Κακή συμπεριφορά, αδιαφάνεια, έλλειψη σεβασμού προς τα άτομα με αναπηρία και εξέταση σε βαθμό τραυματισμού είναι η καθημερινότητα στα Κέντρα Πιστοποίησης Αναπηρίας, σύμφωνα με καταγγελίες. Άνθρωποι που θα έπρεπε να τυγχάνουν του απόλυτου σεβασμού συχνά εξέρχονται από αυτά τα κέντρα με δάκρυα και τραύματα.
Τα ΚΕ.Π.Α. δημιουργήθηκαν το 2011, κατά τα χρόνια των μνημονίων, για να βάλουν «τάξη» στα αναπηρικά επιδόματα. Δεκαπέντε σχεδόν χρόνια μετά, έχουν εξελιχθεί σε κολαστήρια για τους παθόντες που η μοίρα τους έριξε να ζουν στην Ελλάδα, αν και άτομα με αναπηρία. Σήμερα, τα ΚΕ.Π.Α. λειτουργούν περισσότερο ως δημοσιονομικός κόφτης των αναπηρικών επιδομάτων παρά ως ιατρικές επιτροπές πιστοποίησης, αφού όπως υποστηρίζουν τα άτομα με αναπηρία, η αρχή των υγειονομικών επιτροπών είναι η αμφισβήτηση.
Κατά τη δημιουργία τους, επιβλέπονταν από τον φορέα του ΙΚΑ. Στη συνέχεια, το ΙΚΑ έγινε ΕΦΚΑ και ο φορέας που επιβλέπει τα κέντρα πιστοποίησης αναπηρίας είναι ο ΕΦΚΑ. Το οξύμωρο της υπόθεσης είναι ότι ο ΕΦΚΑ ανήκει στο Υπουργείο Εργασίας και όχι στο Υπουργείο Υγείας, άρα μέσα στα κέντρα αυτά εκτελούνται ιατρικές πράξεις, ενώ ο φορέας δεν επιβλέπεται από το αρμόδιο υπουργείο.
Ο πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών, Γιώργος Πατούλης, σε επικοινωνία με την nonpaper, ανέφερε ότι οι Ιατρικοί Σύλλογοι δεν έχουν αρμοδιότητα εποπτείας των υγειονομικών επιτροπών των ΚΕΠΑ, καθώς εποπτεύονται από τον ΕΦΚΑ. Συμπλήρωσε επίσης ότι «μόνο σε περίπτωση καταγγελίας για κάποιον γιατρό, ο Ι.Σ.Α. μπορεί να παρέμβει», ενώ ήταν ξεκάθαρος ότι μέσα στα κέντρα πιστοποίησης αναπηρίας δεν εκτελούνται ιατρικές πράξεις, παρά μόνο έλεγχος των στοιχείων. Η πραγματικότητα όμως έρχεται να τον διαψεύσει, αφού δεκάδες ασθενείς έχουν κακοποιηθεί μέσα στα κέντρα αυτά ώστε να αποδειχθεί η αναπηρία τους.
«Οι εξεταζόμενοι κακοποιούνται σωματικά και ψυχολογικά κατά τη διάρκεια της υγειονομικής τους εξέτασης, η οποία πολλές φορές περιλαμβάνει φυσική εξέταση υπό απαράδεκτες συνθήκες και εξευτελιστικές συμπεριφορές κακοποίησης εκ μέρους των ιατρών-μελών που διενεργούν ιατρικές πράξεις στις δομές αυτές», υποστηρίζει ο Ανδρέας Μπαρδάκης, διαχειριστής της διαδικτυακής πύλης «Συνήγορος των ΑΜΕΑ».
Επιπλέον, η διαδικτυακή πύλη «Συνήγορος των ΑΜΕΑ» έχει απευθύνει ερώτημα σχετικά με το αν νομιμοποιούνται οι επιτροπές να διενεργούν ιατρικές πράξεις στα ΚΕΠΑ, στον Συνήγορο του Πολίτη, ο οποίος έχει απαντήσει ότι: «Σύμφωνα με τα άρθρα 23 και 34 του κανονισμού των ΚΕΠΑ (ΦΕΚ 4830/13-09-22), οι επιτροπές των ΚΕΠΑ διαμορφώνουν άποψη ύστερα από φυσική εξέταση των εξεταζομένων».
Το ζήτημα που προκύπτει εδώ είναι πώς εκτελούνται ιατρικές πράξεις σε έναν φορέα που δεν επιβλέπεται από το Υπουργείο Υγείας και κατά πόσο εφαρμόζεται το ιατρικό πρωτόκολλο σχετικά με την ασφάλεια των ασθενών, το υγειονομικό υλικό, παραβάν κ.λπ.
Έφυγα με φρικτούς πόνους από την εξέταση
Ο 46χρονος Δημήτρης Κωνσταντινίδης, πατέρας δύο παιδιών, είναι σήμερα συνταξιούχος αναπηρίας, καθώς έχει αξιολογηθεί με 71% αναπηρία από την επιτροπή. Έχει υποστεί δεκάδες χειρουργεία στα ισχία, καθώς ταλαιπωρείται από ένα ορθοπεδικό πρόβλημα για δεκαετίες και είναι και ινσουλινοεξαρτώμενος. Η μέρα της εξέτασής του έχει χαραχθεί με μελανά χρώματα στο μυαλό του, καθώς οι γιατροί της επιτροπής τον ανάγκασαν σε διατάσεις των κάτω άκρων για να διαπιστώσουν το πρόβλημα, παρά τον πλήρη εισηγητικό φάκελο με όλες τις ιατρικές πράξεις που είχε καταθέσει. «Νόμιζα ότι θα πάθω καρδιά! Μου τραβούσαν τα πόδια πάνω-κάτω και ένιωθα το μόσχευμα να μετατοπίζεται. Εκεί πάμε για να διαπιστωθεί το πρόβλημα αφού έχουμε περάσει από γιατρούς, δεν πάμε να μας αμφισβητήσουν», λέει στην nonpaper και συνεχίζει: «Καλούμαι να ζήσω με μια αναπηρική σύνταξη φτώχειας, μόλις 420 ευρώ, και δεν δικαιούμαι ως συνταξιούχος αναπηρίας ούτε κοινωνικό τιμολόγιο στο ρεύμα ούτε και το κοινωνικό εισόδημα αλληλεγγύης. Επιπλέον, δεν μου εγκρίνουν βοηθό, ενώ εγώ δυσκολεύομαι να αυτοεξυπηρετηθώ».
«Μου πετούσαν τα χαρτιά με απαξίωση»
Η Ευδοξία Παπαπετρίδου είναι μητέρα ένος παιδιού με αναπηρία 81% εφ΄όρου ζωής. Η απαξιωτική συμπεριφορά που αντιμετώπισε απο την υγειονομική επιτροπή την έχει στηγματίσει, τόσο εκείνη όσο και την παθούσα κόρη της. «Είχαν πολύ κακή συμπεριφορά απέναντι στο παιδί. Το ρωτούσαν σχετικά με τις επιληπτικές κρίσεις ενώ είχαμε πλήρη φάκελο με ιατρικές και διαγνωστικές εξετάσεις». Η μητέρα της 27χρονης θίγει και το ζήτημα του αποκλεισμού από την αγορά εργασίας των ατόμων με αναπηρία «Το κράτος είναι άφαντο και καθόλου υποστηρικτικό στα ΑΜΕΑ. Δεν δίνεται μια ευκαιρία κοινωνικοποίησης μέσα απο το κομμάτι της εργασίας με αποτέλεσμα να πλήττεται και η ψυχολογία των παιδιών αυτών, αφού δεν φαίνεται να είναι χρήσιμα πουθενά».
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Εθνικής Πύλης Ατόμων με Αναπηρία τα ποσοστά ανεργίας των ατόμων με αναπηρία είναι απογοητευτικά. Ο πληθυσμός των ατόμων με αναπηρία 15 ετών και άνω εκτιμάται στο 10% του πληθυσμού. Σε απόλυτους αριθμούς τα άτομα με αναπηρία, με βάση την έρευνα αναφοράς και την επεξεργασία του Παρατηρητηρίου Θεμάτων Αναπηρίας, εκτιμήθηκαν σε 1.054.735.
Το ποσοστό των ατόμων με αναπηρία 20-64 ετών, που μετέχουν στον ενεργό πληθυσμό (εργατικό δυναμικό) βρέθηκε να είναι στο ιδιαίτερα χαμηλό ποσοστό του 23,7%.
Παράλληλα, το ποσοστό των απασχολούμενων ατόμων με σοβαρή αναπηρία 20-64 ετών ανέρχεται μόλις στο 18,4% (41. 909 άτομα), με το χάσμα απασχόλησης των ατόμων με αναπηρία, σε σύγκριση με τον πληθυσμό χωρίς αναπηρία, να υπολογίζεται στις 50 μονάδες.
«Χωρίς ένσημα δεν μπορείς να βγεις σε αναπηρική σύνταξη»
Για πολλά χρόνια αναγκαζόταν και η Ζορίτσα Τζούριτς, μητέρα ενός παιδιού με αυτισμό, να περνά επιτροπές για να διαπιστωθεί η πάθηση, μέχρι το 2015 που διαπιστώθηκε η αναπηρία με 85% εφ’ όρου ζωής, παρόλο που η πάθηση ανήκει στον κατάλογο των μη αναστρέψιμων παθήσεων. Έπρεπε να περάσουν επιτροπή παραπάνω από τέσσερις φορές για να εγκριθεί η μονιμότητα και να υποστούν, όπως υποστηρίζει, τον χλευασμό και τα ειρωνικά σχόλια των επιτροπών. Παρόλα αυτά, αναπηρική σύνταξη δεν δικαιούται το 18χρονο παιδί της, γιατί δεν έχει ένσημα και η αγορά εργασίας για άτομα με αυτισμό είναι κλειστή.
Φυλακισμένη στο σπίτι
Τα τελευταία τρία χρόνια, από τότε που ήρθε στη ζωή ο γιος της, έχει φυλακιστεί στο σπίτι, αφού είναι απαραίτητο να είναι δίπλα του κάθε λεπτό. Ο τρίχρονος πάσχει από μια σπάνια ασθένεια και η παρουσία της μητέρας είναι απαραίτητη όλο το εικοσιτετράωρο. Εκείνη δεν μπορεί πλέον να εργαστεί και τα έξοδα τρέχουν. Μοναδικό βοήθημα, ένα προνοιακό επίδομα της τάξης των 338 ευρώ, ενώ ο μικρός ασθενής πρέπει να υποβάλλεται σε λογοθεραπεία, εργοθεραπεία αλλά και φυσικοθεραπεία, με την οικογένεια να καλύπτει το 1/3 του κόστους.
Κυκλώματα «φούσκωναν» τα ποσοστά αναπηρίας
Προϊστάμενος καταστήματος του Εθνικού Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (ΕΦΚΑ), δύο υπάλληλοί του, τρεις γιατροί που συνδέονται με το Κέντρο Πιστοποίησης Αναπηρίας και μία δικηγόρος – κόρη του πρώτου – είναι μεταξύ των συνολικά επτά ατόμων που συνελήφθησαν στη Θεσσαλονίκη για παραποίηση των ποσοστών αναπηρίας έναντι αδράς αμοιβής το 2021. Παρόλα αυτά, μέχρι και σήμερα δεν έχουν δικαστεί. Οι διοικητικοί υπάλληλοι που εμπλέκονταν στο κύκλωμα μετατέθηκαν. Η υπόθεση είχε έρθει στο “φως” μετά από πολύμηνη έρευνα της Υπηρεσίας Εσωτερικών Υποθέσεων Σωμάτων Ασφαλείας της ΕΛ.ΑΣ. Στη δικογραφία περιλαμβάνονται συνολικά 69 πρόσωπα, ανάμεσά τους αρκετοί γιατροί των επιτροπών.
