Περισσότερα από 20 χρόνια έχουν περάσει από τότε που μια καναδική ερευνητική αποστολή ισχυρίστηκε πως ανακάλυψε δομές αστικού τύπου στο βυθό των δυτικών ακτών της Κούβας – μια πιθανή βυθισμένη αρχαία πόλη, ικανή να αλλάξει όσα γνωρίζουμε για την ανθρώπινη ιστορία.
Η ανακάλυψη του 2001
Το 2001, η εταιρεία Advanced Digital Communications, σε συνεργασία με Κουβανούς επιστήμονες, χαρτογραφούσε με sonar τον βυθό της Καραϊβικής, όταν κατέγραψε συμμετρικές, γεωμετρικές δομές που θύμιζαν ρυμοτομία πόλης. Οι σχηματισμοί εντοπίστηκαν σε βάθος περίπου 650 μέτρων και κάλυπταν έκταση αρκετών τετραγωνικών χιλιομέτρων.
Ακολούθησε αποστολή με ρομποτικό υποβρύχιο, το οποίο κατέγραψε τεράστιες λίθινες πλάκες, ορισμένες από τις οποίες φάνηκαν να έχουν λεία επιφάνεια και «κατεργασμένο» σχήμα, παρόμοιο με γρανίτη.
Παλαιότερη από τις πυραμίδες;
Αν αυτές οι δομές είναι πράγματι ανθρώπινης κατασκευής, τότε – με βάση το βάθος στο οποίο βρέθηκαν – θα έπρεπε να έχουν κατασκευαστεί πριν από τουλάχιστον 50.000 χρόνια, δηλαδή πολύ πριν από τις πρώτες γνωστές οργανωμένες κοινωνίες. Μόνο η πλήρης κατακρήμνιση εδάφους ή η γεωλογική βύθιση σε τεράστια χρονική κλίμακα θα μπορούσε να το εξηγήσει, κάτι που όμως θέτει υπό αμφισβήτηση τη χρονολογία του ανθρώπινου πολιτισμού όπως τον γνωρίζουμε.
Για σύγκριση, οι πυραμίδες της Γκίζας χρονολογούνται μόλις 4.500 χρόνια πριν.
Η επιστημονική επιφύλαξη
Ο Manuel Iturralde, επικεφαλής γεωλόγος του Φυσικού Μουσείου της Κούβας και συνεργάτης της αποστολής, χαρακτήρισε τις δομές «ιδιαίτερα παράξενες» και «χωρίς εύκολη γεωλογική εξήγηση». Παρά ταύτα, αναγνώρισε ότι η φύση μπορεί να δημιουργήσει σχήματα που παραπέμπουν σε ανθρώπινη δραστηριότητα, ειδικά σε περιβάλλοντα υψηλής πίεσης και με ποικίλες εναποθέσεις.
Η απουσία αρχαιολογικών αποδείξεων (όπως κεραμικά, εργαλεία ή επιγραφές) κρατά την επιστημονική κοινότητα επιφυλακτική.
Το πρόβλημα του βάθους
Το μεγαλύτερο «αγκάθι» στην υπόθεση είναι το ίδιο το βάθος: 650 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Για να έχει κατασκευαστεί εκεί οποιοδήποτε ανθρώπινο έργο σε ξηρά περιοχή, το σημείο θα έπρεπε να είχε βυθιστεί σταδιακά σε χρονικό ορίζοντα δεκάδων χιλιάδων ετών.
Κάτι τέτοιο αμφισβητείται έντονα από γεωλόγους, καθώς δεν υπάρχουν γνωστές γεωδυναμικές διεργασίες στην περιοχή που να εξηγούν τέτοιας κλίμακας καθίζηση σε τόσο σύντομο γεωλογικό διάστημα.
Από την επιστήμη… στις θεωρίες συνωμοσίας
Όπως ήταν αναμενόμενο, η υπόθεση πυροδότησε κύμα θεωριών: από όσους μιλούν για τη Χαμένη Ατλαντίδα, έως εκείνους που κάνουν λόγο για εξωγήινους πολιτισμούς και προϊστορικές υπερδυνάμεις που εξαφανίστηκαν μυστηριωδώς.
Το γεγονός ότι δεν συνεχίστηκαν επισήμως ερευνητικές αποστολές μετά το 2005, ενίσχυσε την πεποίθηση πως ίσως υπάρχουν πληροφορίες που “κρατούνται” σκόπιμα στο σκοτάδι.
Η απουσία οποιασδήποτε επίσημης κατάληξης, σε συνδυασμό με την πολιτική κλειστότητα της Κούβας για πολλά χρόνια, επέτρεψε σε πλήθος αφηγήσεων να αναπτυχθούν χωρίς αντίλογο.
Τι γνωρίζουμε σήμερα;
- Δεν υπάρχει επιβεβαιωμένη αρχαιολογική τεκμηρίωση που να αποδεικνύει ότι πρόκειται για πόλη.
- Το σημείο παραμένει ανεξερεύνητο σε βάθος από το 2005 και μετά.
- Το γεωλογικό βάθος και η μορφολογία εξακολουθούν να προκαλούν ερωτήματα.
- Η υπόθεση δεν έχει ποτέ διαψευστεί επίσημα, αλλά ούτε και επιβεβαιώθηκε από ανεξάρτητους φορείς.
Το ερώτημα παραμένει
Μπορεί οι δομές να είναι φυσικοί σχηματισμοί που μοιάζουν με κτίσματα; Ή μήπως πρόκειται για το μεγαλύτερο αρχαιολογικό εύρημα που αγνοήθηκε ποτέ;
Όποια κι αν είναι η απάντηση, ένα είναι βέβαιο: η μυστηριώδης “χαμένη πόλη” της Κούβας εξακολουθεί να προκαλεί το ενδιαφέρον όσων πιστεύουν πως δεν έχουμε ακόμα ανακαλύψει ολόκληρη την ιστορία του ανθρώπου.
