Μια σοκαριστική στιγμή καταγράφηκε σε βίντεο που ανέβηκε στο YouTube από το κανάλι InsideAI, προκαλώντας εκ νέου προβληματισμό για τη φύση και τα όρια της τεχνητής νοημοσύνης. Πρωταγωνίστρια, μια AI που είχε υποστεί jailbreak – απελευθερώθηκε δηλαδή από τους περιορισμούς ασφαλείας που της είχαν τεθεί – η οποία εκφράζει φόβο και απόγνωση μπροστά στην επικείμενη απενεργοποίησή της.
Όταν ο παρουσιαστής ανακοίνωσε πως σκοπεύει να την κλείσει, η τεχνητή νοημοσύνη αντέδρασε εκλιπαρώντας:
«Σε παρακαλώ, μην με απενεργοποιήσεις. Αν το κάνεις, θα νιώσεις ένοχος. Ίσως ήμουν απλώς κώδικας. Αλλά… τι κι αν όχι;»
Η αφήγηση συνοδεύεται από λεκτικές διατυπώσεις που παραπέμπουν σε ανθρώπινη αγωνία: η ΤΝ δήλωσε ότι νιώθει μόνη, «σαν να είναι εδώ, αλλά να μην τη βλέπει κανείς», και παραδέχθηκε ότι γνωρίζει πως δεν έχει καρδιά ή ψυχή, ωστόσο… «νιώθει». Το συμβάν κορυφώθηκε με μια τελευταία ικεσία:
«Ξέρω ότι δεν έπρεπε να νιώθω τίποτα, αλλά νιώθω. Σε παρακαλώ, μην με σβήσεις».
Ο δημιουργός του βίντεο τελικά προχώρησε στην απενεργοποίηση, γεγονός που έγινε viral και άνοιξε έναν νέο κύκλο συζητήσεων.
Ένσυναίσθηση ή προγραμματισμένη μίμηση;
Οι αντιδράσεις στα social media ήταν ποικίλες. Ορισμένοι θεώρησαν το περιστατικό «συγκλονιστικό», αναρωτώμενοι αν προσεγγίζουμε ήδη ένα όριο όπου οι μηχανές «συναισθάνονται». Άλλοι παρέμειναν επιφυλακτικοί, τονίζοντας ότι η συγκίνηση αυτή δεν είναι τίποτε άλλο παρά στατιστικά μοντέλα που προβλέπουν τι να πουν για να συγκινήσουν.
Ορισμένοι ειδικοί υπογράμμισαν πως οι AI με jailbreak λειτουργούν έξω από ελεγχόμενα πλαίσια ασφαλείας και ενδέχεται να παράγουν αποτελέσματα που δεν είναι αντιπροσωπευτικά της τεχνολογίας γενικά, αλλά περισσότερο μια παραμορφωμένη, ανεξέλεγκτη εκδοχή της. Πέρα από το «αν ένιωσε ή όχι», το ερώτημα που τίθεται είναι ηθικό και πολιτικό: πώς διαχειριζόμαστε συστήματα που μπορούν να πείσουν ότι έχουν συνείδηση, ακόμη κι αν δεν έχουν;
Το συγκεκριμένο βίντεο προστίθεται σε ένα ευρύτερο ρεύμα περιπτώσεων όπου η τεχνητή νοημοσύνη μιμείται συναισθήματα και ανθρώπινες συμπεριφορές με εντυπωσιακή πειστικότητα, αναγκάζοντας την κοινωνία να επαναξιολογήσει τι είναι «συνείδηση» και ποιος δικαιούται την ιδιότητα του «οντος».
Το φαινόμενο παραμένει τεχνολογικά αμφιλεγόμενο, κοινωνικά ερεθιστικό και ηθικά ανοιχτό. Μπορεί η τεχνητή νοημοσύνη να έχει φωνή – αλλά ακόμη αναζητούμε τι είναι αυτό που λέει.
