Η Ευρωπαϊκή Ένωση ανακοίνωσε στις 19 Νοεμβρίου το νέο γενικό σχέδιο για την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ), το AI Omnibus, το οποίο παρουσιάστηκε ως εργαλείο επιτάχυνσης της αξιοποίησης της ΤΝ και εναρμόνισης του κανονιστικού πλαισίου. Ωστόσο, η πρώτη ανάγνωση του σχεδίου αποκαλύπτει μια πλήρη ανατροπή του προηγούμενου ευρωπαϊκού πλαισίου, που περιλάμβανε το AI Act, το GDPR, το AI Continent και το Apply AI, ακυρώνοντας την προηγούμενη στρατηγική για χρηστή, ηθική και δίκαιη αξιοποίηση της ΤΝ.
Στροφή 180 μοιρών και πιέσεις από τις Big Tech
Το «AI Omnibus», σύμφωνα με τεκμηριωμένες αναλύσεις του Guardian και του Politico, αποτελεί συνειδητή αναδίπλωση απέναντι στις ίδιες τις δεσμεύσεις της Ευρώπης για ψηφιακά δικαιώματα και τεχνολογική κυριαρχία. Το κείμενο των Βρυξελλών, το οποίο φέρεται να φέρει τη σφραγίδα των πιέσεων από την κυβέρνηση Τραμπ και την οικονομική αγωνία της έκθεσης Ντράγκι, μετατρέπει τους αυστηρούς ευρωπαϊκούς κανόνες για την ΤΝ σε χαλαρούς οδηγούς καλής συμπεριφοράς. Ουσιαστικά, ανοίγει τον δρόμο στην ανεξέλεγκτη χρήση δεδομένων και ψηφιακού περιεχομένου, τα οποία αποτελούν την «πρώτη ύλη» της Νέας Ψηφιακής Οικονομίας, υποβοηθώντας έτσι μια νέα πρωταρχική συσσώρευση κεφαλαίου από τους ήδη υφιστάμενους ψηφιακούς κολοσσούς.
Οι αλλαγές που φέρνει το σχέδιο είναι σαρωτικές:
Πρώτον, το νομοσχέδιο καθυστερεί επ’ αόριστον τον Κανονισμό για την ΑΙ (AI Act). Συστήματα «υψηλού κινδύνου» –όπως αλγόριθμοι που βαθμολογούν εξετάσεις ή χειρουργικά ρομπότ– κερδίζουν 18 επιπλέον μήνες χάριτος με την επίσημη δικαιολογία της «περιόδου προσαρμογής». Η ουσία, όμως, είναι η παράταση ζωής σε εφαρμογές που δεν συμμορφώνονται.
Δεύτερον, το σχέδιο διαλύει de facto το GDPR από μέσα. Πλέον, επιτρέπεται η «ανεξέλεγκτη χρήση των πιο ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων» για την εκπαίδευση μοντέλων ΤΝ, ενώ παράλληλα καταργείται η υποχρέωση συγκατάθεσης για τα cookies. Αυτό σημαίνει ότι ο χρήστης χάνει τον έλεγχο των δεδομένων που παράγει η ίδια του η συσκευή.
Παρασκηνιακό lobbying
Οι αλλαγές αυτές δεν προήλθαν ύστερα από διαβούλευση με την κοινωνία των πολιτών, αλλά μετά από παρασκηνιακό lobbying, το οποίο ομολογούν και οι ίδιοι οι μεγιστάνες της ψηφιακής βιομηχανίας. Η Computer & Communications Industry Association (Amazon, Apple, Google, Meta) δήλωσε ευθαρσώς ότι «οι προσπάθειες απλούστευσης δεν πρέπει να σταματήσουν εδώ». Η απάντηση της Επιτροπής –ότι δεν κοιτάζει τις Big Tech, αλλά τις startups– κρίνεται αφελής, καθώς οι μόνοι κερδισμένοι είναι όσοι διαθέτουν ήδη τεράστια νομικά τμήματα συμμόρφωσης.
Το οικονομικό επιχείρημα της εξοικονόμησης 5 δισ. ευρώ ως το 2029 δεν μπορεί να συγκριθεί με το κόστος των δικαιωμάτων που θυσιάζονται: απώλεια εμπιστοσύνης των πολιτών, αποδυνάμωση του ευρωπαϊκού μοντέλου προστασίας δεδομένων και ένα νομικό κενό που θα εκμεταλλευτούν ακριβώς οι πλατφόρμες που υποτίθεται ότι ελέγχονται.
Η Ευρώπη, που κάποτε πρωτοπορούσε δημιουργώντας ένα πλαίσιο εξασφάλισης της ιδιωτικότητας και των προσωπικών δεδομένων, τώρα με μια εντυπωσιακή «κωλοτούμπα» το ακυρώνει. Το «Omnibus» δεν απλοποιεί· απορρυθμίζει. Και το τίμημα θα το πληρώσουν πρώτα οι ίδιοι οι Ευρωπαίοι πολίτες, των οποίων τα πιο ευαίσθητα δεδομένα μετατρέπονται σε πρώτη ύλη για αλγόριθμους που δεν θα υπόκεινται πλέον σε ουσιαστικό έλεγχο.
Διαβάστε επίσης:
Θύελλα στην Κομισιόν: Η σύλληψη Μογκερίνι δοκιμάζει τη φον ντερ Λάιεν
Ακυρώθηκε η κρίσιμη συνάντηση Ζελένσκι-Γουίτκοφ και Κούσνερ στις Βρυξέλλες
