρική τεχνογνωσία υποστηρίζουν την ανάγκη επαναφοράς του εμβολιασμού στην Ελλάδα», έγραψε ο Ολιβιέ Βάρχελι.
Σύγκρουση απόψεων
Όπως υποστηρίζει ο Χαράλαμπος Μπιλλίνης, ο εμβολιασμός θα αύξανε τα θετικά τεστ, παρατείνοντας περιορισμούς στις εξαγωγές, ενώ ο ιός μπορεί να περιοριστεί με άλλους τρόπους. Οι κτηνοτρόφοι όμως διαφωνούν:
«Η ασθένεια δεν φεύγει από την Ελλάδα. Ήρθε για να μείνει, και χωρίς το εμβόλιο δεν θα εξαφανιστεί», λέει ο Γιώργος Τερζάκης, πρόεδρος τοπικής ένωσης κτηνοτρόφων στη Θεσσαλία.
Υποστηρίζει ότι η κυβέρνηση αρνείται τον εμβολιασμό όχι για επιστημονικούς λόγους αλλά για να καλύψει τις συνέπειες ενός αγροτικού σκανδάλου.
Το Ευρωπαϊκό Γραφείο Δημοσίου Εισαγγελέα διερευνά δεκάδες υποθέσεις καταχρήσεων αγροτικών επιδοτήσεων. «Αν τα ζώα μας εμβολιαζόταν, οι δόσεις θα αποκάλυπταν τον πραγματικό αριθμό ζώων», λέει ο Τερζάκης. Η κυβέρνηση απαντά ότι «έχει ακολουθήσει πιστά τις ευρωπαϊκές οδηγίες».
Πλημμύρες και επιδημίες
Καθώς η μόλυνση εξαπλώνεται, οι οικογένειες βλέπουν τα πρόβατα και τις κατσίκες τους να εξαφανίζονται μέσα σε μία μέρα, θαμμένα σε μεγάλους λάκκους, πολλές φορές στα κτήματα τους.
Κάποιοι έχουν στραφεί σε παράνομο εμβολιασμό. Η κυβέρνηση εκτιμά ότι έχουν χρησιμοποιηθεί πάνω από 1 εκατ. παράνομες δόσεις, παραμορφώνοντας τα επιδημιολογικά δεδομένα.
Η Θεσσαλία, που παράγει το ένα τέταρτο της ελληνικής τροφής, χτυπήθηκε από καταστροφικές πλημμύρες το 2023, ακολούθησαν επιδημίες ευλογιάς και πανούκλας το 2024. «Η ασθένεια εξαπλώθηκε σαν φωτιά. Δεν είχαμε χρόνο να αντιδράσουμε», λέει ο Δημήτρης Παπαζιάκας, κτηνοτρόφος κοντά στη Λάρισα. Έπρεπε να παρακολουθήσει τη σφαγή 350 προβάτων του. Στο χωριό Κουλούρι, μόνο μία στις 10 μονάδες λειτουργεί. Η Βάσω Φασούλα κρατά τα 2.500 πρόβατά της σε απομόνωση και απολυμαίνει τα πάντα, ανησυχώντας για τα ζώα που έχουν θαφτεί κοντά σε ποτάμια. «Αν γίνει άλλη πλημμύρα, όλα όσα έχουν θαφτεί θα αναδυθούν», προειδοποιεί.
Διαβάστε επίσης:
Βαρουφάκης: «Επεισόδιο» on air για τα… ναρκωτικά – «Μου κάνετε διάλεξη»
«Κατά ριπάς» οι αιτήσεις συνταξιοδότησης στον ΕΦΚΑ το 2025
Ο Γιοκαρίνης έγραψε τραγούδι για τον «Φραπέ» του ΟΠΕΚΕΠΕ: «Επικαλούμαι το δικαίωμα της σιωπής»
