Με το «δάχτυλο στη σκανδάλη» βρίσκεται το ΝΑΤΟ, καθώς οι αλλεπάλληλες παραβιάσεις του εναέριου χώρου κρατών-μελών από ρωσικά μαχητικά αεροσκάφη και drones δημιουργούν σοβαρά διλήμματα στη Συμμαχία. Το Politico αναφέρει ότι το καίριο ερώτημα είναι γιατί μέχρι στιγμής η αντίδραση περιορίζεται σε αναχαιτίσεις και δεν έχει δοθεί εντολή για κατάρριψη.
Παραβιάσεις στον εναέριο χώρο
Το πιο πρόσφατο περιστατικό σημειώθηκε στην Εσθονία, όπου τρία ρωσικά MiG-31 παραβίασαν τον εναέριο χώρο για περίπου δώδεκα λεπτά, πριν αναχαιτιστούν από ιταλικά F-35. «Δεν εντοπίστηκε άμεση απειλή», δήλωσε ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, εξηγώντας ότι η Συμμαχία κινήθηκε βάσει των καθιερωμένων κανόνων εμπλοκής.
Λίγες ημέρες νωρίτερα, ρωσικά drones είχαν περάσει στον εναέριο χώρο της Πολωνίας, με τρία από αυτά να καταρρίπτονται από πολωνικά F-16 και ολλανδικά F-35.
Οι κανόνες εμπλοκής του ΝΑΤΟ
Οι κανόνες εμπλοκής του ΝΑΤΟ παραμένουν απόρρητοι, εγκρίνονται από το Βορειοατλαντικό Συμβούλιο και έχουν καθαρά αμυντικό χαρακτήρα. «Στόχος είναι η αποτροπή, η πρόληψη της σύγκρουσης και, μόνο αν όλα αποτύχουν, η άμυνα και η νίκη», εξήγησε η πρώην εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ, Οάνα Λουνγκέσκου.
Κάθε κράτος-μέλος έχει το δικαίωμα να δράσει αυτόνομα στον εναέριο χώρο του. Η Λιθουανία έχει ήδη θεσπίσει νέους κανονισμούς για ταχύτερη αντίδραση, ενώ η Ρουμανία εξετάζει αλλαγές μετά από επανειλημμένες παραβιάσεις από ρωσικά drones.
Κίνδυνος κλιμάκωσης
Ο Πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ προειδοποίησε ότι μια μονομερής κατάρριψη ρωσικού αεροσκάφους θα μπορούσε να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση. «Πρέπει να είμαι 100% βέβαιος ότι όλοι οι σύμμαχοι θα το αντιμετωπίσουν με τον ίδιο τρόπο. Διαφορετικά, θα μείνουμε μόνοι σε μια οξεία φάση της σύγκρουσης», είπε χαρακτηριστικά.
Αναλυτές σημειώνουν πως η στάση των ΗΠΑ υπό την κυβέρνηση Τραμπ επηρεάζει τις ευρωπαϊκές αποφάσεις, με αρκετούς να σχολιάζουν ότι «κανείς δεν θα ξεκινήσει τον Γ΄ Παγκόσμιο Πόλεμο για ένα επεισόδιο λίγων λεπτών».
Πιέσεις για πιο σκληρή απάντηση
Εσθονία, Λιθουανία και Τσεχία πιέζουν για αλλαγή των κανόνων εμπλοκής, ώστε να επιτραπεί η κατάρριψη ρωσικών μαχητικών σε περίπτωση νέων παραβιάσεων. Ο πρόεδρος της Τσεχίας, Πέτρ Πάβελ, δήλωσε ξεκάθαρα: «Πρέπει να απαντήσουμε κατάλληλα, ακόμη και με κατάρριψη».
Για μια τέτοια αλλαγή απαιτείται ομοφωνία στο Βορειοατλαντικό Συμβούλιο, αν και από το 2022 ο Ανώτατος Συμμαχικός Διοικητής Ευρώπης (SACEUR) έχει μεγαλύτερη ευχέρεια να προσαρμόζει τα επιχειρησιακά σχέδια.
Το προηγούμενο με την Τουρκία
Η τελευταία φορά που μέλος του ΝΑΤΟ κατέρριψε ρωσικό αεροσκάφος ήταν το 2015, όταν η Τουρκία κατέρριψε ένα Sukhoi-24M κοντά στα σύνορά της με τη Συρία. Η ενέργεια αυτή προκάλεσε σοβαρή διπλωματική κρίση, με τη Μόσχα να απαντά με οικονομικά μέτρα και τον πρόεδρο Ερντογάν να ζητά τελικά συγγνώμη.
Το δίλημμα της Συμμαχίας
Η Συμμαχία βρίσκεται πλέον μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα: από τη μία οι συνεχείς ρωσικές παραβιάσεις που φέρνουν σε δοκιμασία την αξιοπιστία της, κι από την άλλη ο κίνδυνος κλιμάκωσης σε περίπτωση κατάρριψης. Το Politico υπογραμμίζει ότι το ερώτημα παραμένει ανοιχτό: θα σκληρύνει το ΝΑΤΟ τη στάση του ή θα επιμείνει στη στρατηγική της ψυχραιμίας και της αποτροπής;
Διαβάστε επίσης:
