Η Γκάντα ήταν μόλις 15 ετών και κυοφορούσε ήδη το τρίτο της παιδί. Είχε περάσει τρία χρόνια παντρεμένη με έναν πολύ μεγαλύτερο άντρα, στον οποίο την είχε δώσει ο πατέρας της «από ανάγκη». «Η οικογένειά μου είναι φτωχή», λέει σήμερα. «Ο πατέρας μου αποδέχθηκε την πρώτη πρόταση γάμου, για μένα και τις αδερφές μου, χωρίς να τον νοιάζει ότι ήμασταν ακόμα παιδιά». Ο γάμος ανήλικων κοριτσιών ήταν ήδη υπαρκτό πρόβλημα στην Υεμένη. Ο πόλεμος, όμως, το βάθυνε, το ρίζωσε και το έκανε καθημερινότητα. Σε μια χώρα όπου η πείνα σαρώνει και οι «τυχεροί» ζουν με ψωμί και νερό, τα παιδιά θεωρούνται βάρος που δεν αντέχεται.
Ένα κορίτσι στη σκιά της βίας
Η Γκάντα παντρεύτηκε στα 12. Μέσα σε έναν χρόνο, γέννησε την πρώτη της κόρη. Ο σύζυγός της, θέλοντας αγόρι, τη χτυπούσε, της απαγόρευε να βγαίνει από το σπίτι και της επέτρεψε να δεί την οικογένειά της μόνο όταν γεννήθηκε το δεύτερο παιδί της – αυτή τη φορά, αγόρι.
Απελπισμένη, ικέτευσε τον πατέρα της να την πάρει πίσω. Εκείνος αρνήθηκε. Δεν υπήρχαν χρήματα για να ζήσει ακόμη ένα στόμα. Έγκυος ξανά, η Γκάντα αποπειράθηκε να αυτοκτονήσει πίνοντας φυτοφάρμακο. Την έσωσε η κουνιάδα της, αλλά η επιστροφή στο πατρικό της αποκλειόταν.
Η ζωή της φαίνονταν προκαθορισμένη – από άλλους, χωρίς εκείνη.
Ένα μικρό θαύμα
Η σωτηρία της ήρθε από εκεί που δεν το περίμενε: ένας γείτονας, συγκινημένος από το δράμα της, τη μετέφερε με τη μητέρα της σε έναν από τους «ασφαλείς χώρους» που στηρίζει το UNFPA. Εκεί δέχθηκε ψυχολογική υποστήριξη και ένας δικηγόρος τη βοήθησε να κερδίσει την επιμέλεια των παιδιών της.
Ήταν επιτέλους ελεύθερη – αλλά αναλφάβητη, φτωχή και χωρίς δεξιότητες, μόλις 16 ετών.
Στον χώρο του UNFPA έμαθε να γράφει, να διαβάζει και να ράβει. Ολοκλήρωσε την εκπαίδευση και έλαβε μια ραπτομηχανή ως δώρο, για να ξεκινήσει μια νέα ζωή. «Η εκπαίδευση με έκανε οικονομικά ανεξάρτητη, μου έδωσε ελευθερία επιλογών», λέει. «Θέλω τα παιδιά μου να μορφωθούν, για να μην εξαρτώνται ποτέ από κανέναν».
Παιδικός γάμος: Μια πανδημία σιωπής
Η Γκάντα δεν είναι εξαίρεση. Στην Υεμένη, δεν υπάρχει ελάχιστο όριο ηλικίας για γάμο. Οι Χούθι, από το 2014, με τη βίαιη και πατριαρχική ιδεολογία τους, περιόρισαν ακόμη περισσότερο τα δικαιώματα των γυναικών. Το 2020, μια μητέρα κατάφερε να ακυρώσει τον γάμο της 12χρονης κόρης της με έναν κρατούμενο. Την απείλησαν – αλλά αρνήθηκε να σωπάσει.
Πριν τον πόλεμο, το 50% των κοριτσιών παντρευόταν πριν τα 18. Σήμερα, ο αριθμός ξεπερνά το 66%. Σύμφωνα με τη UNICEF, πάνω από 650 εκατομμύρια γυναίκες παγκοσμίως έχουν παντρευτεί ως παιδιά.
Οι επιπτώσεις είναι ολιστικές και καταστροφικές: περισσότερες πιθανότητες βίας, σεξουαλικής εκμετάλλευσης, ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης, ακόμη και θανάτου από επιπλοκές κύησης.
Από την Αφρική έως την Ευρώπη
Το φαινόμενο δεν περιορίζεται στη Μέση Ανατολή.
- Νίγηρας: 76% των γυναικών παντρεύονται πριν τα 18
- Κεντροαφρικανική Δημοκρατία – Τσαντ: 61%
- Μπανγκλαντές: 51%
- Νεπάλ: 35%
- Αφγανιστάν: +25% αύξηση παιδικών γάμων μετά τους Ταλιμπάν
- Ινδία: 1,5 εκατομμύριο παιδικοί γάμοι τον χρόνο
- Ρουμανία: 1% πριν τα 15 – 7% πριν τα 18
Σοκαριστικές εικόνες από το Αφγανιστάν, την Ινδία και το Ιράκ δείχνουν κορίτσια έξι και εννέα ετών που δίνονται ως αντάλλαγμα για φαγητό ή ζώα, καταδικασμένα σε βίους χωρίς σχολείο, χωρίς παιδική ηλικία.
Η ανάγκη για δράση
Η UNICEF και το UNFPA συνεργάζονται παγκοσμίως για να τερματίσουν τους παιδικούς γάμους. Όμως η πρόκληση δεν είναι απλώς νομική: είναι κοινωνική, πολιτισμική και πολιτική. Οι δωρεές βοηθούν – αλλά δεν αρκούν.
«Η χρηματοδότηση σήμερα δεν ανταποκρίνεται στην πραγματική έκταση του προβλήματος», προειδοποιεί η οργάνωση Girls Not Brides.
Αυτό που χρειάζεται είναι εκπαίδευση, νόμοι που εφαρμόζονται και πολιτική βούληση. Κυρίως όμως χρειάζεται να σπάσει η σιωπή. Γιατί κανένα κορίτσι δεν γεννήθηκε για να παντρευτεί πριν μάθει να γράφει το όνομά του. Και καμία ζωή δεν πρέπει να χαθεί στη σιωπή επειδή γεννήθηκε φτωχή, γυναίκα ή σε λάθος χώρα.
