Βρισκόμενη ανάμεσα στις ΗΠΑ και τη Ρωσία, η Γροιλανδία έχει γίνει μια κρίσιμη πρώτη γραμμή καθώς η Αρκτική «ανοίγει» λόγω της υπερθέρμανσης του πλανήτη και δημιουργεί νέους εμπορικούς διαδρόμους μεταξύ Ανατολής και Δύσης.
Οι απειλές Τραμπ, που προηγουμένως είχαν φανεί απλά υπεροπτικές δηλώσεις, θεωρούνται τώρα ως ένα πρώιμο σημάδι για το πώς το λιώσιμο των πάγων μετατρέπει τη Γροιλανδία σε ένα πολύτιμο γεωπολιτικό σημείο ανάφλεξης. Και οι σημερινές δηλώσεις Πούτιν ότι αναδύονται σοβαρά σημεία ανάφλεξης δεν θεωρούνται τυχαίες, παρότι ο Ρώσος Πρόεδρος απέφυγε συγκεκριμένες αναφορές.
Ο θαλάσσιος πάγος λιώνει
Η μέση έκταση θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική τα τελευταία πέντε χρόνια ήταν 4,6 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα. Αυτό ισοδυναμεί περίπου με το μέγεθος της ΕΕ.
Ωστόσο, πρόκειται για μείωση 27% σε σύγκριση με τον μέσο όρο των 6,4 εκατομμυρίων τετραγωνικών χιλιομέτρων μεταξύ 1981 και 2010, σύμφωνα με στοιχεία του Εθνικού Κέντρου Δεδομένων Χιονιού και Πάγου . Η απώλεια θαλάσσιου πάγου είναι περίπου ισοδύναμη με το μέγεθος της Λιβύης.
Η συρρίκνωση των πάγων της Αρκτικής σημαίνει ότι, το καλοκαίρι, το παγοκάλυμμα δεν φτάνει πλέον στις ρωσικές και καναδικές ακτές. Και επειδή δεν υπάρχει στεριά κάτω από τον βόρειο πόλο, εκθέτει θάλασσες που κάποτε ήταν απρόσιτες.
Οι νέες ναυτιλιακές οδοί
Αυτό ανοίγει νέες ναυτιλιακές οδούς. Καθώς οι πολικές θάλασσες γίνονται πλεύσιμες για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα, οι διαδρομές που κάποτε περιορίζονταν σε παγοθραυστικά έχουν γίνει εμπορικοί διάδρομοι.
Η πιο ανεπτυγμένη είναι η βόρεια θαλάσσια διαδρομή, η οποία επικαλύπτει το βορειοανατολικό πέρασμα και εκτείνεται κατά μήκος των αρκτικών ακτών της Ρωσίας από την Ευρώπη έως την Ασία. Αποτελεί κεντρικό στοιχείο των φιλοδοξιών της Μόσχας .
Δυτικότερα, το βορειοδυτικό πέρασμα διασχίζει το αρκτικό αρχιπέλαγος του Καναδά, ενώ μια κεντρική αρκτική διαδρομή κατά μήκος του βόρειου πόλου αναδύεται επίσης στον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.
Αυτό επανασχεδιάζει τον παγκόσμιο εμπορικό χάρτη, προσθέτοντας διαδρομές που θα μπορούσαν να προσφέρουν εναλλακτικές λύσεις στη διώρυγα του Σουέζ και να μειώσουν το ταξίδι από τη δυτική Ευρώπη στην ανατολική Ασία σχεδόν στο μισό.
Το 2025, το πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων Istanbul Bridge έγινε το πρώτο πλοίο τακτικών γραμμών που ταξίδεψε από την Κίνα στην Ευρώπη μέσω της βόρειας θαλάσσιας διαδρομής, γνωστής και ως συντόμευση του «Πολικού Δρόμου του Μεταξιού».
Δεδομένα από το Marine Exchange of Alaska , έναν οργανισμό θαλάσσιας παρακολούθησης , έδειξαν ότι υπήρξαν 665 διελεύσεις μέσω του ορίου Bering, που χωρίζει τη Ρωσία από τις ΗΠΑ, το 2024, αύξηση 175% από 242 το 2010.
Αυτές οι διαδρομές δεν είναι απαλλαγμένες από κινδύνους, οι οποίοι επηρεάζουν την εμπορική τους βιωσιμότητα.
Η Σεραφίμα Αντρέεβα, ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Φρίτγιοφ Νάνσεν με έδρα τη Νορβηγία, λέει ότι η Μόσχα στοχεύει στη χρήση του βορειοανατολικού περάσματος από την Ευρώπη στην Ασία «όλο το χρόνο» και επενδύει σε μεγάλα ποσά σε πυρηνικά παγοθραυστικά.
Αλλά τα πλοία εξακολουθούν να κολλάνε στον πάγο, λέει η Αντρέεβα, προσθέτοντας: «Ακόμα και τώρα υπάρχουν περιστασιακά προβλήματα με τη χρήση της διαδρομής ακόμη και το ‘καλοκαίρι’».
Δεν είναι μόνο οι ΗΠΑ που «κοιτούν» στην Αρκτική
Αρκετά αρκτικά έθνη έχουν διεκδικήσεις στην Αρκτική: ο Καναδάς, η Δανία , η Νορβηγία, η Ρωσία και οι ΗΠΑ.
Η Επιτροπή του ΟΗΕ για τα Όρια της Υφαλοκρηπίδας (CLCS) διατυπώνει συστάσεις προς τα παράκτια κράτη σχετικά με αυτούς τους ισχυρισμούς.
Οι ΗΠΑ έχουν ήδη στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία
Η απομακρυσμένη βάση Πιτουφίκ στη βορειοδυτική Γροιλανδία φιλοξενεί συστήματα προειδοποίησης για πυραύλους, πυραυλική άμυνα και διαστημικές επιχειρήσεις για τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ.
Η Ρωσία έχει ανοίξει αρκετές στρατιωτικές βάσεις την τελευταία δεκαετία, καθώς και έχει αποκαταστήσει παλιές σοβιετικές υποδομές και αεροδρόμια.
Το 2018, η Κίνα αυτοανακηρύχθηκε «κράτος κοντά στην Αρκτική» σε μια προσπάθεια να αποκτήσει μεγαλύτερη επιρροή στην περιοχή.
Η Αντρέεβα λέει: «Έχει υπάρξει αυξημένο στρατιωτικό ενδιαφέρον για την Αρκτική τα τελευταία 10 με 15 χρόνια και το τοπίο έχει αλλάξει σημαντικά από το 2022 (όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία)».
Πώς επηρέασε η ένταξη στο ΝΑΤΟ της Φιλανδίας και της Ρωσίας
Προσθέτει ότι η πρόσφατη ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ έχει αναδιαμορφώσει το τοπίο ασφαλείας, αυξάνοντας την εστίαση στις Σκανδιναβικές χώρες ως συλλογικότητα. Αυτό έχει εδραιώσει την επιθυμία της Ρωσίας να ασκήσει έλεγχο σε περιοχές όπως η χερσόνησος Κόλα και το προπύργιο του Μπάρεντς.
Οι χώρες του ΝΑΤΟ έχουν ενισχύσει τη ναυτική τους παρουσία στην Αρκτική και έχουν ανακοινωθεί αυξημένες κατασκευές παγοθραυστικών. Με την επέκταση του ΝΑΤΟ στις σκανδιναβικές χώρες, η πολεμική αεροπορία της Δανίας έχει ενσωματωθεί περισσότερο με τη Φινλανδία, τη Νορβηγία και τη Σουηδία. Το 2024, η Κίνα ανέπτυξε τρία παγοθραυστικά στην Αρκτική.
Τα κρίσιμα ορυκτά της Γροιλανδίας
Η Γροιλανδία είναι επίσης σημαντική στον παγκόσμιο ανταγωνισμό για κρίσιμα ορυκτά. Το νησί κατατάσσεται όγδοο στον κόσμο σε αποθέματα σπάνιων γαιών, τα οποία εκτιμώνται σε 1,5 εκατομμύρια τόνους από την Αμερικανική Γεωλογική Υπηρεσία .
Φιλοξενεί δύο από τα μεγαλύτερα γνωστά κοιτάσματα, στο Kvanefjeld και στο Tanbreez. Το ενδιαφέρον των ξένων για αυτά αυξάνεται. Η κινεζική Shenghe Resources είναι ο μεγαλύτερος μέτοχος στο έργο Kvanefjeld, κατέχοντας ποσοστό 12,5%, σύμφωνα με το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών .
Δεν έχει πραγματοποιηθεί ακόμη εξόρυξη σπάνιων γαιών λόγω της δυσπρόσιτης περιοχής. Μόνο περίπου το 20% της Γροιλανδίας δεν έχει πάγους και μεγάλο μέρος του νησιού είναι απρόσιτο για μεγάλα τμήματα του έτους.
Αλλά καθώς οι ναυτιλιακές οδοί γίνονται πιο βιώσιμες, η υπερθέρμανση του πλανήτη αρχίζει επίσης να μεταβάλλει αυτήν την εξίσωση και η υποχώρηση των πάγων εκθέτει νέους ορυκτούς πόρους.
Πηγή: Guardian
Διαβάστε επίσης:
Ρωσία: «Αδιανόητοι οι ισχυρισμοί περί απειλής μας στη Γροιλανδία»
Δίκη Βαλυράκη: Σοβαρές καταγγελίες κατά του Λιμενικού – Οι διάλογοι στο δικαστήριο
Τουρκία: Νέες παραβιάσεις στο Αιγαίο και σχόλια για τον «Κίμωνα»
