Έντονες αντιδράσεις προκαλεί στις τάξεις των ιδιοκτητών η πληροφορία ότι η κυβέρνηση εξετάζει την εφαρμογή ενός «φόρου αδράνειας» για κατοικίες και διαμερίσματα που παραμένουν κενά και αχρησιμοποίητα για τουλάχιστον 12 μήνες. Το μέτρο, που φέρεται να βρίσκεται σε στάδιο επεξεργασίας από το οικονομικό επιτελείο, στοχεύει στην ενεργοποίηση του ανεκμετάλλευτου οικιστικού αποθέματος και στην ενίσχυση της αγοράς ενοικίασης και της κοινωνικής στέγασης.
Η προτεινόμενη ρύθμιση αντλεί έμπνευση από το γαλλικό μοντέλο «taxe sur les logements vacants (TLV)», που εφαρμόζεται σε περίπου 3.700 δήμους στη Γαλλία. Εκεί, ο φόρος επιβάλλεται σε ακίνητα που παραμένουν κενά για πάνω από έναν χρόνο και υπολογίζεται στο 17% της ενοικιαστικής αξίας τον πρώτο χρόνο, φθάνοντας στο 34% τα επόμενα έτη. Στην ελληνική εκδοχή, η επιβάρυνση φέρεται να κινείται γύρω στο 15% επί της αντικειμενικής ετήσιας μισθωτικής αξίας, με εφαρμογή σε κενά, μη επιπλωμένα και αχρησιμοποίητα ακίνητα χωρίς τεκμήριο χρήσης ή ενεργή προσφορά στην αγορά.
Ποιοι εξαιρούνται
Το σχέδιο προβλέπει εξαιρέσεις για:
- Κατοικίες υπό ανακαίνιση ή τακτοποίηση αυθαιρέτων
- Ακίνητα ακατάλληλα για διαμονή (μη ηλεκτροδοτούμενα, χωρίς υδροδότηση, με σοβαρά προβλήματα στατικότητας)
- Περιπτώσεις όπου το ακίνητο έχει επανειλημμένα προσφερθεί προς πώληση ή ενοικίαση χωρίς αποτέλεσμα
Η μέθοδος υπολογισμού της μισθωτικής αξίας παραμένει ασαφής, με προτάσεις που την τοποθετούν έως και στο 5% της αντικειμενικής αξίας. Έτσι, διαμέρισμα με αντικειμενική μισθωτική αξία 4.800 ευρώ θα πλήρωνε φόρο 720 ευρώ ετησίως, εφόσον παρέμενε αδρανές.
Η αγορά και οι αριθμοί
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, στην Ελλάδα υπάρχουν πάνω από 750.000 κλειστά ακίνητα. Αν το μέτρο εφαρμοστεί στο 30% αυτών, τα ετήσια έσοδα για το Δημόσιο θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα 150 εκατ. ευρώ. Στο τραπέζι βρίσκεται και η εφαρμογή του φόρου σε ακίνητα που έχουν αποκτηθεί μέσω Golden Visa, καθώς πολλά παραμένουν κλειστά για μεγάλα διαστήματα.
Η στάση των ιδιοκτητών
Η ΠΟΜΙΔΑ προειδοποιεί ότι το μέτρο θα επιβαρύνει υπέρμετρα πολίτες που ήδη αντιμετωπίζουν υψηλό κόστος συντήρησης και φορολόγησης. Όπως τονίζει, πολλά ακίνητα μένουν κενά όχι από επιλογή, αλλά λόγω αδυναμίας ανακαίνισης, δυσκολίας ενοικίασης ή πώλησης στις τρέχουσες συνθήκες της αγοράς.
Το πολιτικό δίλημμα
Η κυβέρνηση εμφανίζεται διχασμένη ανάμεσα στην ανάγκη εξεύρεσης νέων εσόδων και τον φόβο πολιτικού κόστους. Με τη ΔΕΘ να πλησιάζει, ανησυχεί ότι η ανακοίνωση ενός τέτοιου μέτρου μπορεί να επισκιάσει το κοινωνικό πακέτο που σχεδιάζεται. Το οικονομικό επιτελείο υπογραμμίζει τα οφέλη για τη στέγη και τον προϋπολογισμό, αλλά αναγνωρίζει τον κίνδυνο κοινωνικής δυσαρέσκειας.
Πηγές του υπουργείου αφήνουν να εννοηθεί ότι πριν ληφθούν αποφάσεις θα προηγηθεί διάλογος με εκπροσώπους ιδιοκτητών και της αγοράς ακινήτων για πιθανές εναλλακτικές λύσεις.
