Η εικόνα μοιάζει μαγευτική: καταγάλανα νερά, βραχώδεις ακτές και σκάφη που εξερευνούν απόκρημνες σπηλιές. Ωστόσο, πίσω από αυτήν την ειδυλλιακή εικόνα, η Μεσογειακή φώκια βιώνει μια αθόρυβη οικολογική κρίση. Το είδος, με λιγότερα από 1.000 άτομα παγκοσμίως και περίπου τα μισά στην Ελλάδα, αναγκάζεται να κρύβεται, προκειμένου να αποφύγει την ανθρώπινη παρουσία, θέτοντας σε κίνδυνο τη δυνατότητα αναπαραγωγής και τη μακροπρόθεσμη επιβίωσή της.
Από τις παραλίες στις σπηλιές
Παλιότερα, οι φώκιες γεννούσαν σε ήσυχες παραλίες. Σήμερα, η επέκταση του τουρισμού, η αλιεία και η παράκτια δόμηση τις έχουν αναγκάσει να μετακινηθούν σε δυσπρόσιτες θαλάσσιες σπηλιές. Αν και αυτές οι σπηλιές προσφέρουν καταφύγιο, οι συνθήκες είναι επικίνδυνες: τα νεογέννητα αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο πτώσης σε κύματα ή τραυματισμού, ενώ η παρουσία ανθρώπων μπορεί να προκαλέσει πανικό και εγκατάλειψη των μικρών.
Τουρισμός «εμπειρίας» με οικολογικές συνέπειες
Τα τελευταία χρόνια, οι επισκέψεις σε σπηλιές όπου ζουν φώκιες αυξάνονται, καθώς τουρίστες αναζητούν κοντινή επαφή με την άγρια ζωή. Χωρίς να το επιδιώκουν, οι επισκέπτες διαταράσσουν κρίσιμους χώρους αναπαραγωγής. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι ακόμη και μικρής διάρκειας ενόχληση μπορεί να οδηγήσει σε απώλειες νεογέννητων ή ακόμη και σε εγκατάλειψη ολόκληρων ενδιαιτημάτων.
Πρόοδος αλλά και ευθραυστότητα
Παρά τα προβλήματα, η προστασία της φώκιας έχει φέρει αποτελέσματα. Ο πληθυσμός της στην Ελλάδα αυξάνεται, χάρη στη δράση περιβαλλοντικών οργανώσεων και στη λειτουργία θαλάσσιων πάρκων, όπως το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Αλοννήσου – Βορείων Σποράδων. Σε προστατευόμενες περιοχές, οι φώκιες επιστρέφουν ακόμα και σε παραλίες, δείγμα μειωμένου στρες και βελτίωσης των συνθηκών. Ωστόσο, η πρόοδος παραμένει εύθραυστη, καθώς σε πολλές περιοχές η επιτήρηση είναι περιορισμένη και οι κανόνες παραβιάζονται συχνά.
Προστασία με πραγματικό αντίκρισμα
Η ελληνική πολιτεία ανακοίνωσε νέες θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές στο Αιγαίο και το Ιόνιο, με στόχο τη διατήρηση της βιοποικιλότητας. Περιβαλλοντικές οργανώσεις προειδοποιούν ότι χωρίς επαρκή προσωπικό, περιπολίες και ελέγχους, οι εξαγγελίες κινδυνεύουν να μείνουν μόνο στα χαρτιά. Η προστασία της φώκιας απαιτεί, πέρα από θεσμικά μέτρα, ενημέρωση των τουριστών και εκπαίδευση των επαγγελματιών της θάλασσας ώστε η άγρια ζωή να αντιμετωπίζεται με σεβασμό και όχι ως τουριστικό αξιοθέατο.
Η Μεσογειακή φώκια δεν αποτελεί μόνο ένα απειλούμενο είδος· είναι αναπόσπαστο κομμάτι της φυσικής και πολιτισμικής κληρονομιάς της Ελλάδας. Το μέλλον της εξαρτάται από τις επιλογές που γίνονται σήμερα, τόσο από τις αρχές όσο και από τους ανθρώπους που επισκέπτονται τα θαλάσσια οικοσυστήματά της.
Διαβάστε επίσης:
«Καμπανάκι» από τους επιστήμονες: Χιλιάδες παγετώνες κινδυνεύουν να χαθούν έως το 2100
Τρίγωνο των Βερμούδων: Νέο κεφάλαιο στο ήδη αινιγματικό φαινόμενο
Μαύρες τρύπες: Οι κοσμικοί άνεμοι και το «κρυφτό» του φωτός (βίντεο)
