Όπως αποκαλύπτει ρεπορτάζ του Politico, η έρευνα ακολουθεί εκθέσεις που ανατέθηκαν από την Ευρωπαϊκή Ένωση σε Έλληνες ελεγκτές, οι οποίοι διαπίστωσαν παρατυπίες όσον αφορά το κόστος του προγράμματος και τον τρόπο λειτουργίας του, ενώ το δημοσίευμα σημειώνει πως «η προσπάθεια της χώρας να συμμορφωθεί με τα πρότυπα διαχείρισης αποβλήτων των Βρυξελλών δεν δείχνει σημάδια βελτίωσης».
Μία από τις εκθέσεις, την οποία είδε το Politico, εντόπισε διάφορα προβλήματα στον τρόπο λειτουργίας των κέντρων ανακύκλωσης, συμπεριλαμβανομένης της παντελούς έλλειψης ελέγχου σχετικά με το τι συμβαίνει με τα απορρίμματα που συλλέγονται.
Η έρευνα της ΕΕ, υπό την ηγεσία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, έρχεται σε συνέχεια των διαχρονικών προβλημάτων της Ελλάδας σχετικά με την εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ για τη διαχείριση των αποβλήτων, τα οποία έχουν οδηγήσει στην επιβολή τεράστιων προστίμων στη χώρα, συνεχίζει το ρεπορτάζ.
Το επίμαχο έργο και το πρόστιμο
Όπως εξηγεί, το επίμαχο έργο αποτελείται από μια σειρά «μονάδων ανακύκλωσης» ή περιπτέρων που κατασκευάστηκαν από την ελληνική εταιρεία ανακύκλωσης TEXAN και είναι διασκορπισμένα σε όλη την Αττική, την Πελοπόννησο και την Κρήτη. Οι κάτοικοι της περιοχής μπορούν να λάβουν χρήματα σε αντάλλαγμα για την ανακύκλωση πλαστικών, μεταλλικών και γυάλινων αντικειμένων που δεν αφορούν συσκευασίες.
«Δεν υπάρχουν πληροφορίες από την οργανισμό διαχείρισης αποβλήτων της Αττικής EDSNA σχετικά με το τι συμβαίνει με τα απόβλητα μετά τη συλλογή τους, εκτός από μια αναφορά σχετικά με την τοποθέτησή τους σε μια εγκατάσταση αποθήκευσης TEXAN για το έτος 2023», αναφέρει η έκθεση που είδε το Politico, προσθέτοντας ότι δεν έχουν εγκατασταθεί όλες οι μονάδες αποθήκευσης.
Σύμφωνα με αξιωματούχο που γνωρίζει την υπόθεση, η έρευνα της EPPO βασίζεται στα ευρήματα των εκθέσεων της ελεγκτικής επιτροπής, μεταξύ άλλων εγγράφων.
Αξίζει να σημειωθεί πως το έργο των 220 εκατ. ευρώ συγχρηματοδοτήθηκε από την ΕΕ μέσω του Ευρωπαϊκού Επιχειρησιακού Προγράμματος.
Το 2023, η επιτροπή χρηματοοικονομικού ελέγχου επέβαλε στην EDSNA πρόστιμο ύψους 2,9 εκατομμυρίων ευρώ, αφού διαπίστωσε «σοβαρές παρατυπίες» στη σύμβαση προμήθειας που είχε ανατεθεί στην TEXAN.
Όπως αναφέρει το Politico, η εταιρεία είχε κερδίσει τον διαγωνισμό για το έργο, παρά το γεγονός ότι είχε υποδείξει ότι τα περίπτερα θα ήταν περίπου πέντε φορές πιο ακριβά από ό,τι θα κόστιζαν με βάση τις τιμές της αγοράς.
«Δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί εάν η EDSNA διερεύνησε ποιος θα ήταν ο λογικός προϋπολογισμός για τα κέντρα ανακύκλωσης, δεδομένου ότι η έρευνα αγοράς που διεξήγαγε και στην οποία αναφέρθηκε, δεν αφορούσε τουλάχιστον δύο ανεξάρτητες εταιρείες, αλλά δύο με κοινό συμφέρον και αποκλειστική σχέση, οι οποίες στη συνέχεια, φυσικά, υπέβαλαν τη μοναδική προσφορά στον εν λόγω διαγωνισμό και κέρδισαν τη σύμβαση», ανέφερε ξεχωριστή έκθεση, σύμφωνα με ρεπορτάζ των Data Journalists, το οποίο επικαλείται το Politico.
Μετά τον δεύτερο έλεγχο, που ολοκληρώθηκε τον Ιούλιο και αποκαλύφθηκε για πρώτη φορά από την «Καθημερινή», επιβλήθηκε δεύτερο πρόστιμο ύψους 3 εκατομμυρίων ευρώ, το ήμισυ του ποσού των κονδυλίων της ΕΕ που χρησιμοποιήθηκαν για τα κέντρα ανακύκλωσης στις τρεις περιφέρειες, όπως σημειώνεται στην έκθεση.
Οι κακές επιδόσεις της Ελλάδας στην ανακύκλωση
Δίνοντας τη μεγάλη εικόνα, το δημοσίευμα τονίζει στη συνέχεια πως η Ελλάδα είναι γνωστή για τις κακές επιδόσεις της στον τομέα της ανακύκλωσης αλλά και στην τήρηση της νομοθεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σύμφωνα με στοιχεία του 2022 της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας Eurostat, το ποσοστό ανακύκλωσης αστικών αποβλήτων στην Ελλάδα κυμάνθηκε γύρω στο 17%, σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ΕΕ που είναι 49%.
Η Ελλάδα φαίνεται επίσης να αποτυγχάνει αναφορικά με την υποχρέωσή της να ανακυκλώνει το 55% των αστικών αποβλήτων και το 65% των αποβλήτων συσκευασίας φέτος, σύμφωνα με την έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την εφαρμογή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας το 2025. Η χώρα είχε ήδη «αποτύχει κατά πολύ να επιτύχει τον στόχο του 2020 για ανακύκλωση του 50% των αστικών αποβλήτων», αναφέρει η έκθεση.
«Στην ΕΕ, η Ελλάδα είναι ένα από τα πέντε κράτη μέλη που πληρώνουν πρόστιμα για μη συμμόρφωση με τις περιβαλλοντικές πολιτικές. Μέχρι σήμερα, η χώρα έχει καταβάλει περίπου 230 εκατομμύρια ευρώ στις Βρυξέλλες για να αντισταθμίσει αυτές τις παραβιάσεις», αναφέρει το δημοσίευμα και συνεχίζει:
«Από τις 19 ανοιχτές υποθέσεις παράβασης κατά της Ελλάδας σε περιβαλλοντικά θέματα, έξι σχετίζονται με τη διαχείριση αποβλήτων, από την παράνομη απόθεση αποβλήτων έως την ακατάλληλη εφαρμογή των νόμων για τα απορρίμματα συσκευασίας. Εν τω μεταξύ, τοπικές ΜΚΟ έχουν επανειλημμένα προειδοποιήσει για συστημικές δυσλειτουργίες στον τομέα».
