Πέρασαν πάνω από 3 χρόνια από το δυστύχημα των Τεμπών και για τους περισσότερους πολίτες της χώρας παραμένει άγνωστος ο ακριβής μηχανισμός θανάτου των 27 ανθρώπων που βρέθηκαν απανθρακωμένοι. Η συζήτηση για το υλικό που προκάλεσε την πυρόσφαιρα και τη φωτιά παραμένει, με την επίσημη κρατική θεωρία να είναι τα έλαια σιλικόνης. Ωστόσο, η επιστήμη επιμένει.
Ερμηνεία του μηχανισμού πυρόσφαιρας και φωτιάς στα Τέμπη
Σύμφωνα με την σχετική αναλυτική μελέτη, το περιστατικό ξεκίνησε με τη διαρροή μεγάλων ποσοτήτων υδρογονανθράκων (κυρίως αρωματικών, συνολικής μάζας 17-22,6 τόνων) που ήταν στην 1η πλατφόρμα της εμπορικής αμαξοστοιχίας. Το υγρό υπό πίεση, λόγω της σύγκρουσης, διασκορπίστηκε γρήγορα δημιουργώντας αφ’ ενός ένα πυκνό εύφλεκτο νέφος ατμών (4.8-5.4 τόνων) που διασκορπίστηκε αιωρούμενο σε μεγάλη ακτίνα, αφ’ ετέρου μια άλλη ποσότητα (11.2-16.2) τόνων που έπεσε στο έδαφος υπόψυκτη (-8 ως -15 βαθμών Κελσίου).
Η ανάφλεξη του νέφους, πιθανότατα από ηλεκτρικές εκκενώσεις ή σπινθήρες, προκάλεσε την ανάφλεξη του νέφους και πυρόσφαιρα (fireball).
Η καύση του νέφους ήταν εξαιρετικά βίαιη, με θερμοκρασίες 1900-2500 βαθμών, παράγοντας έντονη ακτινοβολία. Η διάρκεια της πυρόσφαιρας, ωστόσο, ήταν 12 δευτερόλεπτα και πιθανότατα επηρέασε μόνο τα άτομα που ήταν δίπλα σε παράθυρο στη δεξιά πλευρά. Ο συνδυασμός έντασης ακτινοβολίας και χρόνου, σίγουρα προκάλεσε έντονα εγκαύματα, αλλά μάλλον απίθανο να προκάλεσε θανάτους.
Από την εικόνα της πυρόσφαιρας (παράγωγή μεγάλης ποσότητας κάπνας) και η ανάλυση της κινηματικής συμπεριφοράς της αποκαλύπτεται η φύση του καυσίμου: Πλούσιο σε αρωματικούς υδρογονάνθρακες.
Το υγρό που έπεσε στο έδαφος υπόψυκτο, ερχόμενο σε επαφή με το θερμότερο έδαφος επανήλθε σταδιακά σε θερμοκρασία 8-10 βαθμών και άρχισε να εξατμίζεται. Μετά από 1.5-3 λεπτά προέκυψαν αρκετοί ατμοί, ώστε να υπάρξει νέα φωτιά στο έδαφος. Αυτό οδήγησε στη δημιουργία «φωτιάς λίμνης», μιας εκτεταμένης επιφανειακής φωτιάς που έκαιγε για πάνω από 100 λεπτά με πολύ υψηλή θερμογόνο ισχύ.
Η φωτιά στο έδαφος έφτασε στα βαγόνια, προκαλώντας ανάφλεξη των εύφλεκτων υλικών τους (πλαστικά, μονωτικά, καθίσματα). Η πυρόλυση αυτών των υλικών παρήγαγε μεγάλες ποσότητες δηλητηριωδών αερίων (μονοξείδιο του άνθρακα, υδροκυάνιο, διοξείδιο του αζώτου και άλλες τοξικές ενώσεις). Το νέφος των αερίων, σε συνδυασμό με την έλλειψη οξυγόνου και την υψηλή θερμοκρασία, οδήγησε σε μαζική ασφυξία και θερμικά τραύματα των επιβατών που βρίσκονταν στα βαγόνια.
Η αλληλουχία αυτή, από τη διαρροή μέχρι την παραγωγή τοξικών αερίων, εξηγεί τόσο την ταχύτητα όσο και την έκταση της τραγωδίας, όπως τεκμηριώνεται με τη βοήθεια των εργαλείων της Χημικής Μηχανικής στο πόρισμα Μιχόπουλου.
