Η επιμονή του Ντόναλντ Τραμπ στο ζήτημα της Γροιλανδίας φαίνεται πως έχει ανοίξει μια συζήτηση που μέχρι πρόσφατα δεν τολμούσε κανείς να διατυπώσει ανοιχτά στην Ευρώπη. Σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα του Politico, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και διπλωμάτες «ψιθυρίζουν» πλέον το ενδεχόμενο να τεθεί υπό αμφισβήτηση η αμερικανική στρατιωτική παρουσία και συνεργασία στην ευρωπαϊκή ήπειρο, εάν η Ουάσιγκτον επιμείνει σε εδαφικές διεκδικήσεις εις βάρος ενός κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ, όπως η Δανία.
Οι βάσεις ως μοχλός πίεσης
Το Politico σημειώνει ότι μια άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση ΗΠΑ – Ευρώπης θα ήταν αδιανόητη και, πιθανότατα, εξαιρετικά σύντομη. Ωστόσο, υπάρχουν άλλοι τρόποι αντίδρασης. Στο επίκεντρο αυτών των σεναρίων βρίσκονται οι αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις και οι επιχειρησιακές δυνατότητες που διαθέτουν οι Ηνωμένες Πολιτείες επί ευρωπαϊκού εδάφους, οι οποίες τους επιτρέπουν να προβάλλουν ισχύ στη Μέση Ανατολή και την Αφρική.
Το ερώτημα που τίθεται ολοένα και συχνότερα, έστω και κατ’ ιδίαν, είναι γιατί οι ΗΠΑ θα πρέπει να συνεχίσουν να απολαμβάνουν πρόσβαση σε ευρωπαϊκές βάσεις, ναυτικές και αεροπορικές διευκολύνσεις ή κρίσιμη υποστήριξη πληροφοριών, εάν ταυτόχρονα επιχειρούν να αφαιρέσουν κυρίαρχο έδαφος από μια ευρωπαϊκή χώρα.
Παρασκηνιακές συζητήσεις και φόβος κλιμάκωσης
Το θέμα θεωρείται τόσο εκρηκτικό ώστε αποφεύγεται συστηματικά από τις επίσημες ατζέντες των συνόδων κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ. Παρ’ όλα αυτά, πέντε αξιωματούχοι και διπλωμάτες επιβεβαίωσαν στο Politico ότι οι συζητήσεις για το πώς θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί ο Τραμπ διεξάγονται έντονα στο παρασκήνιο, σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Πέρα από το στρατιωτικό σκέλος, οι Ευρωπαίοι γνωρίζουν ότι διαθέτουν και άλλους μοχλούς πίεσης. Οι ΗΠΑ εξαρτώνται από την Ευρώπη ως βασικό εμπορικό εταίρο, ενώ οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δαπανούν δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως για την αγορά αμερικανικών οπλικών συστημάτων. Μια συντονισμένη αλλαγή στάσης θα μπορούσε να έχει σοβαρές οικονομικές και στρατηγικές επιπτώσεις.
Ο κίνδυνος, όπως παραδέχονται αρκετοί αξιωματούχοι, είναι ότι μια τόσο ωμή αντιπαράθεση θα μπορούσε να οδηγήσει γρήγορα σε πλήρη ρήξη της διατλαντικής σχέσης. Άλλοι, ωστόσο, εκτιμούν ότι υπό τον Τραμπ η συμμαχία έχει καταστεί ολοένα και πιο τοξική και ότι η Ευρώπη ίσως πρέπει να προετοιμαστεί για ένα μέλλον με μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία.
Μακρόν και «αλυσιδωτές επιπτώσεις»
Η πιο σαφής δημόσια προειδοποίηση προς την Ουάσιγκτον ήρθε από τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν. Μιλώντας στο υπουργικό του συμβούλιο, τόνισε ότι η Γαλλία δεν υποτιμά τις δηλώσεις για τη Γροιλανδία και προειδοποίησε πως οποιοδήποτε πλήγμα στην κυριαρχία ευρωπαϊκού και συμμαχικού κράτους θα είχε «αλυσιδωτές επιπτώσεις άνευ προηγουμένου». Διαβεβαίωσε, δε, ότι το Παρίσι θα σταθεί σε πλήρη αλληλεγγύη προς τη Δανία.
Γάλλος αξιωματούχος υπογράμμισε στο Politico ότι ο Μακρόν μετρά προσεκτικά κάθε λέξη του, χωρίς να επιβεβαιώνει αν επίκειται άμεση επικοινωνία με τον Τραμπ.
Από καθυστερήσεις έως ριζοσπαστικά σενάρια
Σύμφωνα με Ευρωπαίους διπλωμάτες, στο τραπέζι βρίσκονται πιο «ήπιες» επιλογές, όπως τακτικές καθυστέρησης, παρασκηνιακή πίεση προς τους Ρεπουμπλικανούς στην Ουάσιγκτον, αποστολή συμμαχικών στρατευμάτων στη Γροιλανδία ή ακόμη και επικοινωνιακές καμπάνιες στις ΗΠΑ. Παράλληλα, όμως, συζητούνται και πολύ πιο ριζοσπαστικά σενάρια, όπως η διακοπή της υποστήριξης προς τις αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις και, στη σκληρότερη εκδοχή τους, η ανάκτηση ελέγχου των αμερικανικών βάσεων.
Όπως παραδέχεται διπλωμάτης στο Politico, η ιδέα είναι να σταλεί το μήνυμα ότι «μας χρειάζεστε» και πως οποιαδήποτε μονομερής κίνηση θα έχει κόστος. Ταυτόχρονα, όμως, «κανείς δεν θέλει να μιλήσει ανοιχτά γι’ αυτό».
Η Ουκρανία ως ανασταλτικός παράγοντας
Κεντρικός λόγος για τον οποίο οι Ευρωπαίοι διστάζουν να κλιμακώσουν δημόσια είναι η Ουκρανία. Πολλοί θεωρούν την υποστήριξη του Τραμπ κρίσιμη για την παροχή αξιόπιστων εγγυήσεων ασφαλείας προς το Κίεβο στο πλαίσιο μιας μελλοντικής ειρηνευτικής συμφωνίας με τη Ρωσία.
Ταυτόχρονα, αρκετοί σύμμαχοι δυσκολεύονται να φανταστούν ένα σενάριο στο οποίο οι ΗΠΑ θα επιχειρούσαν να καταλάβουν τη Γροιλανδία με τη βία. «Ίσως είναι ευσεβής πόθος», παραδέχεται Ευρωπαίος διπλωμάτης, «αλλά πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι».
Δίκοπο μαχαίρι για το ΝΑΤΟ
Εντός του ΝΑΤΟ, όπου κάθε συζήτηση περί «τιμωρίας» των ΗΠΑ παραμένει σχεδόν απαγορευμένη, αρκετοί προειδοποιούν ότι η χρήση των βάσεων ως διαπραγματευτικό χαρτί θα λειτουργούσε ως δίκοπο μαχαίρι. Από τη μία, η Ευρώπη θα αποδυναμωνόταν περαιτέρω σε όρους εγγυήσεων ασφαλείας. Από την άλλη, οι ΗΠΑ θα έχαναν την πιο κρίσιμη πλατφόρμα επιχειρησιακών δυνατοτήτων τους.
Ο Μπεν Χότζες, πρώην διοικητής των αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη, εκτιμά ότι μια διακοπή συνεργασίας θα κόστιζε στην Ουάσιγκτον περίπου το μισό των δυνατοτήτων της στην ανταλλαγή πληροφοριών, ενώ θα απειλούσε και τις πωλήσεις αμερικανικών όπλων. Το 2024, η Ευρώπη ενέκρινε πιθανές διακρατικές συμβάσεις ύψους 76 δισ. δολαρίων, πάνω από το ήμισυ του παγκόσμιου συνόλου των ΗΠΑ.
Κατά τον Χότζες, η Ευρώπη μπορεί να συμβάλει στη διάσωση του ΝΑΤΟ και της διατλαντικής σχέσης όχι με αδιαφορία και υποχώρηση, αλλά αντιστεκόμενη ενεργά σε κινήσεις που απειλούν τα θεμέλια της συμμαχίας.
Πηγή: Politico
Διαβάστε επίσης:
Νότια Κορέα: Πέντε χρόνια φυλάκιση στον Γιουν για τον στρατιωτικό νόμο
Ζαχάροβα κατά Λονδίνου: «Παρατείνει τον πόλεμο και σπέρνει παγκόσμια αστάθεια»
