Ήταν Ιούλιος του 1518, όταν μια γυναίκα, γνωστή από τα αρχεία ως Frau Troffea, βγήκε στους δρόμους του Στρασβούργου και άρχισε να χορεύει ασταμάτητα. Δεν συνόδευε μουσική, δεν υπήρχε γιορτή, ούτε κάποιος λόγος. Οι κάτοικοι την κοιτούσαν αποσβολωμένοι καθώς η Troffea δεν σταματούσε για ώρες, μέρες ολόκληρες, μέχρι που τελικά σωριάστηκε νεκρή από εξάντληση.
Όμως η «επιδημία» μόλις είχε ξεκινήσει. Δεκάδες, κατόπιν εκατοντάδες άνθρωποι, άρχισαν να χορεύουν με τον ίδιο τρόπο: ακούσια, επίμονα, χωρίς να μπορούν να σταματήσουν. Μέχρι το τέλος του μήνα, οι χορευτές είχαν ξεπεράσει τους 400.
Οι γιατροί, οι αρχές και ο Άγιος Βίτος στο Στρασβούργο
Μπροστά στο ανεξήγητο φαινόμενο, οι αρχές ζήτησαν βοήθεια από τους γιατρούς της πόλης. Οι περισσότεροι απέκλεισαν υπερφυσικά αίτια και κατέληξαν πως πρόκειται για ασθένεια από «υπέρθερμο αίμα», που προκαλούσε κρίσεις παροξυσμικής κινητικότητας. Στην ιατρική του 16ου αιώνα, θεωρούσαν πως τέτοιες παθήσεις αντιμετωπίζονται με αιμοληψία και αυστηρή δίαιτα – όμως κανένα από τα δύο δεν μπορούσε να εφαρμοστεί σε ανθρώπους που δεν σταματούσαν να κινούνται.
Σε μια απελπισμένη κίνηση, κάποιοι χορευτές μεταφέρθηκαν βίαια στο παρεκκλήσι του Αγίου Βίτου, με την ελπίδα ότι ο άγιος – που συνδεόταν με νευρολογικές παθήσεις – θα τους θεράπευε. Το αποτέλεσμα ήταν τραγικό: οι χορευτές συνέχισαν εκεί, και το παρεκκλήσι μετατράπηκε απλώς σε… νέα σκηνή.
Θεωρίες και εξηγήσεις πέντε αιώνες μετά
Από τότε, ουδείς κατάφερε να εξηγήσει οριστικά το φαινόμενο. Κάποιοι ιστορικοί το αποδίδουν σε μαζική υστερία εξαιτίας πείνας, λιμού, δεισιδαιμονίας και κοινωνικής εξαθλίωσης. Άλλοι κάνουν λόγο για παραισθησιογόνο δηλητηρίαση, πιθανόν από μύκητα στη σίκαλη (όπως εκείνος που φέρεται να σχετίζεται με τις δίκες μαγισσών στο Σάλεμ).
Μια άλλη εκδοχή κάνει λόγο για θρησκευτική φαντασίωση, καθώς πίστευαν ότι ο Άγιος Βίτος τιμωρούσε τους αμαρτωλούς προκαλώντας σπασμούς και τρέμουλο – μια κατάσταση γνωστή και ως chorea sancti Viti.
Όποια κι αν ήταν η αιτία, το αποτέλεσμα ήταν ανατριχιαστικό: άνθρωποι που χόρευαν μέχρι θανάτου, μέσα σε έναν από τους πιο σκοτεινούς αιώνες της Ευρώπης. Η «επιδημία χορού» διήρκεσε σχεδόν δύο μήνες και σταμάτησε τόσο απότομα όσο ξεκίνησε, αφήνοντας πίσω της μόνο θρύλους και αναπάντητα ερωτήματα.
Μυστήριο ή μήνυμα;
Η ιστορία της Troffea και των χορευτών του Στρασβούργου παραμένει ένα από τα πιο ανατριχιαστικά ανεξήγητα φαινόμενα της ευρωπαϊκής ιστορίας – και μια σκοτεινή υπενθύμιση του τι μπορεί να προκαλέσει η πίεση, η πίστη και η πείνα στην ανθρώπινη ψυχή.
