Οι ευρωπαϊκές πόλεις βρίσκονται αντιμέτωπες με μια βαθιά στεγαστική κρίση, με τις αυξημένες τιμές και την έλλειψη προσιτής στέγης να απειλούν πλέον ευθέως τον κοινωνικό τους ιστό. Η κατάσταση έχει λάβει τέτοιες διαστάσεις που η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε τον Σεπτέμβριο: «Αυτό είναι κάτι περισσότερο από μια κρίση στέγασης, είναι μια κοινωνική κρίση. Διαλύει τον κοινωνικό ιστό της Ευρώπης».
Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Οι τιμές των κατοικιών στην ΕΕ έχουν αυξηθεί κατά περισσότερο από 50% την τελευταία δεκαετία. Τα ενοίκια έχουν αυξηθεί κατά 15% τα τελευταία 15 χρόνια. Η αύξηση των τιμών κατοικιών άγγιξε το 53% κατά μέσο όρο σε ολόκληρη την ΕΕ από το 2015 έως το 2024, με την Ουγγαρία, τη Λιθουανία και την Πορτογαλία να σημειώνουν τις μεγαλύτερες ανατιμήσεις.
Η αύξηση αυτή οφείλεται σε ένα συνδυασμό παραγόντων, με τη ζήτηση να ξεπερνά την προσφορά και τις επενδύσεις σε νέες κατοικίες να μειώνονται μετά το 2008. Επιπλέον, η πανδημία εκτόξευσε το κόστος κατασκευής κατά 26% (2020-2023), σύμφωνα με τη Eurostat.
Η στεγαστική ασφυξία έχει άμεσο αντίκτυπο στην κοινωνική συνοχή και την πολιτική σταθερότητα:
Οικονομική Πίεση: Ένας στους δέκα Ευρωπαίους ξοδεύει το 40% ή περισσότερο του διαθέσιμου εισοδήματός του για στέγαση (όριο του ΟΟΣΑ για το «υπερφορτωμένο» νοικοκυριό).
Η Ελλάδα στην Κορυφή: Το πρόβλημα είναι πιο έντονο στην Ελλάδα, όπου περισσότερο από το ένα τέταρτο των κατοίκων των πόλεων ξοδεύει πάνω από το 40% του εισοδήματός του για έξοδα στέγασης.
Κοινωνικός Αποκλεισμός: Η έλλειψη προσιτής στέγης αποκλείει από την αγορά οικογένειες χαμηλού εισοδήματος, νέους και μετανάστες, ενώ η αστεγία αυξάνεται ανησυχητικά, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Εθνικών Ενώσεων που Ασχολούνται με τους Άστεγους.
Πολιτική Αναταραχή: Αναλυτές συνδέουν την έλλειψη προσιτής στέγης με την κοινωνική αναταραχή (π.χ. διαμαρτυρίες κατά του υπερτουρισμού) και την ενίσχυση ακροδεξιών κομμάτων σε εκλογές στη Γερμανία και την Ολλανδία, τα οποία συχνά αποδίδουν την ευθύνη στη μετανάστευση.
Ένας βασικός παράγοντας επιδείνωσης είναι η συρρίκνωση της κοινωνικής στέγασης από το 2010. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Γαλλίας, όπου οι αιτήσεις για κοινωνική στέγαση έφτασαν σε επίπεδα ρεκόρ (2,8 εκατ. αιτήσεις) το 2025, παρά τη μείωση των διαθέσιμων μονάδων.
Παράλληλα, οι βραχυχρόνιες μισθώσεις μέσω πλατφορμών όπως το Airbnb αποσύρουν διαθέσιμες κατοικίες από τη μακροχρόνια αγορά, επιδεινώνοντας την κρίση, ιδίως στην Εσθονία, Λιθουανία, Ουγγαρία και Ιρλανδία.
Αντιμέτωπη με την οργή του λαού, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διόρισε τον πρώτο Επίτροπο Στέγασης, τον Δανό νομοθέτη Νταν Γιόργκενσεν, ο οποίος αναμένεται να παρουσιάσει στα τέλη του έτους το σχέδιο της ΕΕ για την προώθηση της προσιτής στέγασης. Οι ειδικοί ζητούν μακροπρόθεσμες επενδύσεις, μαζική επέκταση της κοινωνικής στέγασης, και φορολογικές ελαφρύνσεις για τους κατασκευαστές.
Διαβάστε επίσης:
Κάμαλα Χάρις: Πιθανώς ξανά υποψήφια για την προεδρία (βίντεο)
Το PKK ανακοίνωσε την πλήρη απόσυρση των δυνάμεών του από την Τουρκία
