Εκτεταμένα ίχνη από αποξηραμένες κοίτες αρχαίων ποταμών ανακαλύφθηκαν πρόσφατα στα έντονα σημαδεμένα από μετεωριτικές προσκρούσεις νότια υψίπεδα του Άρη, προσφέροντας σημαντικές ενδείξεις ότι ο Κόκκινος Πλανήτης υπήρξε κάποτε πολύ πιο υγρός απ’ όσο θεωρούσαν οι επιστήμονες μέχρι σήμερα.
Οι ειδικοί εντόπισαν γεωμορφολογικά στοιχεία που υποδηλώνουν ύπαρξη σχεδόν 10.000 μιλίων (περίπου 16.000 χιλιομέτρων) αρχαίων ποταμιών, ηλικίας άνω των 3 δισεκατομμυρίων ετών, αξιοποιώντας εικόνες υψηλής ανάλυσης που κατέγραψαν διαστημικά σκάφη σε τροχιά γύρω από τον πλανήτη.
Παρόλο που μερικά από τα αποξηραμένα κανάλια είναι μικρής έκτασης, άλλα σχηματίζουν πολύπλοκα δίκτυα που εκτείνονται για πάνω από 160 χιλιόμετρα. Οι επιστήμονες θεωρούν ότι τα ποτάμια αυτά τροφοδοτούνταν πιθανότατα από βροχές ή από λιώσιμο χιονιού.
«Έχουμε βρει νερό στον Άρη πολλές φορές στο παρελθόν, αλλά το ενδιαφέρον εδώ είναι ότι μιλάμε για μια περιοχή όπου για καιρό πιστεύαμε ότι δεν υπήρχαν ενδείξεις για νερό», ανέφερε ο Άνταμ Λόζεκουτ, υποψήφιος διδάκτορας στο Open University.
«Αυτό που ανακαλύψαμε είναι ότι όχι μόνο υπήρχε νερό, αλλά ήταν και ευρέως κατανεμημένο. Ο μόνος τρόπος να υπήρχαν τέτοια ποτάμια σε τόσο μεγάλη έκταση είναι μέσω κάποιας μορφής περιφερειακών κατακρημνίσεων», πρόσθεσε.
Οι πιο χαρακτηριστικές αποδείξεις ότι νερό έρρεε στην επιφάνεια του Άρη προέρχονται από γιγαντιαία δίκτυα κοιλάδων και φαραγγιών, τα οποία θεωρείται ότι διαμορφώθηκαν από τη διάβρωση του εδάφους από ροές νερού. Ωστόσο, σε ορισμένες περιοχές του πλανήτη τέτοιες γεωμορφές είναι σπάνιες, γεγονός που είχε δημιουργήσει ερωτήματα για το αν πράγματι υπήρχε νερό σε τόσο μεγάλη έκταση.
Μία από τις πιο αινιγματικές τοποθεσίες υπήρξε η «Χώρα του Νώε», μία από τις αρχαιότερες γεωλογικές περιοχές του Άρη. Σύμφωνα με προσομοιώσεις για το αρχαίο κλίμα του πλανήτη, η συγκεκριμένη ζώνη θα έπρεπε να είχε δεχθεί σημαντικές ποσότητες βροχής ή χιονιού, ικανές να διαμορφώσουν το ανάγλυφο της επιφάνειας.
Λόγω όμως της απουσίας σαφών στοιχείων για αρχαίες ποταμοκοίτες, ο Λόζεκουτ και η ομάδα του στράφηκαν σε εικόνες εξαιρετικά υψηλής ανάλυσης από την περιοχή Noachis Terra, οι οποίες προέρχονταν από τα όργανα των δορυφόρων Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) και Mars Global Surveyor της NASA. Οι φωτογραφίες αυτές κάλυψαν συνολικά περίπου 10 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα του νότιου ημισφαιρίου του Άρη — μια έκταση μεγαλύτερη από ολόκληρη την Αυστραλία.
Στις εικόνες αποκαλύφθηκαν γεωλογικά αποτυπώματα γνωστά ως αντεστραμμένες κοίτες ποταμών. Αυτές δημιουργούνται όταν τα ιζήματα που έχουν αποτεθεί από αρχαία ρεύματα νερού σκληραίνουν και προστατεύονται από τη διάβρωση, ενώ το πιο μαλακό υλικό γύρω τους φθείρεται με τον καιρό. Ορισμένες από τις αντεστραμμένες αυτές κοίτες έχουν πλάτος που ξεπερνά το 1,5 χιλιόμετρο.
Σε μία από τις λήψεις του MRO, το πρότυπο των ποταμιών αποκαλύπτει ένα δίκτυο παραποτάμων και περιοχές όπου οι αρχαίες όχθες δείχνουν ενδείξεις υπερχείλισης. Διακρίνονται δύο ποτάμια να διασχίζουν έναν μεγάλο κρατήρα, με το νερό να φαίνεται ότι συγκεντρωνόταν εκεί και στη συνέχεια να διοχετευόταν έξω από τα όριά του.
Τα καινούρια ευρήματα, τα οποία θα παρουσιαστούν την Πέμπτη στο ετήσιο συνέδριο της Βασιλικής Αστρονομικής Εταιρείας στο Ντάραμ, υποδηλώνουν ότι στην περιοχή της «Χώρας του Νώε» υπήρχε επιφανειακό νερό πριν από περίπου 3,7 δισεκατομμύρια χρόνια.
