Ένα νέο αποθεματικό της τάξης των 3 δισ. ευρώ έχει δημιουργηθεί από την αύξηση των εσόδων μέσω της καταπολέμησης της φοροδιαφυγής, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του οικονομικού επιτελείου. Το ποσό αυτό, που προέρχεται κυρίως από τεχνικές παρεμβάσεις όπως η διασύνδεση POS και ταμειακών, η καθολική χρήση POS και το «κλείδωμα» των δηλώσεων ΦΠΑ, χαρακτηρίζεται από τις αρχές ως «μόνιμου χαρακτήρα» έσοδο.
Ωστόσο, παρά το θετικό δημοσιονομικό σήμα, το ερώτημα παραμένει: πώς αξιοποιούνται αυτά τα κονδύλια – και σε ποιους πραγματικά επιστρέφονται;
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, 2 δισ. ευρώ έχουν ήδη ενσωματωθεί στον φετινό προϋπολογισμό, ενώ το υπόλοιπο 1 δισ. ευρώ μεταφέρεται για την περίοδο 2026-2027. Η κυβέρνηση εκτιμά ότι η ετήσια απόδοση των μέτρων κατά της φοροδιαφυγής θα ξεπερνά τα 3 δισ. ευρώ, όμως οι κοινωνικές παρεμβάσεις που απορρέουν από αυτό παραμένουν συγκρατημένες, και σε μεγάλο βαθμό μη στοχευμένες.
Έρχεται «πακέτο» ΔΕΘ – μετρημένο και χωρίς εκπλήξεις
Το οικονομικό πακέτο που θα ανακοινώσει ο Πρωθυπουργός στη φετινή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης τοποθετείται κοντά στο 1,5 δισ. ευρώ, με βασική επιδίωξη τη στήριξη της μεσαίας τάξης μέσω φορολογικών ελαφρύνσεων. Από το συνολικό ποσό, 1 δισ. ευρώ προέρχεται από την περσινή υπεραπόδοση του προϋπολογισμού, ενώ 500 εκατ. ευρώ εξασφαλίστηκαν μέσω της ειδικής ρήτρας διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες.
Παρά τις θετικές ενδείξεις για δημοσιονομικό χώρο, κυβερνητικές πηγές εμφανίζονται αποφασισμένες να κρατήσουν «χαμηλά τον πήχη», αποφεύγοντας υπερβολικές εξαγγελίες, την ώρα που οι ανάγκες της κοινωνίας –από τη στέγαση μέχρι τη στήριξη των οικογενειών– πιέζουν ασφυκτικά.
Κλειδί η φορολογική αναμόρφωση
Το μεγάλο ερώτημα είναι αν το 1,5 δισ. αρκεί για να υλοποιηθούν μέτρα που έχουν ήδη εξαγγελθεί, όπως η νέα φορολογική κλίμακα με έμφαση στη μεσαία τάξη, οι παρεμβάσεις στο στεγαστικό, και η στήριξη οικογενειών με παιδιά. Μόνο η αλλαγή στον φορολογικό συντελεστή του δεύτερου εισοδηματικού κλιμακίου εκτιμάται ότι μπορεί να κοστίσει 600 εκατ. ευρώ, ενώ η γενικότερη αναμόρφωση μπορεί να ξεπεράσει το 1 δισ. ευρώ.
Παράλληλα, η κυβέρνηση επεξεργάζεται:
- Τιμαριθμοποίηση της φορολογικής κλίμακας, ώστε να μην τιμωρείται η ονομαστική αύξηση των εισοδημάτων λόγω πληθωρισμού.
- Ελαφρύνσεις στον ΕΝΦΙΑ για οικογένειες με παιδιά.
- Περιορισμό των τεκμηρίων διαβίωσης, που συχνά επιβαρύνουν δυσανάλογα χαμηλόμισθους και συνταξιούχους.
- Στοχευμένες μειώσεις για επαγγελματίες, με αναπροσαρμογή του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος.
- Φορολογικά κίνητρα για διάθεση ακινήτων προς ενοικίαση, με αλλαγές στη φορολόγηση των ενοικίων ώστε να αντιμετωπιστεί η στεγαστική κρίση.
Πλεόνασμα με κοινωνικό αποτύπωμα ή λογιστικό στόχο;
Παρά την εμφανή βελτίωση των δημοσίων οικονομικών –με το πρωτογενές πλεόνασμα στο α’ εξάμηνο να φτάνει τα 4,667 δισ. ευρώ, υπερδιπλάσιο από τον στόχο–, τα μέτρα που συζητούνται δεν ανταποκρίνονται ακόμη στις ανάγκες μιας κοινωνίας που έχει πληγεί από διαδοχικές κρίσεις.
Το κεντρικό ερώτημα παραμένει: Μπορεί η κυβέρνηση να μετατρέψει τη λογιστική υπεραπόδοση σε πολιτική υπεραξία με κοινωνικό πρόσημο; Ή το δημοσιονομικό «μαξιλάρι» θα παραμείνει εργαλείο προβολής και όχι ανακούφισης;
