Ο Ντόναλντ Τραμπ θέλει οι ΗΠΑ να αποκτήσουν τη Γροιλανδία. Το πρόβλημα είναι ότι η Γροιλανδία ανήκει ήδη στη Δανία και οι περισσότεροι Γροιλανδοί δεν θέλουν να γίνουν μέρος των ΗΠΑ. Το Politico περιγράφει τα τέσσερα βήματα με τα οποία ο πρόεδρος των ΗΠΑ θα προσπαθήσει να βάλει «χέρι» στη Γροιλανδία.
Το να ορμήσει κανείς στην πρωτεύουσα της Γροιλανδίας, το Νουούκ, και να την καταλάβει «α λά Βενεζουέλα» μοιάζει εξωπραγματικό — ακόμη κι αν η στρατιωτική επίθεση στο Καράκας φαίνεται πως υπενθύμισε σε όλους τι είναι ικανές να κάνουν οι ΗΠΑ. Ωστόσο, υπάρχει μια σαφής διαδρομή. Και ο Τραμπ δείχνει ήδη να έχει προχωρήσει αρκετά σε αυτήν.
Ανησυχητικά για τους Ευρωπαίους, η στρατηγική μοιάζει πάρα πολύ με το επεκτατικό εγχειρίδιο του Βλαντίμιρ Πούτιν. Το POLITICO μίλησε με εννέα αξιωματούχους της ΕΕ, στελέχη του ΝΑΤΟ, ειδικούς στην άμυνα και διπλωμάτες για να χαρτογραφήσει πώς θα μπορούσε να εξελιχθεί μια αμερικανική κατάληψη του πλούσιου σε ορυκτά και στρατηγικά κρίσιμου αρκτικού νησιού. «Θα μπορούσε να γίνει με πέντε ελικόπτερα… δεν θα χρειαζόταν πολλά στρατεύματα», είπε ένας Δανός πολιτικός που ζήτησε ανωνυμία. «Δεν θα υπήρχε τίποτα που θα μπορούσαν να κάνουν [οι Γροιλανδοί]».
Βήμα 1: Εκστρατεία επιρροής για ενίσχυση του κινήματος ανεξαρτησίας της Γροιλανδίας
Σχεδόν αμέσως μετά την ανάληψη των καθηκόντων της, η κυβέρνηση Τραμπ άρχισε να προωθεί την ανεξαρτησία της Γροιλανδίας, ενός ημιαυτόνομου εδάφους του Βασιλείου της Δανίας. Μια «απελευθερωμένη» Γροιλανδία θα μπορούσε να υπογράφει συμφωνίες με τις ΗΠΑ, ενώ σήμερα χρειάζεται την έγκριση της Κοπεγχάγης.
Για να αποκτήσει ανεξαρτησία, οι Γροιλανδοί θα έπρεπε να ψηφίσουν σε δημοψήφισμα και στη συνέχεια να διαπραγματευτούν μια συμφωνία που θα πρέπει να εγκρίνουν τόσο το Νουούκ όσο και η Κοπεγχάγη. Σε δημοσκόπηση του 2025, το 56% των Γροιλανδών δήλωσε ότι θα ψήφιζε υπέρ της ανεξαρτησίας, ενώ το 28% κατά.
Αμερικανοί με δεσμούς με τον Τραμπ φέρονται να έχουν πραγματοποιήσει μυστικές επιχειρήσεις επιρροής στη Γροιλανδία, σύμφωνα με δανέζικα ΜΜΕ, με την υπηρεσία ασφαλείας και πληροφοριών της Δανίας (PET) να προειδοποιεί ότι η περιοχή «αποτελεί στόχο εκστρατειών επιρροής διαφόρων ειδών».
Ο Φέλιξ Κάρτε, ειδικός στην ψηφιακή πολιτική και σύμβουλος ευρωπαϊκών θεσμών, παρέπεμψε στις τακτικές της Μόσχας για επηρεασμό πολιτικών εξελίξεων σε χώρες όπως η Μολδαβία, η Ρουμανία και η Ουκρανία. «Η Ρωσία συνδυάζει offline και online τακτικές», είπε. «Στο πεδίο συνεργάζεται με ευθυγραμμισμένους παράγοντες όπως εξτρεμιστικά κόμματα, δίκτυα διασποράς ή φιλορώσους ολιγάρχες, και έχει αναφερθεί ότι πληρώνει ανθρώπους για να συμμετέχουν σε αντιευρωπαϊκές ή αντιαμερικανικές διαδηλώσεις.
Ταυτόχρονα, δημιουργεί μεγάλα δίκτυα ψεύτικων λογαριασμών και ψευδο-μέσων ενημέρωσης για να ενισχύσει αυτές τις δραστηριότητες στο διαδίκτυο και να προωθήσει επιλεγμένους υποψηφίους ή θέσεις. Ο στόχος συχνά δεν είναι να πειστούν οι ψηφοφόροι ότι η φιλορωσική επιλογή είναι καλύτερη, αλλά να φαίνεται μεγαλύτερη, πιο θορυβώδης και πιο δημοφιλής απ’ όσο είναι στην πραγματικότητα, δημιουργώντας μια αίσθηση αναπόφευκτου».
Στη Γροιλανδία, οι ΗΠΑ φαίνεται να εφαρμόζουν τουλάχιστον ορισμένες από αυτές τις μεθόδους. Ο Στίβεν Μίλερ, αναπληρωτής προσωπάρχης του Τραμπ, δήλωσε στο CNN ότι «κανείς δεν πρόκειται να πολεμήσει στρατιωτικά τις ΗΠΑ για το μέλλον της Γροιλανδίας». Τον περασμένο μήνα, ο Τραμπ δημιούργησε τη θέση ειδικού απεσταλμένου για τη Γροιλανδία και διόρισε τον κυβερνήτη της Λουιζιάνα, Τζεφ Λάντρι. Δήλωσε ότι στόχος του είναι «να γίνει η Γροιλανδία μέρος των ΗΠΑ». Παράλληλα, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, κατά την επίσκεψή του στην περιοχή τον Μάρτιο, είπε ότι «ο λαός της Γροιλανδίας θα έχει αυτοδιάθεση», προσθέτοντας: «Ελπίζουμε να επιλέξουν να συνεργαστούν με τις Ηνωμένες Πολιτείες, γιατί είμαστε το μόνο έθνος στη Γη που θα σεβαστεί την κυριαρχία και την ασφάλειά τους».
Βήμα 2: Προσφορά μιας «γλυκιάς» συμφωνίας στη Γροιλανδία
Αν οι προσπάθειες για επίσπευση του δημοψηφίσματος ανεξαρτησίας ευοδωθούν και οι κάτοικοι ψηφίσουν υπέρ της αποχώρησης από τη Δανία, το επόμενο βήμα θα ήταν να τεθεί η Γροιλανδία υπό αμερικανική επιρροή.
Ένας προφανής τρόπος θα ήταν η ενσωμάτωσή της στις ΗΠΑ ως ακόμη μία πολιτεία — μια ιδέα που κύκλοι κοντά στον πρόεδρο έχουν επανειλημμένα εξετάσει. Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, αναγκάστηκε να δηλώσει ότι «οι ΗΠΑ δεν έχουν δικαίωμα προσάρτησης» της Γροιλανδίας, αφού η Κέιτι Μίλερ, σύζυγος του Στίβεν Μίλερ, ανήρτησε στα κοινωνικά δίκτυα χάρτη της περιοχής καλυμμένο με αμερικανική σημαία και τη λέξη «ΣΥΝΤΟΜΑ».
Μια άμεση αντικατάσταση της Δανίας από τις ΗΠΑ δεν είναι αποδεκτή από τη μεγάλη πλειονότητα του πληθυσμού. Η ίδια δημοσκόπηση έδειξε ότι το 85% των Γροιλανδών αντιτίθεται στην ένταξη στις ΗΠΑ, ακόμη και φιλοτραμπικά μέλη του κινήματος ανεξαρτησίας. Ωστόσο, υπάρχουν και άλλες επιλογές.
Από τον περασμένο Μάιο κυκλοφορούν αναφορές ότι η κυβέρνηση Τραμπ θέλει η Γροιλανδία να υπογράψει Συμφωνία Ελεύθερης Σύνδεσης (Compact of Free Association – COFA), παρόμοια με αυτές που έχουν οι ΗΠΑ με τη Μικρονησία, τα Νησιά Μάρσαλ και το Παλάου. Στο πλαίσιο αυτών των συμφωνιών, οι ΗΠΑ παρέχουν βασικές υπηρεσίες, προστασία και ελεύθερο εμπόριο, με αντάλλαγμα την ανεμπόδιστη στρατιωτική τους παρουσία. Η ιδέα επανήλθε στο προσκήνιο αυτή την εβδομάδα.
Ο Κούνο Φένκερ, βουλευτής της αντιπολίτευσης υπέρ της ανεξαρτησίας, δήλωσε ότι προσπαθεί να «εξηγήσει στους Αμερικανούς ότι δεν θέλουμε να είμαστε σαν το Πουέρτο Ρίκο ή οποιοδήποτε άλλο έδαφος των ΗΠΑ». Πρόσθεσε όμως ότι μια COFA, διμερείς συμφωνίες ή άλλες μορφές συνεργασίας «μπορούν να τεθούν στο τραπέζι και οι Γροιλανδοί θα αποφασίσουν με δημοψήφισμα».
Σε σύγκριση με τη συμφωνία του Νουούκ με την Κοπεγχάγη, «τα πράγματα μπορούν μόνο να βελτιωθούν», είπε. Αναφερόμενος στον ισχυρισμό του Τραμπ ότι οι ΗΠΑ «χρειάζονται» τη Γροιλανδία, πρόσθεσε: «Η Δανία ποτέ δεν είπε ότι μας χρειάζεται. Είπε ότι είμαστε έξοδο και ότι θα μας εγκαταλείψει αν γίνουμε ανεξάρτητοι. Άρα είναι μια πολύ πιο θετική στάση απ’ ό,τι έχουμε δει ποτέ από τη Δανία».
Ο Τόμας Κρόσμπι, αναπληρωτής καθηγητής στρατιωτικών επιχειρήσεων στο Βασιλικό Κολέγιο Άμυνας της Δανίας, προειδοποίησε ότι η Γροιλανδία δύσκολα θα βγει κερδισμένη από διαπραγματεύσεις με τον Τραμπ.
«Η βασική ταυτότητα του Τραμπ ως διαπραγματευτή είναι ότι επιβάλλει τη θέλησή του, έχει μακρύ ιστορικό αθέτησης συμφωνιών και εκμετάλλευσης όσων τον περιβάλλουν… Δεν βλέπω κανένα όφελος για τον λαό της Γροιλανδίας, πέρα από μια πολύ προσωρινή τόνωση της αυτοεκτίμησής του».
Και πρόσθεσε: «Θα ήταν τρέλα να συμφωνήσει κανείς σε κάτι ελπίζοντας ότι ίσως προκύψει μια καλή συμφωνία αργότερα».
Βήμα 3: Να πειστεί η Ευρώπη
Η Ευρώπη — και ειδικά οι σύμμαχοι της Δανίας στην ΕΕ — θα αντιδρούσαν έντονα σε κάθε προσπάθεια αποκοπής της Γροιλανδίας από την Κοπεγχάγη. Όμως η κυβέρνηση των ΗΠΑ διαθέτει ένα ισχυρό χαρτί: την Ουκρανία.
Καθώς οι διαπραγματεύσεις για την ειρήνη προχωρούν, το Κίεβο έχει δηλώσει ότι οποιαδήποτε συμφωνία με τον Πούτιν πρέπει να συνοδεύεται από σοβαρές, μακροπρόθεσμες εγγυήσεις ασφαλείας από τις ΗΠΑ.
Ένα πιθανό σενάριο που ανέφερε Ευρωπαίος διπλωμάτης είναι η Ευρώπη να λάμβανε ισχυρότερες εγγυήσεις για την Ουκρανία, με αντάλλαγμα έναν διευρυμένο ρόλο των ΗΠΑ στη Γροιλανδία. Παρότι πρόκειται για πικρό χάπι, ίσως να είναι ευκολότερο να καταποθεί από την εναλλακτική: την πρόκληση της οργής του Τραμπ, ο οποίος θα μπορούσε να απαντήσει με κυρώσεις, αποχώρηση από τις ειρηνευτικές συνομιλίες ή ακόμη και στήριξη του Πούτιν.
Βήμα 4: Στρατιωτική εισβολή
Τι γίνεται όμως αν η Γροιλανδία — ή η Δανία, της οποίας την έγκριση χρειάζεται το Νουούκ για απόσχιση — πει όχι; Μια αμερικανική στρατιωτική κατάληψη θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία. Ο Κρόσμπι είπε ότι οι στρατηγικοί σύμβουλοι του Τραμπ πιθανότατα του παρουσιάζουν διάφορες επιλογές.
«Η πιο ανησυχητική θα ήταν μια στρατηγική τύπου τετελεσμένου γεγονότος, παρόμοια με αυτή που χρησιμοποίησε ο Πούτιν στην Ουκρανία. Θα μπορούσε απλώς να στείλει στρατεύματα και να πει ότι πλέον είναι αμερικανικό έδαφος». Σύμφωνα με τον Λιν Μόρτενσγκααρντ, ερευνητή στο Δανικό Ινστιτούτο Διεθνών Σπουδών, οι ΗΠΑ έχουν ήδη περίπου 500 στρατιωτικούς στην αεροδιαστημική βάση Pituffik, καθώς και λιγότερους από 10 υπαλλήλους στο προξενείο του Νουούκ, συν περίπου 100 στρατιώτες της Εθνοφρουράς της Νέας Υόρκης που αναπτύσσονται εποχικά το καλοκαίρι.
Η Γροιλανδία έχει ελάχιστη άμυνα. Δεν διαθέτει εδαφικό στρατό, ενώ η δανέζικη Διοίκηση Αρκτικής διαθέτει περιορισμένα και παρωχημένα μέσα. Ως αποτέλεσμα, αν ο Τραμπ κινητοποιήσει τις δυνάμεις επί τόπου ή μεταφέρει ειδικές δυνάμεις, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να καταλάβουν το Νουούκ «σε μισή ώρα ή λιγότερο».
«Ο κ. Τραμπ λέει πράγματα και μετά τα κάνει», είπε η Δανή ευρωβουλευτής Στίνε Μπόσε. «Αν ήσουν ένας από τους 60.000 ανθρώπους στη Γροιλανδία, θα ήσουν πολύ ανήσυχος». Μια τέτοια εισβολή δεν θα είχε «καμία νομική βάση» στο αμερικανικό ή διεθνές δίκαιο και θα σήμαινε ουσιαστικά το τέλος του ΝΑΤΟ, με σοβαρότατες συνέπειες για την ασφάλεια των ίδιων των ΗΠΑ.
Προς το παρόν, πάντως, οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ παραμένουν ψύχραιμοι. «Είμαστε ακόμη πολύ μακριά από ένα τέτοιο σενάριο», δήλωσε ανώτερος διπλωμάτης της συμμαχίας. «Μπορεί να υπάρξουν σκληρές διαπραγματεύσεις, αλλά δεν νομίζω ότι πλησιάζουμε σε εχθρική κατάληψη».
Διαβάστε ακόμα
Ποιες επιλογές για τη Γροιλανδία εξετάζει ο Ντ. Τραμπ;
Αποχαιρέτα τη Γροιλανδία που ήξερες
Εuractiv: Η Ευρώπη κρύβεται πίσω από το ΝΑΤΟ για την Γροιλανδία μετά τις νέες απειλές Τραμπ
