Η Βρετανία έχασε μέσα σε μία δεκαετία το πλεονέκτημα που είχε έναντι της Ιταλίας, ενώ την ίδια στιγμή βρέθηκε ακόμη πιο πίσω από τη Γαλλία. Τα νέα στοιχεία για το κατά κεφαλήν ΑΕΠ δείχνουν μια ανατροπή-έκπληξη στην ευρωπαϊκή οικονομική ιεραρχία, με την Ιταλία –παραδοσιακά συνώνυμη της στασιμότητας– να καλύπτει σχεδόν πλήρως τη διαφορά της με το Ηνωμένο Βασίλειο.
Πίσω από αυτή την εικόνα κρύβονται η υποτονική ανάπτυξη, η μεγάλη πληθυσμιακή αύξηση και ο υψηλός πληθωρισμός που διαβρώνουν το βιοτικό επίπεδο στη Βρετανία.
Στασιμότητα στο βιοτικό επίπεδο
Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ στη Βρετανία παρέμεινε στάσιμο το 2024 και είχε μειωθεί το 2023, χρονιές κρίσιμες για την άνοδο των Εργατικών υπό τον Κιρ Στάρμερ. Η νέα κυβέρνηση εξετάζει το συγκεκριμένο δείκτη ως μέτρο ευημερίας των πολιτών, υποσχόμενη να βελτιώσει το βιοτικό επίπεδο.
Σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε όρους ισοτιμίας αγοραστικής δύναμης φτάνει σήμερα τα 54.556 δολάρια: μόλις 500 δολάρια πάνω από την Ιταλία και περίπου 1.700 δολάρια πίσω από τη Γαλλία. Το 2016, πριν το Brexit, η Βρετανία ήταν στο ίδιο επίπεδο με τη Γαλλία και 4.000 δολάρια πάνω από την Ιταλία.
Οι λόγοι της υποχώρησης
Οικονομολόγοι, όπως ο Andrew Goodwin της Oxford Economics, εξηγούν ότι η «σύγκλιση» με την Ιταλία δεν οφείλεται τόσο σε πρόοδο της Ρώμης, όσο σε υποαπόδοση του Λονδίνου. Οι δημογραφικές τάσεις, η αδύναμη παραγωγικότητα και η αύξηση του πληθυσμού λόγω μετανάστευσης έφεραν πίεση στο κατά κεφαλήν εισόδημα.
Μεταξύ 2015 και 2023, ο πληθυσμός αυξήθηκε κατά 5% – πάνω από 1 εκατομμύριο άτομα. Όμως πολλοί μετανάστες εγκαθίστανται στη χώρα για σπουδές ή για οικογενειακούς λόγους και όχι για εργασία, γεγονός που περιορίζει τη θετική τους συνεισφορά στην παραγωγικότητα, όπως σημειώνει ο George Buckley της Nomura.
Από κρίση σε κρίση
Η βρετανική οικονομία πέρασε από μια αλυσίδα κρίσεων:
- Το δημοψήφισμα του Brexit το 2016 και η αβεβαιότητα που ακολούθησε.
- Η πανδημία του κορωνοϊού, που έπληξε ιδιαίτερα τις υπηρεσίες.
- Η πληθωριστική κρίση, με τις τιμές στη Βρετανία να αυξάνονται πιο έντονα σε σχέση με Γαλλία και Ιταλία.
Παρά την ανάπτυξη 1,1% στο πρώτο εξάμηνο του 2025, καλύτερη από άλλες χώρες του G7, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ παραμένει σχεδόν στάσιμο σε σχέση με την προ πανδημίας περίοδο.
Η ευρωπαϊκή σύγκριση
Την τελευταία δεκαετία, η Βρετανία είχε συνολική ανάπτυξη κατά κεφαλήν ΑΕΠ 5%, έναντι 13% της Ιταλίας και 4% της Γερμανίας. Η Γερμανία παραμένει πλουσιότερη κατά κεφαλήν, αλλά το Λονδίνο εμφανίζεται πιο κοντά στο Μιλάνο παρά στο Παρίσι.
Το γεγονός ότι η Ιταλία, χώρα-σύμβολο οικονομικής αδράνειας, έφτασε τόσο κοντά, αποτελεί ηχηρή προειδοποίηση για τη βρετανική κυβέρνηση.
Πολιτικές συνέπειες
Η οικονομική πραγματικότητα τροφοδοτεί το πολιτικό κλίμα. Η μετανάστευση αναδεικνύεται σε μείζον ζήτημα για τους ψηφοφόρους, ενισχύοντας τα ποσοστά του Reform UK του Νάιτζελ Φάρατζ, που σε πολλές δημοσκοπήσεις προηγείται των Εργατικών.
Για τον Κιρ Στάρμερ, η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στο βιοτικό επίπεδο και η ανάσχεση της κοινωνικής δυσαρέσκειας είναι καθοριστικά στοιχήματα, καθώς η οικονομία του Ηνωμένου Βασιλείου δείχνει να κινείται με χαμηλότερη ταχύτητα σε σύγκριση με τους ευρωπαίους ανταγωνιστές.
Το μεγάλο ερώτημα
Η Βρετανία εξακολουθεί να είναι μια από τις ισχυρότερες οικονομίες της Ευρώπης. Όμως το γεγονός ότι η Ιταλία –μια χώρα που για χρόνια θεωρούνταν «ασθενής» της Ευρωζώνης– έχει φτάσει στο ίδιο επίπεδο σε κατά κεφαλήν όρους, δημιουργεί ερωτήματα για το μέλλον της βρετανικής ανταγωνιστικότητας.
Θα μπορέσει η κυβέρνηση Στάρμερ να αντιστρέψει την τάση ή θα δει το Ηνωμένο Βασίλειο να χάνει κι άλλο έδαφος στην ευρωπαϊκή οικονομική κούρσα;
